Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. (dalej: "organ I instancji") postanowieniem z dnia [...] r., znak [...], działając na podstawie art. 113, art. 123, art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej w skrócie: "k.p.a."), z urzędu sprostował oczywistą omyłkę we własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] r., znak [...], nakazującej właścicielom i spadkobiercom nieruchomości położonej przy ul. [...] w J. usunięcie zagrożenia w części powyższego budynku poprzez rozbiórkę części budynku na dz. nr 1, obręb [...], oznaczonego literą "A" na dokumentacji w zakresie dachu i stropu nad 2 piętrem, rynny i rury spustowej, gzymsu, zgodnie z oceną stanu technicznego wraz z inwentaryzacją, oraz zabezpieczenie tych części przed degradacją i wstępem osób trzecich, a ponadto doprowadzenie do stanu odpowiedniego w zakresie instalacji wentylacyjnej, kanalizacji i wodociągowej dla części budynku oznaczonej literą "A", w terminie do dnia 31 marca 2017 r., w ten sposób, że w wierszu 15 po słowach "części budynku na dz. nr 1..." wpisać "dz. nr 2". W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że przedmiotowy budynek jest położony na działce nr 1 i 2, obręb [...], co ma odniesienie w aktach sprawy (k. 300 akt administracyjnych).
Podzielenie budynku na segmenty, w przedłożonej dokumentacji, nie pokrywa się z granicami działek. Sam natomiast budynek stanowi jedną całość położoną na dwóch działkach. Zdaniem organu I instancji działka nr 2, obręb [...], została przywołana w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r., ale omyłkowo została pominięta w jej sentencji, co jednoznacznie wskazuje na błąd pisarski.
Pismem z dnia 18 listopada 2020 r. W. Z. i A. Z. (współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości; dalej oznaczeni jako: "skarżący") złożyli zażalenie na powyższe postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. Zaznaczyli, że budynek oznaczony literą "A" jest położony na dwóch działkach nr 1 i nr 2, ale oni posiadają wyodrębniony samodzielny lokal nr [...], który jest położony na działce nr 2, obręb [...]. Z tego powodu domagali się uchylenia wadliwego postanowienia i nie obciążania ich kosztami postępowania egzekucyjnego, jak też zweryfikowania danych zawartych w ewidencji gruntów, na podstawie których opłacają podatek od nieruchomości.
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "organ") postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 141 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333), utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. W uzasadnieniu podał, że przedmiotowy budynek ma kształt litery "L" i jest położony na dwóch działkach o numerach: 1 obręb [...] i 2 obręb [...]. Na podstawie wyrysu z mapy ewidencyjnej i wypisów z rejestru gruntów ustalił, że stanowi on własność między innymi skarżących, a sporządzona ocena stanu technicznego wraz z inwentaryzacją potwierdziła, że budynek stanowi jedną całość, zatem decyzję skierowano do wszystkich współwłaścicieli tejże nieruchomości. Powyższe potwierdza także treść księgi wieczystej dla działki nr 2. W sytuacji współwłasności obiektu budowlanego, obowiązek utrzymania obiektu w należytym stanie technicznym i estetycznym ciąży na wszystkich współwłaścicielach łącznie lub na zarządcy. Nie można obciążyć tym obowiązkiem tylko jednego ze współwłaścicieli. Wyznacznikiem nie jest także wielkość udziałów we współwłasności.
Pismem z dnia 10 marca 2021 r. skarżący wnieśli skargę na powyższe postanowienie, w której domagali się uchylenia obu wydanych w sprawie postanowień oraz decyzji organu I instancji z dnia [...] r. poprzez wykreślenie z ich treści, gdyż nałożony na nich obowiązek nie istnieje wobec postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia [...] r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu skargi podali, że nie są właścicielami ani współwłaścicielami działki nr 1 oraz budynku oznaczonego literą "A", a ich nieruchomość stanowi odrębną własność (lokal nr [...]).
W związku z tym posiadają udział wyłącznie w działce nr 2, obręb [...]. Nie są też współwłaścicielami innych obiektów, które stanowią odrębną własność innych właścicieli. Z tego powodu nie są stroną postępowania administracyjnego i nałożony na nich omyłkowo obowiązek faktycznie nie istnieje.
Pismem z dnia 6 kwietnia 2021 r. organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
W myśl art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sąd administracyjny może kontrolować postanowienia. Dokonując takiej kontroli analizuje rozstrzygnięcie i poprzedzające je postępowanie w aspekcie zgodności z prawem, tak materialnym, jak i procesowym.
Przedmiotem kontroli sądowoadminstracyjnej pod względem legalności przeprowadzonej w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. było, wydane na podstawie art. 113 k.p.a., postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. i utrzymujące je w mocy postanowienie organu z dnia [...] r.
Nie ulega wątpliwości, że organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r., działając na podstawie art. 113, art. 123, art. 126 k.p.a. z urzędu sprostował oczywistą omyłkę w ostatecznej decyzji z dnia [...] r., w ten sposób, że w jej sentencji w wierszu 15 po słowach "części budynku na dz. nr 1..." dopisał nowy numer działki - "dz. nr 2". W uzasadnieniu tego postanowienia wskazał, że oczywista omyłka pisarska wskazuje na błąd pisarski w sentencji, bowiem ustalony stan faktyczny sprawy pokrywa się ze zgromadzonym w niej materiałem dowodowym, a przedmiotowy budynek stanowi jedną całość położoną na dwóch działkach - na działce nr 1 i 2, obręb [...]. W kolejnym zdaniu uzasadnienia zauważył, że podzielenie budynku na segmenty, w przedłożonej dokumentacji, nie pokrywa się z granicami działek.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że art. 113 § 1 k.p.a. stanowił podstawę wydania opisanego postanowienia, utrzymanego w mocy przez organ zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r.
Bezspornie organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych rozstrzygnięciach.
Regulacja zawarta w art. 113 § 1 k.p.a. służy naprawianiu pomyłek, które popełnił organ administracji publicznej w treści, jak również w sentencji wydanego konkretnego rozstrzygnięcia. Chodzi przy tym o pomyłki typu błędy pisarskie, błędy rachunkowe, czy też inne oczywiste omyłki.
Zdaniem składu orzekającego błąd pisarski to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, mylna pisownia albo niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów, natomiast błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 10.02.1994 r. SA/Kr 723/93 i 21.09.2012 r. II OSK 940/11).
Znaczenie pojęcia omyłka, zgodnie z internetowym słownikiem (zawartym w linku oznaczonym: https://sjp.pwn.pl), to spostrzeżenie, sąd niezgodny z rzeczywistością, niewłaściwe postępowanie, posunięcie. Z kolei, oczywisty oznacza niebudzący wątpliwości. Ustawodawca na równi z błędami rachunkowymi oraz pisarskimi potraktował inne oczywiste omyłki. Omyłka, aby mogła zostać sprostowana, w trybie art. 113 § 1 k.p.a., musi zatem mieć jeszcze określoną wagę, tj. być nieistotna. Może polegać na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa. Sprostowanie nie może więc prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia. Z tego powodu sprostowaniu nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (por. wyroki NSA z dnia: 9.06.1999 r. I SA/Gd 984/97 i 20.06.2012 r. I OSK 782/12).
Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy niniejszej należy podnieść, że sprostowanie, którego dokonał organ I instancji z pewnością nie może zostać ocenione jako spełniające warunki określone w art. 113 § 1 k.p.a. Organ ten ponownie rozstrzygnął sprawę merytorycznie. Wskazuje na to uzasadnienie postanowienia organu I instancji, które określa zmianę jako dotyczącą działki nr 1 w obrębie [...], chociaż ta działka znajduje się w innym obrębie i dokonuje wpisu nowej działki nr 2.
Wspomniana oczywistości "omyłki", która została sprostowana w żaden sposób nie wynika z uzasadnienia postanowienia, w którym tylko ogólnikowo odwołano się do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Materiał ten stanowi jednak wyłącznie sporządzona przez osobę uprawnioną inwentaryzacja. Nie są to rozważania samego organu administracji.
Należy zauważyć, że w ten sposób wypowiedziano się co do bardzo istotnej dla stron postępowania administracyjnego kwestii, w tym również dla skarżących.
Tymczasem w uzasadnieniu postanowienia organ I instancji zaznaczył, że zmiana ta nie ma wpływu na sens wydanej w dniu [...] r. ostatecznej decyzji, zatem nie była omyłką konieczną do uzupełnienia, chociaż to właśnie z tej zmiany wywiedziono wobec skarżących nie istniejący wcześniej obowiązek.
Nie można się zgodzić z argumentacją, iż "omyłka" w tym zakresie nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia. Na skutek powyższego sprostowania zmieniła się sytuacja skarżących. Takie postępowanie z pewnością nie stanowi o realizacji zasady wynikającej z art. 8 k.p.a. W myśl § 1 tego artykułu, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Wedle § 2 wskazanego artykułu, organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
Zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a., decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w przepisach k.p.a. lub ustawach szczególnych. Organ administracji, dokonując sprostowania ostatecznej decyzji z dnia [...] r. rozstrzygnął tak naprawdę ponownie o istocie sprawy nią zakończonej, błędnie wykorzystując do tego tryb określony w art. 113 § 1 k.p.a., odnoszący się do prostowania drobnych tylko omyłek, zamiast ewentualnie skorzystać z trybu nadzwyczajnego, przewidzianego w przepisach k.p.a. Tego rodzaju działanie należało uznać za wadliwe i jako takie skutkujące eliminacją z obrotu prawnego obu wydanych w sprawie postanowień.
Ponowne rozpoznawanie przez organ sprawy tożsamej (podmiotowo i przedmiotowo) zakończonej wcześniej wydaną ostateczną decyzją, możliwe jest wyłącznie po wyeliminowaniu tej pierwszej w stosownym i właściwym trybie. Dopóki więc w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest nieprawidłowe.
Z podanych wyżej względów orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania obejmujących wpis sądowy w kwocie 100 zł. orzeczono, w oparciu o art. 200 i art. 205 p.p.s.a., w punkcie 2 sentencji.
Wszystkie powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych znajdują się w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.