Uzasadnienie
Działając z upoważnienia Wójta Gminy B., decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm. – dalej k.p.a.), art. 2, 4, 5, 10, 13, 16, 18, 27, 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm. – dalej u.p.p.), uchylono S. M. (M.) prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci: O. M. i T. M., przyznane decyzją nr [...] z dnia [...] r. za okres od 1 lutego 2018 r. do 30 września 2018 r.
W uzasadnieniu podano m. in., że do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wpłynęło pismo ze [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia 28 października 2019 r., z którego wynika, że w sprawie dotyczącej uprawnień S. M. do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2017/2018 przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w okresie j.w. W przypadku, gdy Wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie. Organem właściwym do prowadzenia postępowania w okresie zachodzenia koordynacji w przedmiotowej sprawie jest więc Wojewoda.
W odwołaniu od ww. decyzji S. M. wskazał, że nie zgadza się z decyzją. Nie podał szczegółowej argumentacji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej (dalej SKO) decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie m. in. art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podano m. in., że matka dzieci - E. M. od 29 stycznia 2018 r. wykonuje działalność zawodową na terenie [...]. W związku z tym w zakresie świadczeń podlega ustawodawstwu innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. We wskazanym ww. okresie była uprawniona na terenie [...] do ubiegania się o świadczenia rodzinne w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują w innym państwie członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa. Kompetencje wójta (burmistrza, prezydenta) kończą się w momencie ustalenia, że członek rodziny wnioskodawcy przebywa w państwie, w którym obowiązują przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Skargę na powyższą decyzję złożył S. M., zaskarżając ją w całości. Wniósł o uchylenie decyzji z powodu braku jakichkolwiek dowodów o pobieraniu świadczeń przez jego żonę w danym okresie w [...]. Stwierdził, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie powinny mieć zastosowania. W uzasadnieniu podał m. in., że żona podjęła pracę w [...] z dniem 29 stycznia 2018 r., jednak nie pobierała tam żadnych świadczeń na dzieci.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 – dalej p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego.
Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.p.p. wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze: 1) pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Rzeczypospolitej Polskiej w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Konfederacji Szwajcarskiej;
2) wydaje rozstrzygnięcia, w tym decyzje, oraz przekazuje informację, o której mowa w art. 13a ust. 2, w sprawach świadczenia wychowawczego realizowanego w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego. W świetle art. 11 ust. 3 u.p.p. świadczenie wychowawcze przyznane przez wojewodę wypłaca organ właściwy.
Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 6 – 9 u.p.p. w przypadku, gdy wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wojewoda wtedy ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 u.p.p. od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W przypadku, gdy jednak wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego: 1) przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego - w przypadku, o którym mowa w ust. 1;
- 2) informuje o tym fakcie organ właściwy - w przypadku, o którym mowa w ust. 2.
Celem stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie strony uprawnień do tych świadczeń. Oznacza to, że to Wojewoda ustala, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dokonanie takich ustaleń obliguje organ do uchylenia uprzednio wydanej decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczenia wychowawczego. Uchylenie decyzji w trybie art. 16 ust. 6 u.p.p. nie kończy jednak postępowania o przyznanie świadczenia wychowawczego. Oznacza jedynie zmianę właściwości organu, a nie automatyczne, jednoznaczne pozbawienie prawa do takiego świadczenia (np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 października 2019 r., sygn. II SA/Gl 910/19).
Z materiału dowodowego wynika, że skarżącemu przyznano prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci w ww. okresie. Do organu I instancji wpłynęło pismo ze [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., w którym poinformowano, że w sprawie uprawnień strony do świadczenia wychowawczego przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od 1 lutego 2018 r. do 30 września 2018 r. Matka dzieci od 29 stycznia 2018 r. wykonuje działalność zawodową na terenie [...].
Zatem, w związku z powyższą informacją organ I instancji prawidłowo uchylił przyznane stronie prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci w okresie j.w. Wiąże się to ze zmianą właściwości rzeczowej organu do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. Podniesione przez skarżącego okoliczności merytoryczne, np. o niepobieraniu świadczeń przez matkę dzieci, mogą mieć znaczenie dopiero na etapie rozpoznania wniosku przez właściwy organ.
Sąd nie może przy tym dokonywać ustaleń za organy, a jedynie ocenia prawidłowość przeprowadzonego dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. "Sprawowanie kontroli" w rozumieniu art. 1 p.u.s.a. oznacza bowiem pewnego rodzaju wtórność działań sądu wobec działań organów administracji. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania (korygowania) działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie zastępuje go w czynnościach (por. R. Hauser, Założenia reformy sądownictwa administracyjnego, Państwo i Prawo 1999, z. 12, s. 23). Sąd bierze przy tym pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji, a jego możliwości dowodowe są bardzo ograniczone (art. 106 §3 p.p.s.a.).
Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, 107 §3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 16 ust. 6 – 9 u.p.p., ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi.
Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.