Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy M.B. zwrócił się o ustanowienie zwolnienia z wpisu od skargi. W druku formularza podał, że zamieszkuje wraz z żoną oraz synem w budynku mieszkalnym o pow. 100 m2 oraz posiada 27 % udziału w zespole pałacowo – parkowym w N. Wnioskodawca podkreślił, że z żoną znajduje się w rozdzielności majątkowej, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Łączny dochód w ich rodzinie kształtuje się na poziomie 6.000 zł brutto miesięcznie. Skarżący zaznaczył przy tym, że wspomniane dochody obciążone są obowiązkiem spłaty kredytu.
Na wezwanie referendarza sądowego M. B. nadesłał dokumenty obrazujące poziom i strukturę uzyskiwanych przezeń dochodów oraz wydatków.
Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 sierpnia 2015 r. odmówiono przyznania prawa pomocy. W treści uzasadnienia wskazano, że łączny dochód w rodzinie skarżącego wynosi 6000zł brutto miesięcznie. Stałe, udokumentowane wydatki, obejmujące ratę kredytu mieszkaniowego (1412,65 zł), dostawy wody (przeciętnie około 60 zł), dostawy gazu (przeciętnie 120 zł), dostawy energii elektrycznej (149 zł) oraz usługi telekomunikacyjne (60 zł) kształtują się na poziomie około 1700 zł. Z powyższego wynika, że po opłaceniu wspomnianych wydatków do dyspozycji rodziny wnioskodawcy pozostaje kwota pozwalająca na pokrycie wpisu od skargi wynoszącego 200 zł i nie wpłynie to negatywnie na jej płynność finansową. W kontekście powyższego nie ma znaczenia fakt, iż skarżący zawarł ze swoją żoną umowę ustanawiającą ustrój rozdzielności majątkowej, gdyż posiadany przez małżonka strony majątek, a także uzyskiwane przezeń dochody mają bowiem wpływ na ocenę sytuacji finansowej strony.
Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniesiono przede wszystkim, że ogólne koszty utrzymania wyliczone w zaskarżonym postanowieniu dają łączną kwotę 1800zł, a nie jak wskazano 1700zł. Dodatkowo skarżący zwrócił uwagę, że kwota miesięcznego dochodu w jego gospodarstwie domowym wynosi 6000zł brutto, która podlega jeszcze wszelkim obciążeniom podatkowym. Nadto zdaniem skarżącego jego żona obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim, co powoduje, że jej uposażenie jest pomniejszone, dlatego też ich łączny miesięczny dochód wynosi około 3560zł miesięcznie.
Dodatkowo, po odliczeniu rocznej opłaty za ogrzewanie (około 2500zł), miesięcznych kosztów dojazdu do pracy (ok. 500zł) oraz opłat związanych z utrzymaniem małego dziecka (ok. 300zł) koszty utrzymania zdaniem skarżącego kształtują się na poziomie ok. 2800zł miesięcznie, a pozostała kwota ok. 700-800 zł zostaje przeznaczona na zakup żywności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.).
Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od z wpisu od skargi wynoszącego 200zł.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można jednak chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych. Skoro bowiem prawo pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono zatem charakter wyjątkowy i może zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach (zob. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na względzie powyższe Sąd stwierdza, że stan majątkowy skarżącego nie pozwala uznać go za osobę wymagającą pomocy państwa, a tym samym uwzględnić wniosku skarżącego w żądanym zakresie. Przede wszystkim skarżący i jego małżonka posiadają stabilną sytuację finansową, otrzymują miesięczny dochód z tytułu umów o pracę w łącznej wysokości ok. 3600 zł netto miesięcznie. Stałe wydatki obejmujące ratę kredytu mieszkaniowego (1412,65 zł), dostawy wody (przeciętnie około 60 zł), dostawy gazu (przeciętnie 120 zł), dostawy energii elektrycznej (149 zł) oraz usługi telekomunikacyjne (60 zł), ogrzewanie (208 zł), dojazdy do pracy (500 zł), koszty utrzymania dziecka (300 zł) kształtują się więc na poziomie około 2800 zł. Tym samym trudno jest uznać skarżącego za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłyby w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 200 zł z tytułu wymaganego wpisu sądowego.
Zdaniem Sądu o trudnej sytuacji materialnej skarżącego, a w konsekwencji o tym, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych nie może przesądzać sama przez się okoliczność, że wraz z małżonką spłaca zaciągnięty kredyt mieszkaniowy. Jak wskazuje bowiem orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (zob. postanowienie NSA sygn. akt I OZ 150/06 - I OZ 151/06).
W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 165 P.p.s.a.