Uzasadnienie
Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Z. [...] Wydział Karny uznał L. M. za winnego popełnienia czynu stanowiącego występek z art. 178a § 1 Kodeksu karnego i wymierzył mu karę, m.in. orzekając zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 (trzech) lat z wyjątkiem pojazdów do których wymagana jest kategoria A prawa jazdy. Wyrok ten został przesłany do Starostwa Powiatowego w Z. Pismem z dnia z [...] r. skierowanym do Starosty [...], działający przez pełnomocnika, L. M. zwrócił się z wnioskiem o wydanie dokumentu prawa jazdy kategorii A, które to uprawnienie wymienionym powyżej wyrokiem Sądu zostało mu pozostawione.
Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Starosta [...], na podstawie art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 627 odmówił zwrotu prawa jazdy kategorii A L. M. W uzasadnieniu przyznał, że Starostwa wpłynął wymieniony powyżej wyrok Sądu Rejonowego w Z., orzekający wobec wnioskodawcy na podstawie art. 42 § 2 Kodeksu karnego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 (trzech) lat z wyjątkiem pojazdów do których wymagana jest kategoria A prawa jazdy. Organ podał, że zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnień - pkt 2/ AM,A1,A2,A,C1,C.D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, obejmującego uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B. Odwołanie od powyższej decyzji złożył, reprezentowany przez pełnomocnika, L. M., zaskarżając ją w całości.
Zarzucił decyzji jej naruszenie art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędne jego zastosowanie i odmówienie odwołującemu zwrotu prawa jazdy kat. A, podczas gdy przepis ten nie powinien być zastosowany, a prawo jazdy tej kategorii winno być zwrócone oraz art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego w związku z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 103 ust. 1 pkt, art. 104 i art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez nie wydanie dokumentu prawa jazdy obejmującego kategorię, co do której nie orzeczono środka karnego wskazanego w art. 42 Kodeksu karnego, a także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez odmowę wykonania orzeczenia Sądu Rejonowego w Z., [...] Wydział Karny z dnia [...] r., sygn. akt [...] oraz władcze rozstrzygnięcie sytuacji prawnej odwołującego wychodzące poza zakaz prowadzenia pojazdów ustanowiony przez sąd karny, a także poprzez wydanie decyzji wbrew jego słusznym interesem, pomimo posiadania przez niego uprawnienia do prowadzenia pojazdów, dla których jest wymagana kategoria A oraz art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie decyzji podważającej zaufanie obywateli do państwa i jego organów, w tym do zasady trójpodziału władzy określonej w art. 10 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez nie respektowanie orzeczeń władzy sądowniczej przez organy administracji publicznej. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie skarżonej decyzji w całości i orzeczenie zwrotu prawa jazdy A odwołującemu. W uzasadnieniu odwołania rozwinięto podniesione powyżej zarzuty.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 12 ustawy o kierujących pojazdami, a następnie stwierdził, iż zakaz wynikający z tego przepisu dotyczy nie tylko wydania prawa jazdy ale także wszystkich innych czynności organu, których skutkiem byłoby uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami w okresie i w zakresie wynikającym z sądowego zakazu prowadzenia pojazdów określonej kategorii.
Kolegium zauważyło, iż wykładnia przepisu art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy mogła sprawiać pewne trudności, ale w wyniku nowelizacji ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. dogło do jego doprecyzowania poprzez dodanie zapisu "przepis ust. 1 pkt 2 stasuje się wobec osoby ubiegającej się od wydanie prawa jazdy lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii.." Ustawodawca rozwiał więc wątpliwości interpretacyjne, wyraźnie w obecnym brzemieniu wskazując, iż starosta jest zobligowany do niewydania prawa jazdy kategorii m.in. A,C,C+E w czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B - odnosząc ten zakaz nie tylko do kierowców ubiegających się o prawo jazdy określonej kategorii (innej niż kategoria B) po raz pierwszy, ale także dotyczy kierowców posiadających już takie uprawnienia - przez wstrzymanie możliwości ich wykonywania na czas trwania zakazu sądowego, orzeczonego co do pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B. Mając na uwadze charakter i znaczenie uprawnień objętych prawem kategorii oraz powiązanie z innymi kategoriami prawodawca w unormowaniu zawartym w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego się o prawo jazdy określonej kategorii jak o dysponującego już takim prawem jazdy.
W zestawieniu postanowienia art. 12 ustawy o kierujących pojazdami z treścią art. 178a §1 związku z art. 42 Kodeksu karnego i art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego nietrudno dostrzec, że wspólnym celem tych unormowań jest bezpieczeństwo w komunikacji. Inne rozumienie zapisów art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prowadziłoby do sytuacji nierównego traktowania sprawców, wobec których orzeczono sądownie taki sam zakaz i byłoby sprzeczne z celem przyjętych rozwiązań prawnych- niedopuszczania do ruchu drogowego osób, które swoim postępowaniem, przez prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, zagroziły bezpieczeństwo w komunikacji.
Na potwierdzenie swego stanowisko organ odwoławczy przywołał orzeczenia sądów administracyjnych, podkreślając, iż jest to obecnie linia ugruntowana.
Niezadowolony z powyższego rozstrzygnięcia, reprezentowany przez pełnomocnika, L. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] zarzucił jej naruszenie prawa materialnego, tj.
- - art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego w związku z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 103 ust. 1 pkt, art. 104 i art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami powtarzając argumentację przedstawioną w odwołaniu oraz
- - naruszenie przepisów postępowania, tj.
- - art. 7 oraz art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 10 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej a także art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji oraz orzeczeni zwrotu skarżącemu prawa jazdy kategorii A. Uwzględniając powyższe zarzuty wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych.
W uzasadnieniu powtórzono argumentację zaprezentowaną w odwołaniu. Podkreślono, że zakaz prowadzenia pojazdów wynikający z art. 42 Kodeksu karnego może obejmować zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju albo wszelkich pojazdów mechanicznych. O zakresie orzeczonego zakazu decyduje sąd. W myśl art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenie w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Orzeczenie sądu powszechnego i wskazany w nim zakres zakazu prowadzenia pojazdów stanowi podstawę do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do ich prowadzenia. Stąd też w niniejszej sprawie odmowa zwrotu prawa jazdy kategorii A jest decyzją wadliwą, sprzeczną z prawem i powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.
Sąd powszechny orzekając o zakazie prowadzenia pojazdów określa jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i to orzeczenie stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień w orzeczonym zakresie przez właściwy organ administracji, który nie może przy tym rozszerzyć ani zawęzić orzeczonego przez sąd zakazu. Na poparcie swego stanowiska odwołano się do orzeczeń sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tjedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. W świetle art. 12 ust. 2 pkt 2 tej ustawy przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM,A1,A2,A,C1,C,D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Wg art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970), przepis art. 12 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą ma zastosowanie do osób wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy.
Ustawa w tym zakresie weszła w życie w dniu 25 października 2014 r. Skarżący został skazany za czyn z art. 178a § 1 Kodeksu karnego prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r., czyli przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w nowym brzmieniu ma do niego zastosowanie.
Nowelizacja, zdaniem przeważającej linii orzeczniczej, w istocie nie zmieniła wymowy art. 12 ust. 2 cytowanej ustawy, a jedynie stanowiła swoiste doprecyzowanie brzmienia przepisu w celu uniknięcia wątpliwości interpretacyjnych. Już w poprzednim stanie prawnym zwykle przyjmowano, że błędne byłoby takie interpretowanie art. 12 ust. 2 ustawy, które prowadziłoby do zniweczenia celu przepisu, jakim było (i jest obecnie) zapewnienie bezpieczeństwa użytkownikom dróg. M.in. w wyroku z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14 Naczelny Sąd Administracyjny, wyrażając identyczny pogląd, wskazał dodatkowo, porównując brzmienie art. 12 ust. 2 z okresu sprzed i po nowelizacji, iż: "Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w aktualnym stanie prawnym regulującym omawianą kwestię. Art. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (...) nadał nowe brzmienie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami (...).
W porównaniu do poprzedniej treści dodane zostały słowa: »lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie«. Z uzasadnienia projektu do ustawy zmieniającej (druk sejmowy nr 1957) wynika, że proponowane zmiany mają na celu ujednolicenie stosowania przepisów ustawy o kierujących pojazdami w zakresie wydawania i cofania uprawnień do kierowania pojazdami. Pozwala to przyjąć, iż we wskazanym zakresie nowelizacja miała na celu doprecyzowanie przepisów rodzących trudności interpretacyjne w praktyce i w orzecznictwie sądowym, w tym poprzez nadanie art. 12 ust. 2 nowego brzmienia, eliminującego wątpliwości w kwestii uznania, czy przepis ten obejmuje swym zakresem tylko osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy, czy także osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonej kategorii – czyli osoby, które stosowne uprawnienia wcześniej już posiadały." Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 października 2015 r. sygn. akt I OSK 382.14 czy z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 678/14.
W pełni podzielając wyrażone w powyżej przywołanym orzecznictwie przekonanie, zdaniem tut. Sądu prawidłowo co do meritum organ pierwszej instancji odmówił dokonania zwrotu prawa jazdy, poprawnie w konsekwencji Kolegium rozstrzygnięcie to utrzymało w mocy. Zarówno postępowanie przed organem pierwszej instancji, jak też postępowanie odwoławcze, odpowiadały wymogom określony w Kodeksie postępowania administracyjnego, a sprawa wbrew twierdzeniom skargi, podlegała wnikliwej analizie. Zaskarżona decyzja odpowiada nadto wymogom art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, zawierając wszystkie wskazane w tym przepisie elementy, pozwalające zrekonstruować sposób dedukcji organu.
Nietrafne są sformułowane w skardze zarzuty co do naruszenia przez organy art. 42 Kodeksu karnego. Organy nie rozszerzyły bowiem orzeczonej wyrokiem kary (środka karnego) za występek, bowiem nie leży to w ich właściwości, a jedynie, na podstawie norm prawa administracyjnego, zastosowały konstrukcję przewidzianą w ustawie o kierujących pojazdami, jako skutek orzeczenia przez sąd karny odpowiedniego zakazu. Organy nie naruszyły też art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego (stanowiącego, iż "Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu"). Obecnym przedmiotem postępowania, zgodnie z treścią skargi, nie jest decyzja dot. uprawnień lecz decyzja w przedmiocie odmowy wydania (zwrotu) dokumentu prawa jazdy w zakresie kategorii nieobjętych orzeczonym w wyroku zakazem, a tym samym niepozostająca w związku z przywołaną przez pełnomocnika normą (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Gliwicach z 26 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 1033/15; w Białymstoku z 6 października 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 369/15; w Bydgoszczy z dnia 27 października 2015 r., sygn.. akt II SA/Bd 876/15 czy w Poznaniu z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Po1024/15).
Czym innym jest posiadanie, bądź nieposiadanie uprawnień do prowadzenia pojazdów (bądź ich cofanie), a czym innym kwestia posiadania dokumentu prawa jazdy (por. uzupełniająco art. 94 §1 i 95 Kodeksu wykroczeń, które odnoszą się osobno do obu kwestii).
Ustawodawca ma prawo wiązać ze skazaniem karnym określone skutki i przepisy tego rodzaju mają zastosowanie nawet jeśli nie orzeczono w wyroku sądowym określonego zakazu. Przyjmuje się bowiem, że osoba skazana prawomocnym wyrokiem za określone przestępstwa nie może np. wykonywać określonego zawodu, prowadzić określonej działalności gospodarczej (np. taksówkarze), zasiadać w organach spółek, ewentualnie np. prowadzić pojazdów mechanicznych. Nie jest to skutek wynikający bezpośrednio z orzeczenia sądowego, ale z ustawy, jako konsekwencja prawomocnego skazania. Nie ma tu mowy o rozszerzaniu zakresu orzeczonego przez sąd powszechny środka karnego, bądź o podważaniu jego orzeczenia.
Wprawdzie, jak wskazywano powyżej wykładnia przepisów ustawy o kierujących pojazdami była sporna, co przekładało się na niejednolite orzecznictwo sądowe, jednak Naczelny Sąd Administracyjny zajął w tym zakresie stanowisko jednoznaczne, które Sąd w niniejszym składzie podziela. Także obecne orzecznictwo sądów administracyjnych preferuje wskazaną powyżej interpretację przepisów art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Poglądy przeciwne, z powyższych względów, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia skargi.
W rozpatrywanej sprawie nie doszło zatem do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, a zarzuty w zakresie ich naruszenia oraz naruszenia art. 42 § 2 Kodeksu karnego, art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego czy art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami należy uznać za nieuzasadnione
Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.