Uzasadnienie
Postanowieniem nr [...] z dnia 25 czerwca 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (dalej: "PINB") nałożył na B. K. i R. K. (dalej: "Skarżący") obowiązek przedstawienia oceny stanu technicznego samowolnie wykonanych robót budowlanych i użytych materiałów budowlanych przy przebudowie lokalu nr [...] wraz z częścią strychu w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ulicy [...] [...] w S., dz. nr [...] obr. [...], zawierającej zakres czynności koniecznych do doprowadzenia tych robót do stanu zgodnego z prawem oraz oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Postanowienie zapadło po przeprowadzeniu w dniu 14 marca 2019 r. kontroli posesji przy ulicy [...] [...] w S., w związku ze złożonym doniesieniem zrealizowania inwestycji bez zgody wszystkich współwłaścicieli. Na podstawie przeprowadzonej kontroli oraz udostępnionych dokumentów organ ustalił, iż część strychu, który stanowi pomieszczenie wspólne, została przyłączona do lokalu nr [...] i zaadoptowana na łazienkę, w trakcie realizacji robót lokal nr [...] był w dyspozycji Skarżących, zatem są uznawani za inwestorów tych robót, budynek wybudowany został przed II wojną światową, znajduje się w nim 6 lokali mieszkalnych oraz lokal użytkowy. Współwłaściciele nieruchomości E. i R. W. oraz L. W., w pismach przedłożonych do akt oświadczyli, że nie wyrażają zgody na dalsze istnienie łazienki powstałej z przebudowy części strychu.
Decyzją nr [...] z dnia 23 grudnia 2019 r. PINB w S. zobowiązał Skarżących do doprowadzenia do stanu poprzedniego przebudowaną samowolnie część strychu w budynku przy ulicy [...] [...] wykorzystywaną na łazienkę przynależną do lokalu mieszkalnego nr [...].
Wobec złożonego odwołania, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej: "ŚWINB), decyzją z dnia 10 czerwca 2020 r. znak WINB-WOA.7721.85.2020.AN uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując w uzasadnieniu na brak wyczerpującego wyjaśnienia sprawy w zakresie stron niniejszego postępowania, tj. współwłaścicieli przedmiotowego budynku mieszkalnego.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, PINB w S. decyzją Nr [...] z dnia 10 maja 2021 r., przywołując w podstawie prawnej art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm., dalej: "Pr.bud.") oraz art. 104 ustawy 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") nakazał inwestorom - Skarżącym doprowadzenie do stanu poprzedniego przebudowaną samowolnie część strychu w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ulicy [...] [...] w S., wykorzystywaną na łazienkę przynależną do lokalu mieszkalnego nr [...], poprzez rozbiórkę ścian wygradzających pomieszczenie łazienki z części strychu oraz zamurowanie otworu drzwiowego z lokalu nr [...] do wygrodzonej uprzednio części strychu, zaadoptowanej na łazienkę.
W uzasadnieniu organ stwierdził, iż wykonane w sposób samowolny roboty stanowią inny przypadek niż określony w art. 48 ust. 1 Pr.bud. i podlegają regulacji prawnej zawartej w art. 50 i art. 51 tej ustawy, z tym, że w stosunku do robót już wykonanych nie znajduje zastosowania art. 50 ust. 2 w zakresie wstrzymania prowadzonych robót. Ustalając zakres zrealizowanych robót budowlanych organ odwołał się do legalnych definicji przebudowy i remontu zawartych w art. 3 pkt 7a i pkt 8 Pr.bud. stwierdzając, iż w sprawie doszło niewątpliwie do przebudowy części wspólnej przedmiotowej nieruchomości. Ustalono też, że Inwestorzy (zgodnie z umową podziału lokali) nie dysponują jakąkolwiek częścią strychu. Zgodnie zaś z art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr.bud. pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Dopiero w przypadku powzięcia wątpliwości, organ wzywa do przedstawienia stosownych uchwał czy zgód. W niniejszej sprawie Skarżący złożyli oświadczenie, że są współwłaścicielami przedmiotowego budynku mieszkalnego, co nie jest równoznaczne z oświadczeniem o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej. Nadto pozostali współwłaściciele nie wyrazili zgody na legalizację przedmiotowych robót.
Odnosząc do kwestii ustalenia tytułu prawnego L. W., organ stwierdził, iż choć brak jest stwierdzenia nabycia spadku czy aktu poświadczenie dziedziczenia - to jest ona następcą prawnym J. W., a tym samym jest współwłaścicielką przedmiotowej nieruchomości. Złożony sprzeciw pozostałych współwłaścicieli nieruchomości uzasadniał w ocenie organu wydanie przedmiotowej decyzji.
W odwołaniu Inwestorzy wskazali, że lokal nr[...] został udostępniony młodemu małżeństwu do kapitalnego remontu w roku 1995 r. za zgodą administratora. Z uwagi na brak łazienki administrator zezwolił na wyodrębnienie 3m² ze strychu przylegającego do lokalu, a po zakończonym remoncie w 1997 r. podpisano umowę najmu (na 37m²+3m²). Skarżący dodali, że współwłaścicielką nieruchomości od 2000 r. była E. W. w 1/8 części, R. W. 1/32 części, a L. W. od 1996 r. w 1/32 części. Podkreślili, że do 2018 r. współwłaściciele nie wnosili żadnych uwag ani zastrzeżeń do przedmiotowej inwestycji, choć wiedzieli o dobudowanej łazience.
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 9 sierpnia 2021 r. nr WINB-WOA.7721.273.2021.MG, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 51 ust. 1 Pr.bud., a następnie wyjaśnił, że PIINB zastosował w sprawie właściwy tryb naprawczy, wobec stwierdzenia przebudowy budynku, zdefiniowanej w art. 3 pkt 7a Pr.bud., polegającej na wydzieleniu łazienki z części strychu i przyłączeniu jej do lokalu mieszkalnego nr [...]. ŚWINB zauważył, iż zasadnicze znaczenie w sprawie ma sprzeciw współwłaścicieli nieruchomości na wykonaną przez Inwestorów przebudowę w części wspólnej budynku. Wynika to z pism z 7 października 2019 r. L. W. oraz z 8 października 2019 r. E. i R. W. (dalej: "Uczestnicy postępowania"), w których nie wyrazili zgody na te roboty budowlane. Inwestorzy również nie przedstawili dokumentów zawierających zgodę na powyższe roboty.
Dalej organ odwoławczy podał, iż w toku postępowania w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy, którego celem jest doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, organ weryfikuje zgodność wykonanych robót z przepisami budowalnymi, a także z przepisami chroniącymi interesy osób trzecich, ustając jakie ewentualnie czynności (roboty) należy podjąć dla osiągniecia stanu zgodnego z prawem. Obowiązkiem organu jest także sprawdzenie czy inwestor dysponował nieruchomością na cele budowlane. W przypadku ustalenia, że inwestor takiego prawa nie posiadał należy wydać rozstrzygnięcie przewidziane w art. 51 ust. 1 pkt 1 Pr.bud.
W niniejszej sprawie Inwestorzy nie dysponowali i nie dysponują prawem do nieruchomości na cele budowlane, a to uniemożliwia przeprowadzenie postępowania naprawczego. Reasumując ŚWINB stwierdził, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie, złożyli Inwestorzy, domagając się uchylenia wydanych w sprawie decyzji. Przypomnieli, iż dom został przekazany przez Zrzeszenie Nieruchomości w S. w 1991 r. w katastrofalnym stanie. Dalej wskazali, że podstawowym zarzutem w sprawie jest brak zgody współwłaścicieli na istnienie maleńkiej łazienki w części wspólnej. Podali, że Uczestnicy postępowania są współwłaścicielami od 2000 r., a L. W. w 1/32 od 1996 r, ale aktualnie nie figuruje w Księdze wieczystej (brak informacji dot. tytułu prawnego do nieruchomości). Remont lokalu nr [...] był natomiast w latach 1995-1996, a umowa najmu podpisana została w 1997 r., na którą zgodzili się wszyscy współwłaściciele. Dodali, iż do Inspektoratu przekazana została opina i ocena techniczna wykonanych robót budowlanych w lokalu nr [...]. Podkreślili, że trudno funkcjonować w lokalu bez maleńkiej łazienki i ubikacji. Skarżący podnieśli, że w okresie od 1995 do 2018 r. łazienka nikomu nie przeszkadzała. Dodali, że w Sądzie Rejonowym w S. toczą się sprawy dotyczące podziału nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał argumenty przywołane w zaskarżonej decyzji, wnosząc o jej oddalenie.
Uczestnicy postępowania wnieśli o odrzucenie skargi, uznając, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Wyjaśnili, że Skarżący zajmują trzy lokale mieszkalne oraz lokal użytkowy. Zamieszkują w lokalu nr [...], który posiada łazienkę. Łazienkę w lokalu nr [...] wykonano bezprawnie. Dodali, że pozostałe argumenty skargi nie dotyczą istoty sprawy i mają tylko przedstawić w złym świetle Uczestników postępowania. Podnieśli, iż Skarżący wielokrotnie składali doniesienia do różnych urzędów i na Policję. Wyjaśnili, że przed Sądem Rejonowym toczy się sprawa dotycząca pożytków pobieranych przez Skarżących z tytułu wynajmu lokalu użytkowanego, którym Skarżący nie dzielili się z pozostałymi współwłaścicielami ani nie przeznaczali go na remont starego budynku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 3 marca 2022 r. w sprawie o sygn. II SA/Gl 1304/21, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia 10 maja 2021 r.
Na wstępie Sąd wskazał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek podstawowe twierdzenie organów, iż Inwestorzy dokonując realizacji w lokalu nr [...] przedmiotowej łazienki winni dysponować nieruchomością na cele budowlane nie może być podważone. Następnie wyjaśnił, że wydanie aktu administracyjnego, do którego znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co dopiero otwiera możliwość (warunkuje) prawidłowe zastosowanie normy prawa materialnego.
W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że w lokalu nr [...] bez uzyskania pozwolenia na budowę, dokonano jego przebudowy poprzez wyodrębnienie z części wspólnej – strychu 3m² i przyłączeniu tej powierzchni do tego lokalu adoptując ją na węzeł sanitarny. Uznając, iż wykonane w sposób samowolny roboty budowane przez Skarżących stanowią inny przypadek niż określony w art. 48 ust. 1 Pr.bud. organ zasadnie stwierdził, iż podlegają one regulacji zawartej w art. 50 i art. 51 tej ustawy. Jednak w ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające, prowadzone w ramach postępowania naprawczego w trybie art. 51 tej ustawy nie doprowadziło do poczynienia ustaleń wystarczających i uzasadniających wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.
Nakazy wymienione w tym przepisie mogą być zastosowane w sytuacji, gdy nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Tak więc nakaz rozbiórki bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego można orzec wówczas, gdy z ustaleń dokonanych w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 Pr.bud. wynika bezsprzecznie i jednoznacznie, że doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe w inny sposób.
W niniejszej sprawie organy zgodnie przyjęły, iż w myśl art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr.bud. pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Stosownie jednak do uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/10 przepis art. 51 ust. 1 Pr.bud. nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Mając na uwadze treść przywołanej uchwały oraz przepisów Prawa budowlanego Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej uchwale w sposób wyraźny zróżnicował dwie kwestie - kwestię możliwości zastosowania normy art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr.bud., przewidującej obowiązek złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz kwestię badania w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 Pr.bud. prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Naczelny Sąd Administracyjny, wypowiadając się przeciwko możliwości stosowania trybu przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr.bud. wskazał jednocześnie, iż badanie tytułu prawnego do nieruchomości w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w trybie art. 51 tej ustawy powinno odbywać się w ramach prowadzonego postępowania dowodowego.
Podkreślił, że czym innym jest żądanie złożenia oświadczenia w trybie art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr.bud., a czym innym ustalenie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jednak także w sytuacji, gdy inwestor nie musi składać oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to musi takie prawo posiadać. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 755/11, w którym podkreślono, że z treści uzasadnienia uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r., nie wynika, iż prowadząc postępowanie naprawcze, o którym mowa w art. 51 Pr.bud., organy nadzoru budowlanego nie badają posiadania przez inwestora uprawnienia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy zasadnie zatem stwierdziły, że co do zasady organ nie wzywa inwestora do złożenia oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane czy przedłożenia stosownych uchwał i zgód. Wymagane one są dopiero w przypadku powzięcia wątpliwości w sprawie.
W analizowanym przypadku, organ w toku postępowania ustalił, iż wykonując w lokalu [...] sporną łazienkę w ramach części wspólnej, inwestor nie posiada na jej realizację zgody pozostałych współwłaścicieli, a zatem nie dysponuje nieruchomością na cele budowlane, co w konsekwencji prowadzić musi do wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 Pr.bud. – tj. doprowadzenia do stanu pierwotnego poprzez rozebranie ścian wygradzających pomieszczenie łazienki z części strychu, zamurowanie otworu drzwiowego i przywrócenia strychu do poprzedniego użytkowania.
W ocenie składu orzekającego takie działanie organu w warunkach niniejszej sprawy zdaje się być przedwczesne. Z dostępnych akt administracyjnych sprawy niewątpliwie wynika brak zgody obecnych współwłaścicieli na dalsze funkcjonowanie przedmiotowej łazienki w lokalu nr [...]. Wynika ona z pism Uczestników postępowania z października 2019 r. Tak więc w sposób bezsporny organ ustalił, iż Skarżący nie dysponują obecnie nieruchomością na cele budowlane. Jednak podkreślenia wymaga fakt, że sporna łazienka w lokalu nr [...] powstała w latach 1995-1996 i do roku 2018 nikt nie sprzeciwiał się jej istnieniu, choć wszyscy o niej wiedzieli.
Zatem zbadania dokładnego wymaga, czego w toku niniejszego postępowania zabrakło, czy w dacie realizowania spornej inwestycji Skarżący nie dysponowali zgodą na jej wykonanie. Jak podnoszą bowiem Skarżący w pismach w toku postępowania administracyjnego, odwołaniu i w skardze, nikt ze współwłaścicieli nieruchomości w dacie budowy spornej łazienki nie wyraził sprzeciwu. Nadto, jak stwierdził, podczas rozprawy skarżący R. K. ówcześni właściciele wyrazili zgodę na budowę węzła sanitarnego, co potwierdza, według Niego, pismo z dnia 10 czerwca 2003 r. Wprawdzie wymienione pismo nie odnosi się wprost do przedmiotowego zagadnienia, stanowiąc o zmianie czynszu za najem lokalu nr [...], ale jak stwierdził Skarżący przedmiotowa zmiana związana była z wyposażeniem tego lokalu w węzeł sanitarny.
Z kolei pismo to podpisali także sprzeciwiający się obecnie istnieniu łazienki E. i R. W. Nadto w toku postępowania przed organem pierwszej instancji Skarżący zgłaszał do protokołu, że "przed wynajmem lokalu nr [...] Państwo W. wyrazili zgodę na zajęcie części strychu na łazienkę przynależną do tego lokalu". Pomimo takiego stwierdzenia organ pierwszej instancji nie przeprowadził w tym kierunku żadnego postępowania wyjaśniającego, choćby przesłuchania na tę okoliczność, pod rygorem odpowiedniości karnej uczestników postępowania, czy może także ówczesnych najemców lokalu nr [...], a także jednoznacznego ustalenia współwłaścicieli tej nieruchomości w dacie wykonywanie przedmiotowej przebudowy.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu, sprawa ta nie została jednoznacznie i bezspornie wyjaśniona, a istotne w sprawie jest dysponowanie nieruchomością na cele budowlane nie tylko obecnie, ale przede wszystkim w dacie prowadzenia kwestionowanych obecnie robót budowlanych. Uwzględniając podnoszoną przez Skarżącego argumentację oraz odnosząc się do współczesnych realiów, trudno pogodzić się z utratą łazienki w mieszkaniu, nawet funkcjonującej kosztem części wspólnego strychu.
Końcowo Sąd wskazał, że decyzje organów obu instancji podjęto z istotnym naruszeniem przepisów o postępowaniu dowodowym. Naruszenie wymienionych wyżej zasad doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy przed jej należytym wyjaśnieniem, co stanowi uchybienie przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W ramach wytycznych Sąd podał, iż w ponownym postępowaniu organ uwzględni wskazania co do konieczności uzupełnienia materiału dowodowego.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, PINB w S. decyzją Nr [...]z dnia 10 października 2022 r. znak [...], w oparciu o art. 104 k.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 Pr.bud., nakazał Inwestorom – Skarżącym doprowadzenie do stanu poprzedniego przebudowaną samowolnie część strychu w budynku mieszkalnym wielorodzinnym na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] [...] w S. wykorzystywaną na łazienkę przynależną do lokalu mieszkalnego nr [...] poprzez rozbiórkę ścian wygradzających pomieszczenie łazienki w części strychu oraz zamurowanie otworu drzwiowego z lokalu nr [...] do wygrodzonej uprzednio części strychu, zaadaptowanej na łazienkę.
Na wstępie uzasadnienia organ przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania oraz wskazał, iż w dniu 27 czerwca 2022 r. R. W. przedłożył oświadczenia Z. W., A. D., A. U., R. W., L. W., iż Skarżący nie posiadali zgody na wykonanie łazienki dla lokalu nr [...] w części wspólnej przedmiotowego budynku. Organ wezwał do potwierdzenia w/w oświadczeń na piśmie. W dniu 22 sierpnia 2022 r. do organu wpłynęły oświadczenia R. W., L. W., Z. W., A. D., które potwierdziły brak zgody na wykonanie kontrolowanej inwestycji. W dniu 3 października 2022 r. Inwestorzy przedłożyli do akt m.in. zawiadomienie z dnia 10 czerwca 2003 r. wraz z załączoną umową najmu między R. K. M. i A. S. Zapis § 1 pkt 1 umowy najmu, w ocenie Skarżącego, przesądza o przynależności łazienki do lokalu.
Następnie organ wyjaśnił zastosowanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Podał, iż roboty wykonane w sposób samowolny przez Inwestorów stanowią inny przypadek niż określony w art. 48 ust. 1 Pr.bud. i podlegają regulacji prawnej zawartej w art. 50 i art. 51 tej ustawy z tym, że w stosunku do robót już wykonanych nie znajduje zastosowania art. 50 ust. 2 w zakresie wstrzymania prowadzonych robót budowlanych z uwagi na ich zrealizowanie. W powołaniu na art. 3 pkt 7a Pr.bud. oraz art. 22 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 11), organ stwierdził w sprawie doszło niewątpliwie do przebudowy części wspólnej nieruchomości.
Nadto zgodnie z umową dotyczącą podziału lokali z dnia 31 sierpnia 2008 r. (podpisy współwłaścicieli złożone pod tą umową potwierdzone notarialnie w dniu 1 września 2008 r. Rep. nr [...]) Inwestorzy nie dysponują jakąkolwiek częścią strychu.
Dalej wyjaśnił, iż w ramach procedury naprawczej z art. 51 Pr.bud. organ nadzoru budowlanego jest zobligowany badać kwestię posiadania przez adresata obowiązków prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W tym zakresie przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 2009/17. Podał, iż Skarżący złożyli oświadczenie, że są współwłaścicielami przedmiotowego budynku mieszkalnego, co nie jest równoznaczne z oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu ustawy Prawo budowlane. Pozostali współwłaściciele nie wyrazili zgodny na legalizację przedmiotowych robót.
W odniesieniu do kwestii tytułu prawnego L. W. organ wyjaśnił, że mimo braku dokumentu w postaci postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym J.ie W. lub aktu poświadczenia dziedziczenia, L. W., jego córka jako następca prawny, a tym samym współwłaścicielka nieruchomości, posiada status strony w niniejszym postępowaniu. W zakresie stwierdzenia, że w postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego przymiot spadkobiercy nie musi być wykazany postanowieniem sądu powszechnego, czy poświadczeniem aktu dziedziczenia.
Końcowo wskazał, iż organ zastosował się do wytycznych wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 marca 2022 r.. Z oświadczeń złożonych za pośrednictwem R. W. jak i z odpowiedzi na wezwania wynika, iż taka zgoda nie została udzielona. Inwestorzy nie zwracali się do pozostałych współwłaścicieli z zapytaniem o możliwość zajęcia części wspólnej nieruchomości na potrzeby lokalu nr [...]. W odniesieniu do przedłożonej przez Inwestorów umowy najmu z M. i A. S., podał, iż dopisek powierzchni "37+3m2" nie przesądza o zgodzie na dołączenie do lokalu części strychu. Przedłożone dokumenty, w ocenie organu, nie wskazują na uzyskanie zgody pozostałych współwłaścicieli w momencie realizacji inwestycji.
Decyzja została doręczona Skarżącym w dniu 12 października 2022 r.
W odwołaniu z dnia 25 października 2022 r. Skarżący podali – jak dotychczas, iż w 1991 r. nastąpiło przekazane nieruchomości, w roku 1995 r. lokal nr [...] udostępniono do kapitalnego remontu z udostepnieniem 3m2 kosztem strychu na wybudowanie łazienki, w 1997 r. podpisano umowę najmu po remoncie, w 2007 r. wypowiedziano umowę najmu, w dniu 31 sierpnia 2008 r. zawarto umowę notarialną podziału lokali, lokal [...] – 37m2 + 3m2 został przynależny Skarżącym, a umowa podpisana przez wszystkich współwłaścicieli. Nadto od 1995 r. do stycznia 2019 r. nie wnoszono żadnych zastrzeżeń.
Po rozpoznaniu odwołania, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zaskarżoną w rozpoznawanej sprawie decyzją z dnia 9 lutego 2023 r. znak WINB.WOA.7721.441.2022.DS, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2, art. 81 ust. 1, art. 83 ust. 2 Pr.bud., utrzymał w całości w mocy zaskarżoną decyzję.
Po zreferowaniu przebiegu postępowania, organ odwoławczy przedstawił cel i charakter postępowania naprawczego prowadzonego w trybie art. 50-51 Pr.bud. oraz przywołał podstawę normatywną rozstrzygnięcia. ŚWINB podzielił pogląd organu pierwszej instancji, że wydzielona łazienka z części strychu została wykonana w warunkach samowoli budowlanej, albowiem na jej wykonanie konieczne było uzyskanie decyzji pozwolenia na budowę, zatem zasadne było wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Pr.bud. Stwierdził, iż w art. 29 Pr.bud. nie została ujęta przebudowa zatem niezbędne było uzyskanie pozwolenia na budowę.
Zadaniem ŚWINB organ pierwszej instancji podjął wystarczające działania wypełniające zalecenia wyroku WSA w Gliwicach. Wskazał, iż z akt sprawy wynika, iż zgodnie z oświadczeniami złożonymi przez właścicieli nieruchomości: R. W., L. W., A. D., A. U., Z. W., Skarżący - B. i R. K. nigdy nie uzyskiwali ich zgody na wykonanie przedmiotowej przebudowy ani też się o nią nie zwracali. W związku z powyższym, należało stwierdzić, iż Inwestorzy w dacie prowadzenia ww. robót budowlanych nie posiadali prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 Pr.bud. jest konieczne dla wykonywania robót budowlanych. Uwzględniając, że strych jest częścią wspólną, zgoda pozostałych współwłaścicieli budynku była niezbędna dla wykonania przebudowy części wspólnych obiektu.
Odnosząc się do zarzutu Skarżących, że umowa z dnia 31 sierpnia 2008 r. została przez wszystkich podpisana, ŚWINB podkreślił, iż samo wskazanie, że lokal nr [...] zajmuje pow. 37m2 + 3m2 nie przesądza o zgodzie na wykonanie przedmiotowej łazienki pozostałych współwłaścicieli.
Decyzja została doręczona Skarżącym w dniu 16 lutego 2023 r.
Skarżący nie zgodzili się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego. W skardze nadanej dnia 16 marca 2023 r., podnieśli zarzuty:
- - naruszenia art. 80 k.p.a., art. 7, art. 7a i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego dla rozstrzygnięcia sprawy, zaniechanie podjęcia wszelkich możliwych czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego,
- - naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., gdyż ŚWINB nie odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze, w odwołaniu jak również w orzeczeniu WSA uwzględniającym zarzuty przytoczone w skardze.
- - nieodniesienia się do kwestii tego co zostało wyjaśnione w uchwale NSA z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/10, na którą powołał się w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 marca 2022 r. (sygn. akt: II SA/GI 1304/21) WSA w Gliwicach rozpatrujący skargę, czym naruszył art. 269 p.p.s.a.,
- - zaniechanie rozpatrzenia okoliczności sprawy w sposób kompleksowy oraz naruszenie art. 209 k.c. i 200 k.c.
Skarżący wnieśli o uznanie skargi i uchylenie zaskarżonych decyzji w całości, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Nadto: wnieśli o przesłuchanie Skarżących na okoliczności wskazane w pkt 3 petitum skargi; zastrzegli, iż w przypadku nieuwzględnienia skargi, zostanie wniesiony przez Skarżących wniosek do sądu w trybie art. 199 k.c., który obecnie może być uznany przez Sąd za przedwczesny; zastrzegli, iż w ramach uzupełnienia skargi zostanie dosłane oświadczenia w formie pisemnej o wyrażeniu zgody na kwestionowaną przebudowę przez W. K. oraz A. W. - współwłaścicieli nieruchomości w czasie podejmowania inwestycji; wskazali, iż kwestionują wiarygodność podpisu L. W. widniejący na oświadczeniu z dnia 16 sierpnia 2022 r. skierowanego do PINB jak i fakt, że L. W. była świadoma, czego dotyczy oświadczenie z uwagi na stan jej zdrowia psychicznego; wnieśli o dopuszczenie dowodów: z zeznań świadka I. S. (córki Skarżących) na okoliczności wskazane w pkt 7 petitum skargi, z oświadczenia I. S. z dnia 1 marca 2023 r., z zeznań świadka K.K., z umowy sprzedaży z dnia 9 lipca 2002 r., Nr rep A [...] na stwierdzenie faktu, iż K. K., W. K. oraz A. W., byli współwłaścicielami nieruchomości przy ul. [...] [...] w S. jako następcy prawni po O. i B. K., a następnie po J. K., a także z faktur wskazanych w pkt 12 petitum skargi.
W uzasadnieniu skargi Skarżący opisali ponownie stan przekazanej w 1991 r. nieruchomości, wykonywanie przez Skarżących remontów, w których nie chcieli partycypować pozostali współwłaściciele. Podali, iż w celu zawarcia umowy najmu musieli zaadaptować część strychu na łazienkę, a wcześniej, współwłaściciele wyrazili na to ustną zgodę. Wynajmując lokal Skarżący kierowali się zasadą gospodarności, chcieli uchronić nieruchomość przed dalszą dewastacją, dążąc aby nieruchomość przynosiła przychód na dalsze remonty.
W odniesieniu do kwestii zarządu rzeczą wspólną przywołali art. 200 k.c., wskazali na orzecznictwo Sądu Najwyższego co do uprawnień współwłaściciela dochodzącego czynszu, który nie musi dla usprawiedliwienia swojej legitymacji wykazać, że działa za zgodą większości współwłaścicieli.
Zdaniem Skarżących zgodę współwłaścicieli w formie pisemnej można zauważyć w piśmie o podwyżce czynszu z dnia 10 czerwca 2003 r. Współwłaściciele nie sprzeciwiali się przebudowie łazienki. Zwrócili także uwagę na aktualnie trwający konflikt pomiędzy Skarżącymi a Uczestnikami E. W. i R. W. W dalszej kolejności podali, że w przypadku nieuznania przez Sąd, iż prace te były czynnościami zachowawczymi, należy uznać, że doszło do zawarcia umowy tzw. quoad usum. Współwłaściciele tolerowali bowiem ww. sytuację. Zdaniem Skarżących stawka czynszu zawarta w piśmie z dnia 10 czerwca 2003 r. wskazuje na powierzchnię lokalu nr [...] wraz z łazienką. Także umowa o podział rzeczy wspólnej może zostać zawarta w sposób dorozumiany przez utrwalone między współwłaścicielami korzystanie z tej rzeczy. Zdaniem Skarżących w sprawie nie przesłuchano uczestników postępowania i najemcy lokalu nr [...], pomimo wskazań WSA, a ograniczono postępowanie do pisemnych oświadczeń.
Skarżący zakwestionowali walor wiarygodności przedłożonych do sprawy oświadczeń. Skoro sprzeciwiający się mieszkali w przedmiotowej nieruchomości, to nie było możliwości, żeby nie wiedzieli i nie wyrażali zgody na utrzymujący się stan rzeczy, który trwał przez 22 lata. Za zaskakujące uznali oświadczenie najemcy lokalu nr [...], iż nie wiedziała, że jest więcej właścicieli nieruchomości, w sytuacji gdy w piśmie o podwyżce czynszu z dnia 10 czerwca 2003 r. widniały podpisy współwłaścicieli.
Zakwestionowano także tytuł prawny L. W. do przedmiotowej nieruchomości, która jest od 1996 r. współwłaścicielem, ale nie figuruje w księdze wieczystej, natomiast data realizacji inwestycji to 1995 r., zatem w dacie jej podjęcia nie była współwłaścicielem, natomiast do akt nie przedłożono żadnego dokumentu potwierdzającego prawo własności. Podobnie brak dowodów na to, że Z. W., która złożyła oświadczenie do PINB była współwłaścicielem nieruchomości.
Zakwestionowali również wymóg zgody E. W. i R. W. w dacie realizacji inwestycji, którzy wówczas nie byli współwłaścicielami i nie figurowali w księdze wieczystej. Do skargi przedłożono kserokopie dokumentów wymienionych w jej treści.
W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W dniu 12 czerwca 2023 r. do akt wpłynęło pismo pełnomocnika Uczestników postępowania E. W. i R. W., z wnioskiem o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do skargi Uczestnicy wskazali, iż Skarżący pominęli fakt, że wszelkie remonty, o ile były one w ogóle wykonywane - pokrywane były przez nich z czynszów za najem lokali mieszkalnych, a także z czynszu, jaki pobierali wynajmując przez prawie 25 lat lokal użytkowy na parterze budynku. W sprawie pobierania opłat za wynajem został wydany wyrok Sądu Rejonowego w S. w dniu [...] r. sygn. [...], a apelacja Skarżących została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Wskazano, iż podpisy L. W. zostały przez nią złożone osobiście. Zauważyli także, że Skarżący i Uczestnicy są skonfliktowani. Do pisma przedłożono postanowienie Sądu Rejonowego w J. z dnia [...]r. sygn. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. W. zmarłym w dniu [...] r.
Po zapoznaniu się z ww. pismem Uczestników postępowania, ŚWINB podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
W dniu 1 sierpnia 2023 r. wpłynęła także odpowiedź pełnomocnika Skarżących, w którym sformułowano wniosek o dopuszczenie dowodu z uchwały wraz z protokołem posiedzenia z dnia 25 stycznia 2004 r. na stwierdzenie faktu, iż uczestnicy E. i R. W. - wbrew treści w piśmie z dnia 7 czerwca 2023 r. - przekazali zarząd B. K., i został ustanowiony fundusz remontowy, a także wniosek o zwrot kosztów postępowania.
Skarżący zakwestionowali stanowisko przedstawione przez Uczestników postępowania. Wskazali m.in. iż pożytki z lokali nie pokryłyby poniesionych nakładów na nieruchomość, co obrazują przedłożone do skargi faktury, natomiast przeprowadzone remonty, w tym remont łazienki dla lokalu nr [...] były czynnościami zachowawczymi. Wskazali, iż twierdzenie o nieprzekazaniu zarządu nieruchomości na rzecz Skarżących, obniża walor wiarygodności oświadczeń Uczestników. Podkreśli, iż na L. W. spoczywał dowód wykazania, iż była współwłaścicielką nieruchomości i w jakiej dacie, bowiem oświadczenie złożone przed tą datą nie jest wiarygodne. Ponownie zakwestionowali prawdziwość podpisu L. W. na przedłożonym do sprawy oświadczeniu. Zwrócili uwagę, iż także na Uczestnikach małżonkach W. spoczywa dowód, od kiedy byli współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości. Skarżący zakwestionowali, iż w dacie realizacji inwestycji Uczestnicy mieli tytuł prawny do dysponowania nieruchomością.
Zakwestionowali wiarygodność oświadczeń Z. W., A. D., A. U., R. W., L. W. jako nie korespondujących z pozostałym materiałem dowodowym. Wskazali, iż w dacie rozpoczęcia inwestycji, zarówno L. W. jak i Państwo W. nie byli współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości. Z kolei pozostali współwłaściciele tj. K. K., A. W. jak i W. K. potwierdzili, iż wyrażali zgodę na wybudowanie łazienki kosztem strychu. Wobec tego wniosek o przywrócenie do stanu pierwotnego wniosły osoby, które w dacie realizacji inwestycji nie były współwłaścicielami. Końcowo wskazali, iż Skarżących z pozostałymi współwłaścicielami łączyły więzy rodzinne to wiele uzgodnień były przeprowadzane ustnie.
W dniu 7 września 2023 r. wpłynęło pismo pełnomocnika Uczestników postępowania E. W. i R. W., w którym podtrzymano dotychczasowe stanowisko w sprawie. Uczestnicy zakwestionowali, aby przekazali zarząd nieruchomością na rzecz B. K. Odnieśli się również do kwestii związanej z remontami nieruchomości oraz ich finansowania. Podali, że w załączonej do pisma Skarżącej uchwale współwłaścicieli oraz w protokole brak jest podpisu L. W., mimo że była ona współwłaścicielką nieruchomości. Ponadto zauważyli, iż skoro zarządcą nieruchomości miała być B. K., to jej mąż nie był uprawniony do zawierania umów najmu, natomiast jak wynika z dokumentów większość umów najmu było podpisane właśnie przez R. K. Do pisma przedłożono kserokopie trzech umów najmu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).
W kontekście zgłaszanych przez Strony wniosków dowodowych odnotowania wymaga, iż wskazana wyżej kontrola sądowoadministacyjna nie oznacza jednak przejęcia przez Sąd sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia.
Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), natomiast stwierdzenie nieważności decyzji następuje jeśli zachodzą przyczyny określone w art. [...]6 k.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2). W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. [...]1 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stała się decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 9 lutego 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. Nr [...] z dnia 10 października 2022 r. w przedmiocie nakazania Skarżącym doprowadzenie do stanu poprzedniego przebudowaną samowolnie część strychu w budynku mieszkalnym opisanym na wstępie. W ramach podstawy prawnej należało w niniejszej sprawie uwzględnić przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Mając na uwadze wskazaną wyżej kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd dopatrzył się podstaw do zastosowania w rozpoznawanej sprawie kompetencji kasatoryjnych.
Podkreślenia wymagają dwie kwestie. Sąd przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną bada legalność zaskarżonej decyzji, a dodatkowo w niniejszej sprawie działa w zakresie związania, o którym mowa w art. p.p.s.a. Stosownie do przywołanej regulacji ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z kolei zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Związanie oceną prawną, o której mowa w art. i art. 170 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (zob. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2022 r. sygn. III FSK 920/21, z dnia 25 sierpnia 2022 r. sygn. III FSK [...]40/21).
Powyższe nabiera szczególnego znaczenia, uwzględniając, iż sprawa stanowiąca przedmiot zaskarżonej decyzji była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 3 marca 2022 r. sygn. II SA/Gl 1304/21 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku Sąd nie miał wątpliwości, iż przedmiotowe prace budowlane zostały wykonane bez stosowanego pozwolenia na budowę. Poza sporem pozostawało, iż w lokalu nr [...] dokonano przebudowy poprzez wyodrębnienie z części wspólnej 3m2 i przyłączenie tej powierzchni do tego lokalu z przeznaczeniem na węzeł sanitarny. Sąd podzielił również ocenę organów, iż wykonane w sposób samowolny roboty budowlane przez Skarżących stanowią inny przypadek niż określony w art. 48 ust. 1 Pr.bud., które podlegają regulacji zawartej w art. 50 i art. 51 tej ustawy. Nie było przy tym sporne, że Inwestorami przedmiotowych robót budowlanych byli Skarżący.
Uwzględniając, iż Sąd działa w granicach związania ww. wyrokiem tut. Sądu z dnia 3 marca 2022 r. sygn. II SA/Gl 1304/21, zatem kwestie te nie podlegały ponownemu badaniu.
Uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Sąd wskazał na konieczność dokładnego zbadania, czy w dacie realizowania spornej inwestycji Skarżący nie dysponowali zgodą na jej wykonanie. Sąd podkreślił wagę ustaleń w zakresie dysponowania nieruchomością na cele budowalne nie tylko obecnie, ale przede wszystkim w dacie prowadzenia kwestionowanych obecnie robót budowlanych, a także jednoznacznego ustalenia współwłaścicieli nieruchomości w dacie wykonywania przedmiotowej przebudowy.
Dokonana w sprawie kontrola sądowoadministracyjna nie pozwoliła na stwierdzenie by powyższemu organy uczyniły zadość.
Pomimo bowiem wymienionych wyżej wskazań tut. Sądu, uzasadnienia zaskarżonych decyzji w żadnej swojej części nie zawierają ustaleń kto winien przedmiotową zgodę wyrazić, nie wymieniają bowiem kto był wówczas współwłaścicielem, - i co również istotne - jak to ustalenie zostało dokonane.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pojawia się jedynie stwierdzenie "zgodnie z oświadczeniami złożonymi przez właścicieli nieruchomości przy ul. [...] [...] w S., tj. R. W., L. W., A. D., A. U., Z. W., B. i R. K. nigdy nie uzyskiwali ich zgody na wykonanie przedmiotowej przebudowy ani też się o nią nie zwracali" (str. 9 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), mogące prowadzić do wniosku, że w toku postępowania, wykonując wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 marca 2022 r. sygn. II SA/Gl 1304/21 ustalono, iż współwłaścicielami w dacie rozpoczęcia wykonywania spornych robót były ww. osoby. Już jednak wynikająca z akt okoliczność, iż jedna ze wskazanych osób (A. U.), pozostawała jedynie najemcą lokalu, budzi poważne wątpliwości co do prawidłowości tych ustaleń.
W odniesieniu do pozostałych wymienionych przez organ odwoławczy osób, Sąd zauważył następujące kwestie.
Po pierwsze, Uczestniczka postępowania L. W. na wezwanie do wykazania tytułu prawnego do nieruchomości wskazała, iż aktualnie pozostaje w trakcie ustalania spadkobierców ojca (oświadczenie z dnia 7 września 2020 r., karta nr 27 akt administracyjnych). Kolejne oświadczenia zostały złożone dnia 24 kwietnia 2022 r. ("oświadczam jako współwłaściciel nieruchomości przy ul. [...] [...] zamieszkuję na ww. posesji od ponad 70 lat" karta nr 53 akt administracyjnych) oraz dnia 16 sierpnia 2022 r. (karta nr 61 akt administracyjnych). Z pozostającego w aktach sprawy aktu zgonu ojca Uczestniczki postępowania, wynika data zgonu z okresu znacznie poprzedzającego sporną inwestycję (zm. w [...] r., karta nr 35 akt administracyjnych). Dopiero z pismem Uczestników do akt sądowych wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] r. sygn. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. W. na rzecz żony Z. W., córki L. W., syna H. W., syna W. W. Jednocześnie postanowienie to potwierdza, iż spadkobiercą był również syn W. W., na co zwrócił także uwagę organ pierwszej instancji (pismo z dnia 26 czerwca 2020 r., karta nr 22 akt administracyjnych).
Akta sprawy nie dostarczają jednak dalszych ustaleń w tej kwestii. Jedynie w treści pisma z dnia 23 czerwca 2022 r. Uczestnicy podali, że nabyli udziały w nieruchomości od W. W. w dniu 13 stycznia 2003 r.
Po drugie, w oświadczeniu złożonym dnia 24 kwietnia 2022 r. A. D. wskazała, że pozostawała współwłaścicielką nieruchomości od 1990 r. do 2000 r. (karta nr 53 akt administracyjnych, oświadczenie z dnia 19 sierpnia 2022 r. karta nr 59), zatem w okresie istotnym dla ustaleń niniejszej sprawy. W aktach pozostaje jednak jedynie postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. sygn. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. I. zmarłej [...] r. m.in. na rzecz A. D. (karta nr 24 akt administracyjnych), zatem w okresie znacznie poprzedzającym sporną inwestycję. W związku z informacją o pozostawaniu współwłaścicielem w danym okresie, należało ustalić czy data zbycia udziału przypadała już po okresie rozpoczęcia realizacji spornej inwestycji. Tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości w ww. okresie realizacji inwestycji, nie wynika bowiem z żadnego innego dokumentu.
Po trzecie, do akt sprawy oświadczenia przedłożyli również Z. W. (oświadczenie z dnia 24 kwietnia 2022 r.: "mój mąż był współwłaścicielem przy ul. [...] [...] w S., a po jego śmierci [...] r. wraz synem R. odziedziczyliśmy spadek", karta nr 53; oświadczenie z dnia 18 sierpnia 2022 r. karta nr 60 akt administracyjnych) oraz R. W. (oświadczenie z dnia 24 kwietnia 2022 r. karta nr 53, oświadczenie z dnia 17 sierpnia 2022 r. karta nr 62 akt administracyjnych). Uwzględniając datę rozpoczęcia realizacji inwestycji oraz datę otwarcia spadku po zmarłym małżonku Z. W. należałoby stwierdzić, iż w tym okresie Z. W. nie przysługiwało prawo własności. W tym kontekście zgoda bądź jej brak nie miałyby wpływu na ustalenia w niniejszym postępowaniu. Powyższe odnieść należałoby również do R. W. Po czwarte, Sąd zauważa również, iż w Dziale II zupełnej Księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości przez Sąd Rejonowy w S. VI Wydział Ksiąg Wieczystych nr [...] ujawnione zostały wpisy dotyczące L. W., Z. W. i R. W. wraz z informacjami o podstawie ich wpisu i wykreślenia, nad którymi organy orzekające w sprawie również się nie pochyliły.
Powyższe natomiast powinno zostać uwzględnione w kontekście zweryfikowania prawidłowości ustalenia stron postępowania, a także współwłaścicieli w okresie realizacji spornej inwestycji. Wskazane nie oznacza, że kwestia dziedziczenia każdorazowo w postępowaniu winna zostać potwierdzona postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, jednakże ustalenie kręgu współwłaścicieli zgodnie z wytycznymi tut. Sądu zawartymi w wyroku z dnia 3 marca 2022 r. sygn. II SA/Gl 1304/21, jak również stron toczącego się postępowania, nie powinno budzić wątpliwości.
Po piąte, w Dziale II Księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości ujawniony pozostaje również J. J.. Zgodnie natomiast z postanowieniem Sądu Powiatowego w S. z dnia [...] r. sygn. [...], stwierdzono nabycie spadku po S. J. zmarłym [...] r. m.in. na rzecz J. J. (karta nr 45 akt administracyjnych). Brak jednak jakichkolwiek dalszych informacji. W aktach zalega jedynie pismo dotyczące podjętej próby uzyskania informacji skierowane do Urzędu Miasta w L. (karta nr 25 akt administracyjnych).
Po szóste, brak jakiegokolwiek odniesienia się przez organ do kwestii daty nabycia przez Uczestników E. W. i R. W. udziałów w przedmiotowej nieruchomości, w kontekście momentu realizacji inwestycji, podobnie jak brak odniesienia się do wskazanych przez strony w toku postępowania - jako współwłaścicieli nieruchomości: H. R., Z. N. (karta nr 19 akt administracyjnych), J. K. (karta nr 42 akt administracyjnych), musi budzić wątpliwości w zakresie kompletności poczynionych ustaleń.
Powyższe niejasności uszły jednak uwadze organu odwoławczego.
Niezależnie od powyższego, wątpliwości co do prawidłowości zebranego w sprawie materiału dowodowego może budzić także brak ustaleń co do przysługującego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości J. K. (postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. sygn. [...], do którego odwołuje się akt notarialny Rep. A [...], karta nr 20 akt sądowych).
Bez prawidłowego ustalenia kręgu współwłaścicieli w dacie realizowania spornej inwestycji nie sposób ocenić, czy zgoda bądź jej brak udzielona została przez legitymowane do tego podmioty.
Odnotowania wymaga, iż należy odróżnić krąg osób, które winny wówczas – w dacie rozpoczęcia realizacji spornej inwestycji, wyrazić zgodę, i krąg ten winien zostać bezspornie ustalony, od osób które jedynie zamieszkiwały w lokalu bądź ze względów przykładowo rodzinnych mają wiedze o okolicznościach związanych ze sprawą. Na konieczność poczynienia ustaleń w zakresie kręgu współwłaścicieli jednoznaczne wskazał tut. Sąd w zapadłym w dniu 3 marca 2022 r. wyroku.
Należy mieć na względzie, iż osoby, które wtedy nie były współwłaścicielami, podobnie jak najemca lokalu [...] A. U. (oświadczenie z dnia 22 kwietnia 2022 r. karta nr 53 akt administracyjnych; oświadczenie z dnia 23 sierpnia 2022 r. karta nr 63 akt administracyjnych) mogły występować w sprawie w charakterze świadków, a nie osób, które powinny wyrazić zgodę na realizację inwestycji.
Na marginesie Sąd zauważa także, iż w uzasadnieniu ŚWINB pojawia się stwierdzenie o następującej treści "odnosząc się do zarzutu Skarżących, że umowa z dnia 31 sierpnia 2008 r. została przez wszystkich podpisana ŚWINB podkreślił, iż samo wskazanie, że lokal nr [...] zajmuje pow. 37m2 + 3m2 nie przesądza o zgodzie na wykonanie przedmiotowej łazienki pozostałych współwłaścicieli" (str. 10 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Z przedstawionej umowy dotyczącej podziału lokali w nieruchomości z dnia 31 sierpnia 2008 r., nie wynika jednak, aby dla lokalu [...] wskazana została jego powierzchnia. Zapis o treści "pow. 37m2 + 3m2" nie widnieje bowiem w tej umowie.
Powierzchnia łącznie 40m2 lokalu nr [...] wynika natomiast pośrednio z pisma z dnia 10 czerwca 2003 r. o podwyżce czynszu, podpisanego przez Skarżącego oraz Uczestników postępowania. W piśmie wskazano wysokość czynszu 160 zł przy ustaleniu stawki 4zł/m2, co niewątpliwie wskazuje na powierzchnię 40m2.
W odniesieniu do ww. dokumentów należy jednak zwrócić uwagę, iż dotyczą roku 2008 – w przypadku umowy oraz roku 2003 w przypadku podwyższenia czynszu, podczas gdy inwestycji dokonano wiele lat wcześniej. Organ nie pochylił się jednak nad powyższym.
Wobec niewypełnienia zaleceń tut. Sądu zawartych w wyroku z dnia 3 marca 2022 r., którymi organ był związany na mocy art. p.p.s.a., decyzję należało uchylić. W ocenie Sądu na tym etapie postępowania wystarczające było uchylenie wyłącznie zaskarżonej decyzji.
Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji zastosuje się do wskazanych rozważań oraz uzupełni w ww. zakresie materiał dowodowy, w tym uwzględni postanowienie Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] r. sygn. [...]. Organ winien również, stosownie do okoliczności sprawy, rozważyć wnioski dowodowe stron złożone w toku postępowania. W przypadku uznania przez organ odwoławczy, iż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, podejmie stosowne rozstrzygnięcie by nie naruszono zasady dwuinstancyjności postępowania.
Kontrola sądowoadministracyjna rozpoznawanej sprawy doprowadziła do stwierdzenia naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
Wskazane wyżej uchybienia stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na, przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego. Przypomnieć należy, iż kontrola zastosowania normy prawa materialnego następuje bowiem dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu.
Wyjaśnienia także wymaga, iż Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Stosownie do treści art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wobec tego należało oddalić wnioski z osobowych źródeł dowodowych oraz wnioski z przedłożonych kserokopii dokumentów.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 997,00 zł (pkt 2 sentencji wyroku), na które składa się: uiszczony wpis sądowy w wysokości 500,00 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika Skarżących będącego radcą prawnym w wysokości 480,00 zł - ustalone na podstawie § 14 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2018 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 z późn. zm.).
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.