Uzasadnienie
W skardze z dnia 29 stycznia 2012 r. zawarty został wniosek o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych. Następnie wniosek ów złożony został na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawczyni wskazała, że wraz z synem prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytury w kwocie 854 zł oraz dochodów syna w wysokości około 400 zł. Wedle informacji udzielonych przez stronę, nie posiada ona żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro.
Na wezwanie referendarza sądowego H. D., w piśmie procesowym z dnia 30 marca 2012 r. wyjaśniła, że w oparciu o umowę dożywocia zajmuje jedno z pomieszczeń w budynku mieszkalnym, należącym obecnie do jej syna.
Natomiast pomimo wyraźnego wezwania skarżąca uchyliła się od udzielenia odpowiedzi odnośnie wielkości gospodarstwa rolnego znajdującego się we władaniu jej syna oraz budynku mieszkalnego, w którym zamieszkuje, a także nie nadesłała dokumentów obrazujących wysokość wydatków przeznaczanych na utrzymanie się oraz dochodów syna. Strona nie udzieliła wyjaśnień co do wysokości dopłat bezpośrednich jakie jej syn uzyskiwał ze środków wspólnotowych, ewentualnie zaświadczenia o braku takich dopłat.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że możliwość skorzystania z prawa pomocy jest uwarunkowana od tego, czy strona w należyty sposób wykaże, iż nie jest w stanie ponieść wydatków związanych z tym postępowaniem w całości lub w części. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914).
Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208 i w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504).
Przenosząc wskazane wyżej spostrzeżenia na grunt niniejszej sprawy wskazać przyjdzie, że istnieje zbyt wiele niejasności dotyczących sytuacji materialnej strony, aby można było z całym przekonaniem uznać, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Ze złożonego druku formularza wynika jedynie, że skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości 854 zł, zaś jej syn dochód, z nieustalonego źródła w wysokości 400 zł. O ile wysokość świadczenia emerytalnego H. D. w zasadzie nie budzi wątpliwości, o tyle trudno stwierdzić, na ile jej twierdzenia odnośnie wysokości dochodów syna są wiarygodne. Wskazany dochód jest zdecydowanie niższy od płacy minimalnej a więc nie wiadomo, czy jej potomek pracuje jedynie na część etatu, czy być może tej wysokości świadczenie jest ekwiwalentem prowadzonej działalności gospodarczej lub przeciętnych dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego. Tej kwestii w żaden sposób nie wyjaśniono. Nic nie wiadomo również ani na temat poziomu stałych, miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem się, ani też ewentualnych dopłat, które jej syn uzyskuje do prowadzonego gospodarstwa. Informacje te mają zaś zasadniczy wpływ na ocenę kondycji materialnej strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.