Uzasadnienie
Aktem notarialnym z dnia [...]r. L. H. sprzedała Skarbowi Państwa –[...] Zakładom A w M. nieruchomość stanowiącą działkę nr A o powierzchni [...] m2. Umowa ta została zawarta na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm., zwanej dalej ustawą o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości). Powołano się w niej na pismo Prezydium PRN z dnia [...]r. Nr [...] dotyczące "zgodności inwestycji z planem realizacyjnym".
We wniosku z dnia [...]r. (według daty wpływu do Urzędu Wojewódzkiego w K.) pełnomocnik L. H. domagał się zwrotu na jej rzecz m.in. działki nr B o pow. [...] m2 twierdząc, że stała się ona zbędna na cel na jaki została nabyta o czym świadczy fakt, że decyzją z dnia [...]r. wydaną przez Urząd Miejski w M. wygaszono prawo zarządu do tej działki [...] Zakładów A. Po śmierci L. H. żądanie zwrotu tej działki podtrzymali jej spadkobiercy.
Rozpoznając po raz trzeci przedmiotową sprawę (poprzednie dwie decyzje odmowne z dnia [...]r. i z dnia [...]r. zostały bowiem uchylone a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji decyzjami Wojewody [...]z dnia [...]r. i z [...]r.) Starosta M. decyzją z dnia [...]r. nr [...] orzekł o odmowie zwrotu na rzecz B. H. K., I. K. i P. H. – spadkobierców zmarłej L. H., nieruchomości położonej w M. przy ul. A, oznaczonej jako działka B o pow. [...]m2, zapisanej w księdze wieczystej KW [...] SR w M., stanowiącej własność Gminy M. a pozostającej we władaniu Polskiego Związku Działkowców – Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]". Jako podstawę decyzji wskazał art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm., zwanej dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami). W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że objęta postępowaniem działka została nabyta pod ogródki działkowe jakkolwiek cel ten nie został wskazany jednoznacznie w akcie notarialnym z dnia [...] r. Okoliczność ta została zaś ustalona w oparciu o dokumenty przedłożone przez Pracowniczy Ogród Działkowy "[...]" w M..
Umowa kupna sprzedaży regulowała przy tym jedynie stan prawny istniejący faktycznie na gruncie od 1969 r. kiedy to urządzono na tym terenie ogródki działkowe, w miejsce ogródków działkowych przy ul. B w M. zajętych pod budowę kotłowni. Potwierdzeniem tego faktu jest też pismo L. H. z [...]r. wzywające [...] Zakłady A do zawarcia umowy sprzedaży użytkowanych już przez te zakłady terenu. Cel wywłaszczenia (przejęcia) został zrealizowany i jak stwierdzono podczas oględzin teren ten jest w dalszym ciągu wykorzystywany pod ogród działkowy, składający się z [...] wyodrębnionych ogródków działkowych zabudowanych altanami murowanymi i drewnianymi. Ogród działkowy jest ogrodzony, posiada oświetlenie i wodociąg.
W odwołaniu od tej decyzji P. H. wniósł o jej uchylenie zarzucając, że podstawą wywłaszczenia nie mogło być przeznaczenie terenu pod ogrody działkowe, zwłaszcza na rzecz podmiotu, który nie miał w swojej statutowej działalności zadania zakładania i prowadzenia ogródków działkowych.
Odwołanie od tej decyzji z żądaniem jej uchylenia wniosły również I. K. i B. H.-K.. Zarzuciły, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika aby wywłaszczenie nastąpiło pod ogródki działkowe. Jeżeli tak istotnie było to doszło do tego z rażącym naruszeniem prawa gdyż do statutowej działalności [...] Zakładów A nie należało prowadzenie ogrodów działkowych. Działalnością tego rodzaju zajmowały się związki zawodowe. O zbędności przedmiotowego terenu na potrzeby [...] Zakładów A świadczy fakt wygaszenia prawa jego zarządu decyzją Naczelnika Miasta M. z dnia [...]r.
Wojewoda [...]odwołań tych nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia dokonując oceny całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy potwierdził ustalenia faktyczne organu niższej instancji i ich ocenę prawną. Ustalił mianowicie, że objęta orzeczeniem działka została przejęta pod ogródki działkowe, które też zostały na niej urządzone i do tej pory istnieją.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody [...] P. H. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty M. powtórzył w ogólnym zarysie zarzuty sformułowane wcześniej w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Swoje stanowisko skarżący podtrzymał w kolejnych pismach procesowych z dnia [...]i [...]r. wnosząc jednocześnie o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Decyzję Wojewody zaskarżyły również I. K. i B. H.-K., jednakże ich skarga została odrzucona prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 697/06.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga P. H. nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest podstaw do przyjęcia, że została ona wydana z naruszeniem obowiązującego prawa (w zw. z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczaniu. W świetle utrwalonego orzecznictwa na tych samych zasadach podlegają zwrotowi nieruchomości nabyte w trybie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy jej rozstrzygnięcie oraz rozstrzygnięcie skargi sprowadza się w praktyce do odpowiedzi na pytanie, na jaki cel nastąpiło nabycie objętej postępowaniem działki w toku postępowania wywłaszczeniowego.
Należy bowiem podkreślić, że nie było przedmiotem postępowania administracyjnego rozstrzyganie kwestii czy były podstawy do wywłaszczenia tej działki, czyli czy do zbycia działki doszło z naruszeniem treści art. 6 w/w ustawy, co zdaje się akcentować skarżący. Sprawy co do ważności umów cywilno-prawnych, a taką była niewątpliwie umowa kupna sprzedaży z dnia [...]r. obejmująca m.in. sporną działkę, nie są bowiem rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym tylko w postępowaniu cywilnym. Dlatego też treścią tej umowy zarówno organy orzekające jak i sąd administracyjny są związane.
Należy jedynie zwrócić uwagę, że co do zasady w związku z treścią art. 1 ust. 4 i art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. Nr 18, poz. 112) w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie było wykluczone wywłaszczenie odpowiednich terenów pod ogrody działkowe. W świetle zgromadzonego w sprawie i ocenionego przez organ odwoławczy z zachowaniem treści art. 80 kpa materiału dowodowego, Sąd nie znalazł podstaw do podważenia ustalenia organów obu instancji, że do przejęcia w/w aktem notarialnym przedmiotowej działki doszło celem wykorzystania jej pod pracownicze ogródki działkowe, które zresztą w dacie zawarcia tego aktu już na niej zostały urządzone i funkcjonowały.
Również zdaniem Sądu ustalenie to znajduje wystarczające potwierdzenie w dokumentach dołączonych do pisma Zarządu Pracowniczego Ogrodu Działkowego "[...]" w M. z dnia [...]r. W szczególności wynika to z pisma Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. z dnia [...]r., powołanego w akcie notarialnym – umowie sprzedaży z dnia [...]r., którego treść koresponduje z pozostałymi w/w dokumentami mówiącymi o pozyskaniu i zagospodarowaniu pod ogródki działkowe terenu przy ul. A w M., w miejsce terenu ogródków działkowych przeznaczonego pod budowę kotłowni rejonowej w M., której inwestorem zastępczym były [...] Zakłady A. O wykupienie na cel zgodny z ówczesnym użytkownikiem tego terenu (czyli jak wynika z innych dokumentów pod ogródki działkowe) wystąpiła też pismem z dnia [...]r. L. H..
Należy też podkreślić, że skarżący nie naprowadził żadnych dowodów wskazujących, że objęta decyzją działka została zbyta na inny cel niż to ustaliły organy orzekające, chociaż to na nim jako wnioskodawcy spoczywał głównie ten obowiązek.
Z powyższych względów zasadnie ustaliły zdaniem Sądu organy orzekające, że objęta żądaniem zwrotu działka została i jest w dalszym ciągu wykorzystywana zgodnie z celem jej zakupu (w toku postępowania wywłaszczeniowego). Tym samym nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 136 ust. 2 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przesądza to o braku określonych w tych przepisach podstaw do jej zwrotu. Zwalniało to organy oraz Sąd z obowiązku czynienia ustaleń czy objęta decyzją działka mogła być wywłaszczona pod ogrody działkowe, co mogłoby mieć ewentualne znaczenie gdyby odmowa zwrotu została oparta na treści art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami
Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W takiej sytuacji brak było też podstaw do orzekania w przedmiocie wniosku skarżącego o zwrot kosztów postępowania sądowego (w zw. z treścią art. 209 i art. 200 tej ustawy).