Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 29 maja 2008 r. skarżąca A. M. została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł – zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wpis ten został uiszczony w wyznaczonym terminie, a następnie, na druku urzędowego formularza skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych powołując się na trudną sytuację materialną, w której znajduje się jej rodzina. A. M. wskazała bowiem, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz ze studiującym synem oraz ciężko chorym małżonkiem, z którym znajduje się w ustroju rozdzielności majątkowej. Źródłem utrzymania się skarżącej jest dochód ze świadczenia emerytalnego w kwocie [...] zł netto miesięcznie, a w skład jej majątku wchodzi lokal mieszkalny o pow. [...] m2 oraz około [...] letni dom jednorodzinny położony w Z. Skarżąca podkreśliła, że wraz z małżonkiem zawarła umowę o małżeńskiej rozdzielności majątkowej, a znaczną część jej miesięcznego dochodu pochłaniają wydatki związane z leczeniem jej męża. Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawczyni nadesłała szereg dokumentów obrazujących jej sytuację materialną.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Na wstępie zaznaczyć trzeba, że obowiązujące przepisy ustanawiają zasadę odpłatności postępowania sądowego - art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Osobie fizycznej, która wystąpiła o ustanowienie fachowego pełnomocnika prawo pomocy może być przyznane wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Ocena okoliczności dotyczących sytuacji materialnej wnioskodawczyni prowadzi do wniosku, iż w przypadku A. M. nie można stwierdzić, aby zaistniały przesłanki przemawiające za uwzględnieniem złożonego przez nią wniosku.
Wyjaśniając motywy niniejszego postanowienia, w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę na fakt, iż pod uwagę wzięto zarówno dochód skarżącej jak i jej małżonka, co w sumie daje kwotę [...]zł netto miesięcznie ([...]zł emerytury wnioskodawczyni + [...] zł emerytury jej małżonka) pomimo, że pomiędzy nimi istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Trzeba bowiem zauważyć, że art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) nakłada na małżonków obowiązek współdziałania i wzajemnej pomocy. Zarazem, w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że ustrój rozdzielności majątkowej nie może stanowić wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ71/04 opubl. w: ONSAiWSA 2005/1/8 oraz postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04 - ONSAiWSA 2005/1/8).
Badając sytuację materialną rodziny skarżącej ustalono również, że miesięczne wydatki kształtują się na poziomie około [...] zł. W ich skład wchodzą koszty utrzymania lokalu mieszkalnego (czynsz, opłaty za gaz i energię elektryczną oraz usługi telekomunikacyjne – około [...]zł), ubezpieczenie skarżącej i jej małżonka (około [...]zł), czesne za studia jej syna ([...]zł na miesiąc) oraz znaczące wydatki na lekarstwa dla małżonka skarżącej – około [...] zł. W tej sytuacji, po odliczeniu wspomnianych kosztów do dyspozycji jej rodziny pozostaje kwota [...] zł ([...]–[...]), co w przeliczeniu na członka rodziny daje [...] zł. Dochód ten pozwala na utrzymanie się i nie można stwierdzić, aby w sposób znaczący odbiegał od sytuacji przeciętnej rodziny. Zarazem przypomnieć wypada, że chcąc uzyskać prawo pomocy strona powinna wykazać, iż podjęła wszelkie, niezbędne kroki zmierzające do wygospodarowania środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych, jednakże nie przyniosły one zamierzonego efektu.
Tym samym strona mając na względzie konieczność poniesienia tych wydatków powinna rozważyć racjonalność swoich wydatków i w ten sposób poszukiwać źródła ewentualnych oszczędności. Uwagi te odnoszą się w przypadku skarżącej do opłat telekomunikacyjnych, gdyż ani dostęp do internetu ani też korzystanie z telewizji kablowej nie mogą być uznane za potrzeby, które winny być zaspokojone w pierwszej kolejności. W tym zakresie skarżąca może podjąć działania zmierzające do uzyskania oszczędności i w ten sposób wygospodarować środki na pokrycie przyszłych, ewentualnych kosztów postępowania sądowego. Trzeba bowiem zauważyć, że na obecnym etapie postępowania koszty te sprowadzają się do wpisu od skargi, który wszakże skarżąca uiściła.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.