Uzasadnienie
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 kwietnia 2013 A. H. został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. W terminie wyznaczonym dla dokonania tej czynności skarżący, na druku urzędowego formularza, złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych. W druku formularza wnioskodawca podał, że jest osobą bezrobotną, nieuzyskującą żadnych dochodów, a poza lokalem mieszalnym o pow. 52 m2 (będącym przedmiotem sporu toczącego się przed sądem powszechnym) nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności lub przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. W skład jego majątku wchodzi jedynie 5 akcji spółki "A" o wartości 5 zł. Wnioskodawca jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym w wysokość 600 zł.
Ponieważ informacje zawarte w druku formularza uniemożliwiały ocenę sytuacji materialnej strony, pismem z dnia 21 maja 2013 r. A. H. został wezwany do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych w druku formularza poprzez:
- - udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem się, tj., opłat za energię elektryczną, dostawy gazu, wody, usługi telekomunikacyjne, lekarstwa itp.,
- - nadesłanie dokumentów wykazujących źródła, z których skarżący czerpie środki na utrzymanie się lub też wskazanie imion i nazwisk osób łożących na jego utrzymanie. Oprócz tego został wezwany do nadesłania kopii zeznania podatkowego za 2012 r. lub też zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o braku dochodów osiągniętych w 2012 r,
- - podanie do kogo należy lokal, w którym wnioskodawca obecnie zamieszkuje a także wyjaśnienie, czy partycypuje w kosztach utrzymania tego lokalu,
- - nadesłanie kopii orzeczenia sądowego, w oparciu o które skarżący jest zobowiązany do świadczenia alimentacyjnego.
W odpowiedzi, w piśmie procesowym z dnia 18 czerwca 2013 r. A. H. zakwestionował zasadność żądania odeń wskazanych wyżej informacji, kwestionując konstytucyjność podstawy prawnej żądania tego rodzaju informacji.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Przede wszystkim zauważyć trzeba, przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zasadnicze znaczenie mają informacje uzyskane od strony na temat jej statusu materialnego. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768).
Odnosząc powyższe uwagi do realiów niniejszej sprawy należało uznać, że brak jest dostatecznych podstaw do przyznania A. H. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Brak jest bowiem informacji na temat źródeł utrzymania się skarżącego a także jego obecnego statusu materialnego. Nie wiadomo również jaki jest poziom stałych miesięcznych wydatków przeznaczanych przez skarżącego na utrzymanie się i jaką pozycję zajmują one w budżecie strony. Wnioskodawca, pomimo wyraźnego wezwania w tym zakresie nie podał również jaki tytuł prawny przysługuje mu w stosunku do lokalu mieszkalnego wymienionego w druku formularza PPF, powołując się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych i domniemania z tym związane. Nie podał wszakże numeru księgi wieczystej, stąd też niemożliwe było samodzielne poczynienie ustaleń w tym zakresie.
Wskazane wyżej niejasności wykluczają możliwość jednoznacznego stwierdzenia, że skarżący jest osobą, której wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Ciężar dowodu w omawianym zakresie spoczywa bowiem na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 825/11 - Lex nr 1104142). W niniejszej sprawie informacje uzyskane od strony nie pozwoliły jednoznacznie stwierdzić, że zostały spełnione przesłanki opisane w hipotezie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.