Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 25 września 2007 r. Komendant Wojewódzki Policji w K. wystąpił do Starosty [...] o skierowanie A. L. na kontrolne sprawdzenie posiadanych przez niego uprawnień do kierowania pojazdami. W podstawie prawnej tego wniosku podał art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), zwanej dalej ustawą, a w uzasadnieniu wskazał, że A. L. w okresie od 5 stycznia 2006 r. do 2 sierpnia 2006 r. pięciokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za co łącznie otrzymał 28 punktów karnych.
Pismem z dnia [...] r. Starosta [...] skierował do A. L. zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami, dwukrotne zarządzenie doręczenia tego zawiadomienie okazało się nieskuteczne. Zawiadomienie o wszczęciu przedmiotowego postępowania organ doręczył A. L. dopiero w dniu [...] r. Następnie w dniu [...]r. Starosta [...] wydał decyzję nr [...], którą na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy skierował A. L. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie posiadanego przez niego prawa jazdy kategorii B. W odwołaniu od tej decyzji wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. A.L. domagał się jej uchylenia. Zarzucił oparcie jej o błędne ustalenia faktyczne, a w szczególności przyjęcie, że sprawdzenie posiadanych przez niego kwalifikacji było niezbędne z uwagi na przekroczenie limitu 24 punktów. Tymczasem uczestniczył on w szkoleniu, którego odbycie winno powodować, stosownie do art. 130 ust. 1 pkt 3 ustawy, zmniejszenie liczby punktów naliczonych mu za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
Podał, że o odbytym przez niego szkoleniu poinformował zarówno Starostwo Powiatowe, jak i Policję lecz z nieznanych mu przyczyn organy nie uwzględniły tej okoliczności, przy czym Starosta nie zamieścił o tym nawet wzmianki w uzasadnieniu swojej decyzji. Zdaniem odwołującego się należy jedynie domyślać się, że przyczynę takiego stanu rzeczy stanowił przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.). Powołany przepis nie pozwala bowiem na odliczenie naliczonych mu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, mimo odbycia szkolenia, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 ustawy.
W ocenie odwołującego się przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia jest jednak niekonstytucyjny, a co zatem idzie nie powinien mieć zastosowania w sprawie. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 885/09. Starosta [...] winien był zatem uwzględnić fakt odbycia przez niego wspomnianego szkolenia i przyjąć, że uzyskane przez niego punkty nie przekroczyły liczby 24. Odwołujący się powołał się także na stwierdzenia zawarte w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 22 maja 2009 r., sygn. akt II SA/GL 30/09, że decyzja starosty o skierowaniu na egzamin sprawdzający kwalifikacje, w razie przekroczenia 24 punktów naliczonych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy, ma charakter rozstrzygnięcia związanego. Oznacza to, że organ nie ma uprawnienia rozważania celowości takiego skierowania ze względu na okoliczności natury społecznej czy sytuację osobistą kierowcy.
Zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy kierowca wpisany do ewidencji może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Wobec zaś takiej redakcji przepisu brak jest podstaw do kierowania prowadzących na takie szkolenia w trybie administracyjnym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie uwzględniło tego odwołania i decyzją z dnia [...]r., nr [...] na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b ustawy kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek właściwego komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Zaistnienie tych przesłanek nakłada na organ obowiązek skierowania strony na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Organ zobowiązany jest ustalić stan faktyczny sprawy w zakresie przekroczenia przez kierującego liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, czyni to jednak wyłącznie na podstawie dokumentu urzędowego, jakim jest wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.
Starosta nie jest bowiem uprawniony do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego i nie może kwestionować ustaleń dokonanych w tym zakresie przez organy Policji. Ustala on zatem przed wydaniem decyzji stan faktyczny sprawy wyłącznie na podstawie wniosku komendanta wojewódzkiego Policji stanowiącego dokument urzędowy. Stosownie zaś do art. 76 § 1 Kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo potwierdzone. Domniemanie to nie jest wprawdzie nieusuwalne i nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu, jednakże inicjatywa dowodowa spoczywa w tym przypadku na stronie podważającej treść takiego dokumentu.
Mając na uwadze powyższe stwierdzenia Kolegium uznało, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi podstawa do skierowania odwołującego się na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie posiadanego przez niego prawa jazdy kategorii B. We wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. wskazano bowiem, że A. L. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, czterokrotnie przekraczając dozwolone prędkości, dwukrotnie prowadząc pojazd bez użycia pasów bezpieczeństwa oraz raz kierując pojazdem bez wymaganych dokumentów.
Odnosząc się do argumentów odwołania organ odwoławczy wskazał, że w dacie orzekania przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pozostawał w obrocie prawnym, wiążąc tym samym orzekające w sprawie organy. Dodał, że organy administracji są związane przepisami podustawowych aktów wykonawczych i nie są uprawnione do oceny ich zgodności z ustawą czy Konstytucją. Rozpoznając przedmiotową sprawę były one tym samym zobligowane do zastosowania tego przepisu. Podniesiony przez odwołującego się fakt odbycia szkolenia po przekroczeniu limitu 24 punktów nie spowodował zmniejszenia liczby uzyskanych punktów.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. L. wnosząc o jej uchylenie powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu. Odnosząc się do argumentacji zamieszczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji skarżący zakwestionował stanowisko Kolegium wskazujące na brak uprawnień do badania zgodności z Konstytucją § 8 ust. 6 powołanego rozporządzenia. Nie zgodził się także z poglądem organu, że nie przedstawił dowodu podważającego treść wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., wskazując, że wielokrotnie powoływał się na odbycie stosownego szkolenia. Na dowód tego dołączył do skargi zaświadczenie wydane przez Komendę Powiatową Policji w W. z dnia [...] r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Kolegium zarzuty skargi są nieuzasadnione, a podniesione w niej argumenty nie wnoszą jakichkolwiek nowych elementów, a tym samym nie mogą prowadzić do zmiany stanowiska organu. Skarżący nie kwestionuje bowiem faktu przekroczenia przez niego 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, co więcej, przedkłada dowód potwierdzający tę okoliczność. Odbycie zaś przez skarżącego szkolenia nie zostało przez Kolegium uznane za nieudowodnione, lecz za fakt nieistotny dla wyniku sprawy.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Przepis ten stanowi podstawę do wydania przez starostę decyzji o skierowaniu osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem, na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy.
Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w punkcie wyjścia należy stwierdzić, że ostatnio wymieniony przepis, do którego odsyła art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, stanowi, że Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się zaś odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 – 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się, zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy, po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty (w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy, tj. kierowców w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy – 20 punktów).
Wprowadzenie do porządku prawnego systemu punktowego za naruszenia przepisów ruchu drogowego miało na celu zdyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ruchu drogowego oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu tych przepisów. Przekroczenie przez kierującego pojazdem 24 punktów w ciągu 1 roku od dnia pierwszego naruszenia powoduje określone konsekwencje. W takim przypadku kierujący pojazdem winien liczyć się z zatrzymaniem prawa jazdy (art. 138 ust. 1 w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. b), skierowaniem na badania psychologiczne (art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b) oraz – jak w rozpoznawanej sprawie – skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b). Użyty przez ustawodawcę w ostatnio wymienionym przepisie zwrot, że osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdami "podlega" kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji oznacza, że kompetencja starosty do orzeczenia w drodze decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie tego uprawnienia ma charakter związany, wykluczający tym samym jakąkolwiek sferę uznania administracyjnego, a warunkiem wydania decyzji w tym przedmiocie jest stwierdzenie, w oparciu o wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, że osoba posiadająca uprawnienie przekroczyła 24 punkty otrzymane na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy.
Ustawa w art. 130 ust. 3 dopuszcza możliwość uczestnictwa przez kierowcę wpisanego do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego w szkoleniu na własny koszt, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Ten ostatni zwrot oznacza jedynie, że "kierowca w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy" nie może w ogóle uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, regulacja ta w żadnej mierze nie poszerza zakresu wyłączenia, o którym mowa w zdaniu drugim art. 130 ust.3 ustawy. Zestawienie tego przepisu z treścią ust. 2 uprawnia zaś do przyjęcia, że odbycie przez kierowcę szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jeśli szkolenie kierowca odbył już po przekroczeniu liczby 24 punktów wpisanych do ewidencji, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy.
Regulację taką zawiera § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.), wydanego z powołaniem się na upoważnienie zawarte w art. 130 ust. 4 i art. 140 ust. 5 ustawy. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela stanowiska i argumentacji skarżącego, że przepis ten wydany został z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, co przesądza o niezgodności w tym zakresie rozporządzenia z ustawą. Pogląd taki, z którym niepodobna się zgodzić, prezentowany jest również w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 885/09 – Lex nr 706215, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 15/09, z dnia 15 października 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1485/10 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II SA/GL 57/12 – nieprawomocny).
Przede wszystkim należy stwierdzić, na co już wskazano, że prawidłowa wykładnia omawianych przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym pozwala na właściwe odczytanie normy prawnej wypływającej z treści art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 130 ust. 1 i 3 ustawy, w sposób wykluczający możliwość zmniejszenia liczby punktów na skutek uczestnictwa w szkoleniu w sytuacji, gdy odbycie szkolenia nastąpiło już po przekroczeniu 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie ma zatem nawet potrzeby odwoływania się do regulacji zawartej w § 8 ust. 6 rozporządzenia, skoro przepis ten nie poszerza zakresu wyłączenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 zdanie drugie ustawy. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę treść § 8 ust. 6 rozporządzenia w pełni służy celom ustawowym, precyzując jedynie normatywną treść przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Z faktu, że w treści przepisów zawierających upoważnienie do wydania rozporządzenia nie wskazano wprost, że zakres delegacji obejmuje również określenie materii objętej treścią § 8 ust. 6 nie można wyprowadzać wniosku, że przepis ten został wydany bez upoważnienia, a zatem z obrazą art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.
W pełni więc należy zaakceptować dominujące w orzecznictwie stanowisko, wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 275/10 – Lex nr 745196, z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 723/10 – Lex nr 990279, z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1721/10 – Lex nr 1069603 oraz z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 73/11 – nie publ., że nie jest dopuszczalne zmniejszenia liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, na skutek uczestnictwa w szkoleniu, w sytuacji, gdy odbycie szkolenia nastąpiło już po przekroczeniu 24 punktów, wpisanych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że bezsporny fakt odbycia przez skarżącego w dniu [...] r. szkolenia w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K., a zatem szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy, nie mógł doprowadzić do zmniejszenia liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego (6 punktów - § 8 ust. 4 rozporządzenia) z tego powodu, że odbycie szkolenia nastąpiło już po przekroczeniu liczby 24 punktów. Jak wynika bowiem z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., złożonego do Starosty [...], skarżący w okresie od dnia 5 stycznia 2006 r. do dnia 19 listopada 2006 r. dopuścił się naruszeń przepisów ruchu drogowego, za które przypisano łącznie 28 punktów, co zostało uwidocznione w ewidencji kierowców.
Skarżący zaś liczby tych punktów wpisanych do ewidencji nie podważył ani uprzednio w drodze oddzielnego postępowania na skutek żądania skierowanego do Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., ani w toku niniejszego postępowania. Oznacza to, że organy administracyjne w postępowaniu w sprawie o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji związane były liczbą punktów wpisanych do ewidencji kierowców.
Z tych wszystkich powodów skarga nie mogła doprowadzić do podważenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na które powołuje się zawarte w niej rozstrzygnięcie, przeto Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) skargę oddalił.
Zdanie Odrębne
Zdanie odrębne sędziego WSA Włodzimierza Kubika do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/GL 58/12
Nie zgadzam się z sentencja wyroku, jak i nie podzielam argumentacji zawartej w jego uzasadnieniu. W mojej ocenie wydając przedmiotowy wyrok Sąd posłużył się niewłaściwą wykładnią przepisów prawa materialnego zawartych w ustawie z dnia z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm. - dalej: zwanej u.p.r.d.) oraz zajął nietrafne stanowisko w przedmiocie oceny zgodności z Konstytucją R.P. oraz wspomnianą wyżej ustawą przepisu § 8 ust. 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisu ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm. – dalej zwanego rozporządzeniem MSWiA).
W art. 130 ust. 1 u.p.r.d. ustawodawca kompetencje do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego powierzył Policji. Zgodnie z tym unormowaniem Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia MSWiA przedmiotową ewidencję prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych. Komendant ten występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy, w razie przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego (art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b) u.p.r.d. oraz § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA).
Powołane rozporządzenie MSWiA wydane zostało na podstawie art. 130 ust. 4 pkt 4 u.p.r.d. udzielającym ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu oraz Ministrem Sprawiedliwości upoważnienia do określenia, w drodze rozporządzenia:
- 1) sposobu punktowania i liczby punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego;
- 2) warunków i sposobu prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 1, oraz trybu występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji;
- 3) programu szkolenia i jednostek upoważnionych do prowadzenia szkolenia, o którym mowa w ust. 3;
- 4) liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia;
- 5) podmiotów uprawnionych do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, o której mowa w ust. 1.
W mojej ocenie nie może ulegać wątpliwości, że upoważnienie to nie obejmuje kwestii uregulowanych w § 8 pkt 6 rozporządzenia MSWiA, a tym samym stosując się do art. 178 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Sąd orzekający w niniejszej sprawie winien odmówić zastosowania tego przepisu podustawowego. Powołany przepis Konstytucji stanowi, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom, a zatem należy z niego wywieść prawo sędziów do kontrolowania zgodności z ustawami aktów niższego rzędu oraz odstąpienia od ich stosowania w razie stwierdzenia ich sprzeczności z ustawą. Stanowisko takie znajduje swoje oparcie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. orzeczenia wskazane w wyroku NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., OPS 4/05, opubl. ONSA i WSA z 2006 r. nr 2, poz. 39).
Nie podzielam także zaprezentowanego w komentowanym wyroku poglądu, że w u.p.r.d. zawiera unormowania, które mogą stanowić samodzielną podstawę do automatycznego kierowania kierowcy na egzamin sprawdzający jego kwalifikacje w razie przekroczenia przez niego 24 punktów naliczonych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Zwolennicy takich poglądów dowodzą zbędności unormowania zwartego w § 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA, czy wskazują że realizuje ono cele ustawy. W mojej ocenie podstawy dla takich twierdzeń nie można upatrywać ani w brzmieniu art. 114 ust. 1 pkt 2 u.p.r.d. (por. m.in. wyrok WSA w Kielcach z dnia 1 czerwca 2011 r., II SA/Ke 291/11 [w:] Lex 821550), ani też w treści art. 130 ust. 2 u.p.r.d., na który wskazano w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W obu powołanych przepisach, co prawda jest mowa o skutkach przekroczenia 24 punktów przez kierowcę naruszającego przepisy ruchu drogowego, jednak z ich brzmienia nie wynika, że po przekroczeniu tej sumy punktów kierowca traci możliwość skorzystania z uprawnienia wskazanego w art. 130 ust. 3 tej ustawy.
W tym kontekście zwrócić też należy uwagę, że przepisy rozporządzenia MSWiA, przewidują dwa rodzaje wpisów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. W przepisach tych jest mowa bowiem o ostatecznym wpisie do tej ewidencji oraz o wpisie tymczasowym. W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia MSWiA wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym. Stosownie zaś do ust. 2 tego paragrafu przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, do ewidencji wprowadza się, niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, wpis tymczasowy. Wpis tymczasowy zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia tym rozstrzygnięciem.
Wskazać w tym miejscu trzeba, że podstawą do podjęcia przez komendanta wojewódzkiego Policji działań wskazanych w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b) czy art. 130 ust. 2 u.p.r.d. stanowią wpisy ostateczne do ewidencji kierowców, a nie wpisy tymczasowe. Uznanie zatem możliwości podejmowania działań wskazanych w tych przepisach ustawy bez potrzeby odwoływania się do § 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA, a co zatem idzie uznania tej regulacji normatywnej za zbędną pociągałoby za sobą konieczność akceptacji stanowiska, że w przypadku tymczasowego wpisania do ewidencji ponad 24 punktów kierowca, którego to dotyczy mógłby odbyć szkolenie umożliwiające zmniejszenie liczby tych punktów, natomiast ostateczne wpisanie do ewidencji tej liczby punktów przekreślałoby możliwość skorzystania przez kierowcę z tego ustawowego uprawnienia. Takie rozumienie powołanych przepisów stałoby zaś, co wydaje się oczywiste w kolizji z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust.1 Konstytucji R.P.) czy zagwarantowanym w Konstytucji prawem do sądu (art. 45 ust. 1).
Analizując przepis art. 130 ust. 3 u.p.r.d. podkreślić należy, że wprowadza on tylko jedno ograniczenie możliwości skorzystania z uprawnienia pozwalającego na zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Przepis ten pozbawia bowiem możliwości skorzystania z tego prawa jedynie kierowców w okresie 1 roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Dokonując wykładni funkcjonalnej przepisu art. 130 ust. 3 zd. 2 u.p.r.d. zwrócić trzeba uwagę, że odbycie dodatkowego szkolenia przez kierowcę, który ukończył niedawno kurs w ośrodku szkolenia kierowców i zdał egzamin na prawo jazdy nie służyłoby osiągnięcia celów wskazanych w art. 130 ust. 4 tej ustawy. Cele te to nie tylko bowiem dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy, ale także zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego, które może mieć swoje źródło w nieznajomości aktualnie obowiązujących przepisów.
Podzielam w całej rozciągłości stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lipca 2010 r., I OSK 885/09 [w:] Lex Nr 706215, a także w stanowisko Wojewódzkich Sądów Administracyjnych m.in. w Gdańsku (wyrok z dnia 19 marca 2009 r., III SA/Gd 475/08, [w:] Lex Nr 544006) i w Olsztynie (wyrok z dnia 7 października 2010 r., II SA/Ol 786/10 [w:] Lex Nr 754068), w których dostrzeżono, że skoro przepis art. 130 ust. 3 u.p.r.d. określa kategorycznie jako zasadę, iż odbycie określonego szkolenia powoduje zmniejszenie ilości punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego i wskazuje na jeden wyjątek - dotyczący kierowcy o stażu liczonym od daty uzyskania prawa jazdy krótszym niż 1 rok - to uznać należy, że wprowadzenie jakiegokolwiek innego wyjątku od powyższej zasady wymagałoby istnienia przepisu szczególnego rangi ustawowej, ewentualnie przepisu rozporządzenia wydanego na podstawie należytej delegacji ustawowej. Tymczasem norma wynikająca z przepisu podustawowego, jakim jest § 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA poszerza zakres wyłączenia określony powołanym wyżej unormowaniem rangi ustawowej.
Nie podzielam także stanowiska organu wskazującego na związanie starosty wydającego decyzję w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.p.r.d. wnioskiem komendanta wojewódzkiego Policji, a w szczególności, że organ wydający decyzję o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji może dokonać ustaleń faktycznych tylko na podstawie tego wniosku. Przepis art. 76 § 1 k.p.a., na który powołał się organ odwoławczy ma mocą art. 76 § 2 k.p.a. odpowiednie zastosowanie także do zaświadczenia wystawionego przez dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego stwierdzającego odbycie przez kierowcę szkolenia, o jakim mowa w art. 130 ust. 3 u.p.r.d.
Wskazać też trzeba, na konieczność odróżnienia możliwości odliczenia punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego w oparciu o zaświadczenie o odbyciu szkolenia, o jakim jest mowa w art. 130 ust. 3 u.p.r.d., od niekwestionowanego w orzecznictwie sądowo-administracyjnym stanowiska dotyczącego braku podstaw do badania prawidłowości nałożonych przez funkcjonariuszy Policji mandatów karnych za wykroczenia przeciwko zasadom ruchu drogowego czy też prawomocnych orzeczeń sądowych stwierdzających fakt popełnienia przez kierowcę tego rodzaju wykroczeń. Odczytując w sposób właściwy zakres omawianych obowiązków starosty wynikających z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.p.r.d. dostrzec także trzeba różnicę między tym unormowaniem, a rozwiązaniem przyjętym w art. 124 ust. 1 pkt 2 lit b) u.p.r.d. mającym zastosowanie w sprawach dotyczących kierowania na badania psychologiczne kierowców - sprawców wykroczeń przeciwko przepisom ruchu drogowego, którzy także przekroczyli liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 u.p.r.d.
W tym bowiem przypadku decyzję o skierowaniu na badania wydaje organ kontroli ruchu drogowego, a nie starosta. Na marginesie wskazać należy, że dwa z wyroków NSA powołanych w kwestionowanym przeze mnie uzasadnieniu, a to z dnia 16 grudnia 2010r., I OSK 275/10 oraz z 22 marca 2011 r., I OSK 723/10 dotyczyły skierowania kierowcy, który przekroczył w ciągu roku liczbę 24 punktów właśnie na badania psychologiczne. W przypadku tych wyroków podzielam zaś stanowisko NSA, że § 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA odpowiada w pełni celowi ustawy, bowiem trudno zaakceptować pogląd dopatrujący się związku między odbytym szkoleniem, a predyspozycjami psychologicznymi do prowadzenia pojazdów samochodowych.
Z kolei wyrok z dnia 13 października 2011 r., I OSK 1721/10 nie rozstrzygał kwestii skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji lecz dotyczył decyzji wydanej na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit a) u.p.r.d. w sprawie cofnięcia uprawnień w związku z niepoddaniem się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji.
Swoje stanowisko chciałbym także oprzeć na argumentach zaczerpniętych przeze mnie z teorii wykładni "aktualnego ustawodawcy". Akceptując tę teorię nie można dokonując wykładni powołanych przepisów u.p.r.d. tracić z oczu oczekujących na wejście w życie nowych unormowań wprowadzonych ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 151 ze zm.), które wskazują na preferencje aksjologiczne ustawodawcy czynnego w momencie prowadzenia wykładni obowiązujących jeszcze przepisów. Wprawdzie Sejm ustawą z dnia 13 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz ustawy – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2012, poz. 113) odroczył o kolejny rok do dnia 19 stycznia 2013 r. wejście w życie tego aktu prawnego tym niemniej rozwiązania zamieszczone w tej ustawie wydają się stanowić dobrą wskazówkę, w jakim kierunku winna zmierzać interpretacja aktualnie jeszcze obowiązujących przepisów u.p.r.d.
Dostrzec należy tutaj przede wszystkim rozwiązania przyjęte w art. 99 ust. 1 pkt 4 oczekującej na wejście w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r., które przewidują kierowanie przez starostę kierowcy, który przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego na kurs reedukacyjny w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego, a nie na egzamin sprawdzający kwalifikacje.