Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy M. N. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Uzasadniając swój wniosek wskazała, że jest osobą w podeszłym wieku ([...] lat) o złym stanie zdrowia ([...] grupa inwalidzka). Zarazem skarżąca opiekuje się swoim całkowicie ubezwłasnowolnionym małżonkiem – S. N. W skład majątku skarżącej wchodzi budynek mieszkalny (obecnie w remoncie, w którego M. N. jest współwłaścicielem w większej części), lokal mieszkalny (mieszkanie spółdzielcze o pow. [...] m2) w którym wnioskodawczyni obecnie zamieszkuje oraz nieruchomość o pow. [...] ha stanowiąca nieużytki. M. N. i jej małżonek utrzymują się ze świadczeń emerytalnych uzyskiwanych w łącznej wysokości 2375 zł netto miesięcznie (co wynika z nadesłanych kserokopii decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych). Wysokość łącznych, miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem się (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz i telefon) ustalono na kwotę około [...] zł.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Odpłatność postępowania sądowego jest regułą, o czym stanowi przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Nie ma ona wszakże charakteru bezwzględnego, a wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Oznacza to, że kryteria oceny takiego wniosku są dużo surowsze aniżeli w przypadku wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Tylko więc ten, kto nawet przy najdalej idących wysiłkach nie jest w stanie zdobyć jakichkolwiek środków pieniężnych może liczyć na ewentualne uwzględnienie takiego wniosku.
Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05).
Kierując się powyższym stwierdzono, że wniosek M. N. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż sytuacja majątkowa skarżącej nie jest na tyle ciężka aby przyznać jej prawo pomocy we wnioskowanym zakresie.
Przede wszystkim zauważyć trzeba, że skarżąca dysponuje stałym źródłem dochodu – świadczeniami emerytalnymi własnym i małżonka. Ich wysokość pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych nawet jeśli uwzględni się, że są one wyższe od przeciętnych ze względu na wiek i stan zdrowia skarżącej i jej męża. Do dyspozycji wnioskodawczyni pozostaje bowiem, po odliczeniu udokumentowanych wydatków, kwota ponad [...] zł, co jest niemałą sumą pieniędzy zwłaszcza jeżeli pod uwagę weźmie się, iż ma służyć utrzymaniu tylko dwóch osób. W tej sytuacji niepodobna stwierdzić, że sytuacja materialna skarżącej jest szczególnie trudna, a tym samym, że zasługuje ona zarówno na zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie adwokata z urzędu. W tym kontekście nawet uiszczenie kwoty 500 zł tytułem wpisu od skargi, nie powinno w znaczący sposób pogorszyć jej sytuacji materialnej. Pomimo, że z punktu widzenia skarżącej stan jej majątku nie pozwala ponieść kosztów postępowania sądowego, to mając na względzie wskazane wyżej okoliczności nie znaleziono podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.