Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalił wniosek A. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w nadesłanym druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca podała, że jest osobą bezrobotną, nieuzyskującą żadnych dochodów, a poza lokalem mieszalnym o pow. 52 m2 (będącym przedmiotem sporu toczącego się przed sądem powszechnym) nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności lub przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. W skład jego majątku wchodzi jedynie 5 akcji spółki "A" o wartości 5 zł. Wnioskodawca jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym w wysokość 600 zł. W ocenie referendarza skarżący nie uprawdopodobnił, pomimo wezwania, ani wysokości uzyskiwanych dochodów jak również nie przedstawił żadnych dokumentów pozwalających zweryfikować jego oświadczenie odnośnie ponoszonych wydatków i wysokości dochodów.
W ustawowym terminie strona skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2013 r. domagając się jego zmiany.
W uzasadnieniu wskazano, że w ocenie skarżącego sąd administracyjny nie jest organem powołanym do szczegółowego badania sytuacji finansowej skarżącego, a rozpatrując złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien oprzeć się jedynie na oświadczeniu skarżącego, które jest składane pod odpowiedzialnością karną. Skarżący podniósł również kwestię niekonstytucyjności przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. w zakresie w jakim przepisy te upoważniają sąd administracyjny do gromadzenia danych osobowych niepotrzebnych do prowadzenia jego zadań statutowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Stosownie do treści art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Odnosząc się zatem do wniosku skarżącego, stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie m.in. od opłat sądowych i wydatków, czyli kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 199 P.p.s.a. każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Tymczasem instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od tej zasady, który znajduje zastosowanie jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia.
Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia wnioskodawcy z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo). To na wnioskodawcy spoczywa zatem obowiązek należytego wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, iż skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy. Ocena jego stanu majątkowego, dochodu i sytuacji życiowej dokonana w oparciu o treść złożonego formularza, nie pozwala bowiem na jednoznaczne ustalenie, iż przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych znajduje uzasadnienie. Powołując się na swoją trudną sytuację materialną, skarżący nie wykazał przy tym jakie są źródła jego utrzymania i jak kształtuje się poziom jego miesięcznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie.
Zgodnie bowiem z art. 255 P.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku (urzędowym formularzu), okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W ocenie Sądu treść oświadczenia złożonego przez skarżącego nie jest wystarczająca do rozpoznania jego wniosku i nie przekonuje o jego zasadności. Skarżący wbrew wezwaniu, nie przedstawił bowiem informacji i dokumentów potwierdzających w sposób niewątpliwy, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, pomimo, iż to właśnie na nim spoczywał ciężar dowodu w tej kwestii. Skarżący nie dołączył żądanych dokumentów, które umożliwiałyby wszechstronne i obiektywne zbadanie jego sytuacji materialnej. Z powodu braku odpowiedzi skarżącego na skierowane do niego wezwanie do złożenia oświadczenia w trybie art. 255 P.p.s.a., niemożliwe okazało się ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej.
Postawa A. H. nie pozwala na ocenę jego kondycji materialnej i tym samym nie można jednoznacznie stwierdzić, iż jest on osobą, która zasługiwałaby na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. art. 260 P.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.