Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 43/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę R.K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...]. W dniu [...] r. skarżąca złożyła pismo procesowe wnosząc o przydzielenie jej pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej od powyższego postanowienia. W związku z powyższym na podstawie art. 252 § 2 oraz art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej p.p.s.a.) skarżąca została wezwana do wypełnienia i nadesłania do tutejszego Sądu wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonego na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W przesłanym formularzu R.K. oświadczyła, że zamieszkuje sama w lokalu mieszkalnym o pow. 38 m2, utrzymując się z emerytury w wysokości 1 463 (jeden tysiąc czterysta sześćdziesiąt trzy) złote.
Z zamieszczonego we wniosku zestawienia wydatków przeznaczanych na utrzymanie gospodarstwa domowego wynika, że kształtują się one w skali miesiąca na poziomie około 820 (osiemset dwadzieścia) złotych. Dodatkowo skarżąca podała, że ponosi wydatki zawiązane ze spłatą kredytów w łącznej wysokości 740 (siedemset czterdzieści) złotych, a nadto koszty postępowań sądowych. Do wniosku dołączono dokumenty obrazujące zarówno miesięczne dochody, jak i wydatki z różnych tytułów ponoszone przez skarżącą. Wezwaniem z dnia 12 lipca 2012 r. Sąd zwrócił się do R.K. celem złożenia wyjaśnień między innymi odnośnie jej obecnego stanu rodzinnego, w szczególności poprzez wskazanie, czy prowadzi ona samodzielnie gospodarstwo domowe, na co wskazuje treść formularza druku PPF z dnia [...] złożonego w niniejszej sprawie, czy też zamieszkuje nadal z mężem, co wynika z jej oświadczenia złożonego w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] r. i zostało potwierdzone w piśmie procesowym z dnia [...]., złożonym w sprawie o sygn. akt II SO/Gl 21/10. W odpowiedzi na wezwanie R.K. poinformowała, że prowadzi gospodarstwo domowe oddzielnie, wcześniej "podała męża, bo ma go w dokumentach, natomiast nie ma go faktycznie".
Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2012 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu podniesiono, że podane w toczących się przed tutejszym Sądem postępowaniach informacje na temat stanu rodzinnego skarżącej są niespójne, a przez to niewiarygodne, co wyklucza możliwość jednoznacznego stwierdzenia, że sytuacja materialna skarżącej jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W piśmie z dnia [...] r. R.K. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości zarzucając Referendarzowi nierozpoznanie istoty sprawy, przy czym w uzasadnieniu wskazano jedynie na fakt, że zameldowanie męża nie jest tożsame z uzyskiwaniem od niego środków finansowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
W pierwszej kolejności zauważyć przyjdzie, że zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W dniu [...]r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 sierpnia 2012 r., który nie został przez Sąd odrzucony, a zatem powyższe postanowienie utraciło moc.
Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie będącej przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego. Udzielenie stronie prawa pomocy powinno mieć zatem miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście oraz obiektywnie niemożliwe. Na podstawie art. 245 § 1 i 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, w jakiej sytuacji materialnej się znajduje, a rozstrzygnięcie sądu będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (postanowienie NSA z dnia 29 kwietnia 2011 r., II OZ 356/11).
Z kolei w myśl art. 255 p.p.s.a., gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okażą się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości to na wezwanie sądu wnioskodawca obowiązany jest złożyć w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe. Brak odpowiedzi na wezwanie bądź podanie informacji niewystarczających do takiej oceny może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy.
W tym miejscu podkreślić należy, że obecna sytuacja rodzinna skarżącej wzbudza szczególne wątpliwości, z uwagi na odmienność oświadczeń składanych przez skarżącą w tym przedmiocie w niewielkich odstępach czasu w postępowaniach toczących przed tutejszym Sądem w zakresie przyznania prawa pomocy (vide: druk formularza PPF w niniejszej sprawie z lipca 2012 r., druk formularza PPF w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 725/10 z lutego 2012 r. oraz pismo z dnia [...] w sprawie o sygn. akt II SO/Gl 21/10). Ponadto dokumenty nadesłane przez skarżącą, obrazujące wysokość wydatków przez nią ponoszonych, również wskazują na odmienny stan rodzinny od podanego we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca przedstawiła bowiem faktury wystawione zarówno na R. i A. K. ([...]), jak i na A.K. (k-[...]), a ponadto z dokumentu wystawionego w dniu [...] r. przez [...] Spółkę Mieszkaniową Sp. z o.o. w K. wynika, że opłata ryczałtowa za media i inne usługi z tytułu czynszu za lokal mieszkalny, w którym skarżąca zamieszkuje, naliczana jest za dwie osoby.
Niejasny jest również stan majątkowy skarżącej, która we wniosku nie wykazała posiadania żadnej nieruchomości poza mieszkaniem, natomiast w przesłanych dokumentach znajduje się między innymi nakaz płatniczy z dnia [...] r. wystawiony przez Burmistrza Miasta P. (k-[...]), z którego wynika, że R.K. jest współwłaścicielem w udziale 1/3 nieruchomości o pow. 2420 m2.
Podsumowując stwierdzić należy, że choć skarżąca w sposób szczegółowy określiła wysokość ponoszonych przez nią wydatków, to jednakże Sąd nie dysponuje wiarygodnymi informacjami odnośnie jej stanu rodzinnego i majątkowego, co z kolei uniemożliwia ocenę jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Złożone przez stronę na wezwanie Sądu oświadczenie oraz zarzuty zawarte w sprzeciwie są niewystarczające, skarżąca nie wykazała bowiem - zdaniem Sądu - że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a tym samym, że dochód uzyskiwany przez małżonka nie powinien być uwzględniany przy ocenie jej możliwości płatniczych.
Nie można również ustalić wielkości posiadanego przez skarżącą majątku. Podkreślić należy, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jeżeli zatem fakty te nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy bądź pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy. Nadto strona powinna podejmować takie czynności, które w przypadku, gdy zachodzą wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń, pozwalałyby je wyjaśnić. Sąd nie jest bowiem zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane podawane przez stronę są niespójne.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.