Uzasadnienie
Wnioskiem z 1 lutego 2022 r. K. S. (dalej jako strona lub skarżący) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie świadczenia wychowawczego w okresie świadczeniowym 2022/2023 na dzieci: S. i M.. Wraz z tym wnioskiem przedłożył informację Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z 12 lutego 2021 r. o przyznaniu świadczenia wychowawczego na poprzedni okres świadczeniowy (od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r.), w kwocie po 250 zł na każde z tych dzieci oraz wyrok Sądu Okręgowego w K. z [...] r. (sygn. akt [...]) orzekający rozwód pomiędzy nim a matką tych dzieci, powierzający jej wykonywanie władzy rodzicielskiej nad nimi przy zapewnieniu ojcu prawa do współdecydowania o istotnych sprawach związanych z małoletnimi, obciążający kosztami utrzymania dzieci obie strony i zasądzający w tym zakresie od strony alimenty, w kwocie 900 zł miesięcznie, a także regulujący w sposób szczegółowy jego kontakty z synami.
Decyzją z 15 czerwca 2022 r. nr 010070/680/598643/2022 Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał wnioskodawcy świadczenie wychowawcze na dziecko - S., na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r., w kwocie 250 zł miesięcznie. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującej za dany miesiąc (odrębną decyzją wydaną w tym samym dniu wspomniany organ przyznał świadczenie wychowawcze na to samo dziecko, również w kwocie 250 zł miesięcznie jego matce).
Następnie jednak, 9 września 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję nr 010070/680/598643/2022, mocą której uchylił stronie prawo do świadczenia wychowawczego przyznane wspomnianą decyzją z 15 czerwca 2022 r. W uzasadnieniu podniósł, iż na podstawie zgromadzonej dokumentacji ustalił, że wyżej wymieniony nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem, zaś zgodnie z art. 22 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (aktualnie Dz. U. z 2023, poz. 810), w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje nad nim opiekę. Równolegle, odrębną decyzją organ pierwszej instancji przyznał prawo do świadczenia wychowawczego w pełnej wysokości 500 zł matce dzieci.
W odwołaniu złożonym do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, strona domagała się uchylenia powyższej decyzji z 9 września 2022 r. Podkreśliła bowiem, że przed wydaniem tego rozstrzygnięcia organ nie umożliwił jej wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego naruszając tym samym art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, a nadto wspomniana decyzja jest obarczona wadą polegającą na braku spełnienia wymogów określonych w art. 106 § 1 pkt 6 i § 3 tego Kodeksu, gdyż nie zawiera uzasadnienia faktycznego ani prawnego. Równocześnie odwołujący się zakwestionował stanowisko, jakoby w niniejszym przypadku nie miała miejsca opieka naprzemienna nad dziećmi. Zaakcentował bowiem, że jej istnienie potwierdzały wcześniejsze decyzje orzekających w sprawie organów, natomiast wyrok Sądu Okręgowego w K. z [...] r. regulujący jego kontakty z synami wzmocnił powtarzalność i porównywalność okresów, które z nimi spędza.
Zaznaczył, że z wyroku tego nie wynika, aby dzieci miały ustalone miejsce zamieszkania przy matce. W okresach wyznaczonych przez Sąd zamieszkują one wraz z nim i otacza je wówczas szeroką opieką jak również finansuje zakup niezbędnej odzieży i podręczników, a także usługi medyczne, w tym stomatologiczne oraz wręcza kieszonkowe.
Decyzją z 28 lutego 2023 r. nr 010070/680/598643/2022 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji. W motywach tego aktu organ odwoławczy wywiódł, iż na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania ponieważ kontakty strony z dziećmi ustalone wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z [...] r. (sygn. akt [...]) oraz wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z [...] r. (sygn. akt [...]), mimo swojej powtarzalności mają wymiar znacząco mniejszy od tego, jaki posiada matka dzieci, zatem brak jest podstaw do uznania, że nad dziećmi sprawowana jest opieka naprzemienna.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub jej zmianę i przyznanie świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Skarżący podniósł zarzut naruszenia norm procesowych zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a mianowicie: art. 107 § 1 pkt 6 i § 3, poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego, jak również wyjaśnienia, na których dowodach organ oparł swoje rozstrzygnięcie, a którym odmówił wiarygodności i dlaczego; art. 8 § 1 i 2, poprzez naruszenie zaufania do władzy publicznej polegające na tym, że w decyzji pierwszoinstancyjnej powołano się na brak sprawowania faktycznej opieki, podczas gdy w decyzji organu odwoławczego wskazano całkiem inną przesłankę w postaci braku opieki naprzemiennej i to pomimo, że w takich samych okolicznościach faktycznych i prawnych Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. jak i Samorządowe Kolegium odwoławcze w Katowicach, a także sam ZUS przyznawały mu sporne świadczenie nieprzerwanie od 2016 r.; art. 10, poprzez uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji; art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 140, poprzez brak rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego oraz jego błędną ocenę, co skutkowało nieprawidłowym uznaniem, iż nie sprawuje faktycznej opieki nad dzieckiem lub opieka ta "nie nosi charakteru porównywalności".
Nadto podniósł zarzut naruszenia norm prawa materialnego zawartych w art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, poprzez jego błędne zastosowanie oraz w art. 5 ust. 2a tej regulacji, poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie, że sprawowana przezeń opieka nad dzieckiem ma cechy powtarzalności ale nie ma cech porównywalności.
W uzasadnieniu skarżący wskazał na ogólnikowość i lakoniczność obu wydanych decyzji. Podkreślił, też, że opieka sprawowana przezeń nad synem ma charakter nie tylko powtarzalny, lecz również porównywalny z drugim rodzicem, co miało potwierdzenie w wyjaśnieniach oraz dokumentach dołączonych do wniosku o przyznanie świadczenia. Nadto podniósł, że wydanie przez Prezesa ZUS decyzji na innej podstawie prawnej oraz w oparciu o inne przesłanki faktyczne niż w decyzji pierwszoinstancyjnej oznacza de facto, że organ ten nie rozpatrzył odwołania lecz wydał nowe rozstrzygnięcie. W dalszej części skargi strona ponownie zaakcentowała, że powoływany w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji wyrok Sądu Okręgowego w K. z [...] r., który stał się prawomocny od [...] r. uregulował i wzmocnił jego kontakty z dziećmi. Wskazał przy tym, że w świetle stanowiska wyrażonego w orzecznictwie sądowym dla ustalenia uprawnień do świadczenia wychowawczego decydujące znaczenie ma nie piecza formalna lecz rzeczywista i faktyczna, zaś art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci stanowiący o opiece naprzemiennej nie wymaga, aby okresy sprawowania takiej pieczy przez obojga rodziców były równe.
Wystarczy aby były one porównywalne, co ma miejsce w niniejszym przypadku, gdyż jego zakres opieki nad dziećmi jest tylko niewiele mniejszy, skoro wynosi przeciętnie około 14 dni w miesiącu. Wszystkie święta, wakacje, ferie i długie weekendy przypisane są w takiej samej ilości obojgu rodzicom, a do tego dzieci zamieszkują u niego w jednym tygodniu od środy do czwartku, a w kolejnym - w środę oraz od piątku do niedzieli. Skarżący dodał, że w świetle wspomnianego wyroku z [...] r. jego dzieci nie mają ustalonego miejsca zamieszkania przy matce, co ma zasadnicze znaczenie przy stosowaniu art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a w rezultacie w opisanych wyżej okresach zamieszkują u niego. W tym miejscu opisał szeroki zakres swojego zaangażowania w wychowanie synów zaznaczając, że koncentrują one swoją aktywność życiową nie tylko z matką lecz w porównywalnym stopniu także z nim.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Organ wyjaśnił, że po wydaniu decyzji z 15 czerwca 2022 r. przyznających stronie i jego byłej żonie świadczenie wychowawcze, w kwocie po 250 zł każdemu z nich. Matka dzieci 27 czerwca 2022 r. złożyła do ZUS kolejny wniosek, do którego dołączyła swoje pisemne wyjaśnienia oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z [...]r. o podwyższeniu wysokości alimentów ojca na rzecz dzieci oraz utrzymaniu harmonogramu jego kontaktów z synami. Przedstawiła także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 10 lutego 2022 r. (sygn. akt II SA/Gl 1229/21) o uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium w Katowicach z 5 sierpnia 2021 r. ustalającej kwotę nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. W wyroku tym Sąd wyraził stanowisko, iż wydając tą decyzję organ oparły ją na nieprawidłowym ustaleniu, że w sprawie zachodzi opieka naprzemienna nad dziećmi.
W tym stanie rzeczy należało wydać decyzję o przyznaniu matce pełnej wysokości świadczenia wychowawczego, natomiast ojcu uchylić prawo do tego świadczenia. Zestawienie dokumentów przedłożonych przez skarżącego oraz przez matkę dzieci doprowadziło bowiem do konkluzji, że to matka sprawuje bezpośrednią opiekę nad dziećmi i je utrzymuje, z kolei zakres kontaktów ojca z synami nie wskazuje, aby miała tu miejsce opieka naprzemienna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 § 1 powołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się tu względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.
W tym kontekście uznano, że skargę w niniejszej sprawie należało uwzględnić. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) wykazała bowiem, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzające ją rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne naruszają przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem należało je wyeliminować z obrotu prawnego.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na zgodne wnioski złożone w tym zakresie zarówno przez skarżącego jak i przez organ administracji publicznej.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja uchylająca skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego na syna - S. w okresie zasiłkowym 2022/2023. Świadczenie to zostało uprzednio przyznane w kwocie 250 zł miesięcznie, mocą decyzji z 15 czerwca 2022 r. opartej na ustaleniu, że opieka nad wspomnianym dzieckiem jest sprawowana przez oboje rodziców naprzemiennie, a zatem w warunkach uregulowanych w art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, po myśli którego, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia.
W pierwszej kolejności wypada zaznaczyć, że w sprawach o świadczenie wychowawcze organy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działają jako organy administracji publicznej w sposób władczy rozstrzygając o prawach i obowiązkach obywatela. Odmowa przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenie lub zmiana prawa do tego świadczenia wymaga przeprowadzenia postępowania administracyjnego i wydania decyzji administracyjnej, zaś z mocy art. 28 ust. 1 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku, gdy przepisy tego aktu nie regulują danej kwestii związanej z postępowaniem w sprawach o świadczenie wychowawcze stosuje się wprost przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że prowadzący postępowanie w zakresie świadczenia wychowawczego organ ZUS jest związany obowiązkami wynikającymi z zasad procesowych wyrażonych w tym Kodeksie.
Tymczasem, zdaniem Sądu, obowiązki te nie zostały w sprawie zachowane. Przede wszystkim - jak trafnie zauważył skarżący - wymaga podkreślenia, że uzasadnienia decyzji wydanych w obu instancjach nie czynią zadość wymogom wynikającym z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Trzeba zaakcentować, że uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część tego aktu. Obowiązek jego sporządzenia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć.
Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Powinny one być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy (vide: wyrok WSA w Warszawie z 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1245/08, publ.: LEX nr 475217). Zadaniem uzasadnienia faktycznego jest wskazanie faktów i dowodów, które legły u podstaw wydania decyzji. W rezultacie, powinno ono zawierać ustosunkowanie się do tych faktów i dowodów, które przemawiają za podjętym rozstrzygnięciem, lecz także do tej części faktów i dowodów, którym organ administracji nie przyznał mocy dowodowej przy podejmowaniu decyzji, a zatem do tej, która została przez organ administracji oceniona negatywnie.
Ograniczenie się w uzasadnieniu decyzji do stwierdzenia istotnych rozbieżności w materiale dowodowym, bez ich wyliczenia, a następnie próby wyjaśnienia, stanowi istotne naruszenie przepisów prawa (por. wyrok NSA z 13 grudnia 1988 r., II SA 497/88, ONSA 1989, nr 2, poz. 68 oraz G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, wyd. III, publ. LEX 2010).
W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że obie wydane w sprawie decyzje nie zostały należycie i prawidłowo umotywowane. Uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej sprowadza się bowiem wyłącznie do jednego krótkiego zdania, iż skarżący "nie sprawuje opieki faktycznej nad dzieckiem" przy czym w ogóle nie wyjaśniono tu przesłanek, na których oparto taki wniosek ani nie wskazano żadnych dowodów, które miały lec u podstaw takiego ustalenia. Z kolei w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - również bardzo lakonicznym i ogólnikowym - nie odniesiono się do stanowiska organu pierwszej instancji o braku sprawowania faktycznej opieki i nie poddano go jakiejkolwiek ocenie, lecz zamiast tego sformułowano twierdzenie o braku podstaw do uznania, że nad dziećmi skarżącego sprawowana jest opieka naprzemienna, gdyż jego kontakty z dziećmi mają wymiar znacząco mniejszy od tego, jaki posiada ich matka i chociaż powołano się tu na wyroki Sądu Okręgowego w Katowicach z [...] r. oraz Sądu Apelacyjnego w K. z [...] r. to jednak nie przeprowadzono żadnej bliższej analizy treści tych orzeczeń a w szczególności nie dokonano porównania zakresu opieki sprawowanej przez skarżącego i jego byłą żonę w kontekście precyzyjnych i szczegółowych rozstrzygnięć, jakie zostały w tych orzeczeniach zawarte.
W tym stanie rzeczy stwierdzić przyjdzie, że decyzje organów obydwu instancji w sposób jaskrawy naruszają powołany wyżej art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Nieco bliższe wyjaśnienia co do motywów zaskarżonej decyzji zawarte zostały dopiero w odpowiedzi na skargę, jednak nie mogą one sanować opisanych wyżej uchybień. Po pierwsze bowiem, w świetle art. 107 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, uzasadnienie decyzji stanowi jej integralny, niezbędny element (poza przypadkami wskazanymi w art. 107 § 4 i § 5 tego Kodeksu, które nie mają w sprawie miejsca) i to tam organ powinien wyjaśnić w sposób jasny, szczegółowy i wyczerpujący motywy swojego rozstrzygnięcia. Tym samym, nie budzi wątpliwości, że nie sposób uznać za wystarczające i prawidłowe, jeżeli uczyni to dopiero w odrębnym, późniejszym piśmie.
Po drugie zaś - także te wyjaśnienia nie obrazują dostatecznie przesłanek, na których oparto uchylenie skarżącemu prawa do spornego świadczenia. Zamieszczono tam bowiem ogólnikowe stwierdzenie, że "przedłożone przez skarżącego dokumenty m. in. Z MOPS I SKO, ugoda sądowa ]...] r. zostały następnie zmienione i uchylone. Wymagały one szczegółowej analizy i porównania z dokumentami przedłożonymi przez matkę dziecka", jednak nie wyjaśniono w sposób wystarczająco precyzyjny i wyczerpujący, na czym analiza ta miała polegać, jakie konkretne zagadnienia obejmowała i dlaczego doprowadziła do takiej a nie innej konkluzji.
Po trzecie wreszcie - powołano się tam na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 10 lutego 2022 r.; sygn. akt II SA/Gl 1229/21 wydany w sprawie ze skargi matki dzieci (uchylający decyzję Samorządowego Kolegium w Katowicach z 5 sierpnia 2021 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta C. z 27 maja 2021 r. ustalającej wobec wyżej wymienionej kwotę nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego), w którym to wyroku tutejszy Sąd wyraził stanowisko, iż wydając tamte decyzje organy oparły je na nieprawidłowym ustaleniu, że w sprawie zachodzi opieka naprzemienna nad dziećmi. Także ta argumentacja nie mogła jednak stanowić dostatecznej podstawy uchylenia skarżącemu prawa do spornego świadczenia na okres zasiłkowy 2022/2023 ani tym bardziej konwalidować uchybienia w postaci braku wystarczającego uzasadnienia rozstrzygającej o tym decyzji. Orzeczenie to zapadło bowiem w odmiennym stanie faktycznym, gdyż odnosiło się do świadczeń wychowawczych za okres od 1 października 2019 r. do 31 stycznia 2021 r., przy czym trzeba podkreślić, że twierdzenie o braku opieki naprzemiennej zostało tam oparte na jednoznacznej ocenie sformułowanej przez Sąd Apelacyjny w K. w postanowieniu z [...] r. (sygn. akt [...]) rozstrzygającym w zakresie uregulowania kontaktów skarżącego z jego małoletnimi dziećmi.
Tymczasem treść tego postanowienia nie mogła być brana pod uwagę przy ustaleniach dotyczących okresu zasiłkowego 2022/2023, skoro w międzyczasie, a mianowicie [...] r. zapadło nowe orzeczenie, a mianowicie wyrok orzekający rozwód pomiędzy skarżącym a matką dzieci, gdzie ponownie precyzyjnie uregulowano zakres ich opieki nad wspólnymi dziećmi. Wyrok ten, wydany przez Sąd Okręgowy w K., uprawomocnił się [...] r., a zatem jedynie rozstrzygnięcia o opiece nad synami skarżącego zawarte w tym orzeczeniu należało poddać analizie w kontekście ustaleń co do istnienia lub nieistnienia opieki naprzemiennej w rozumieniu art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w opiece nad dziećmi orzekając w zakresie świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2022/2023. Uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji nie wskazują, aby treść tego wyroku poddano wnikliwej analizie, która dawałaby podstawy do sformułowania miarodajnej oceny, czy ustalony tam zakres opieki nad dziećmi sprawowanej przez skarżącego i jego byłą małżonkę można zakwalifikować jako opiekę naprzemienną czy też nie.
Tymczasem analiza ta była niezbędna albowiem akta administracyjne niniejszej sprawy nie potwierdzają, by w wyroku powyższym - tak jak to było w powołanym, wcześniejszym postanowieniu Sądu Apelacyjnego z 1 lutego 2018 r. - zawarto kategoryczne stwierdzenie, które przesądzałby tą kwestię. W aktach tych brak jest bowiem uzasadnienia wspomnianego wyroku z [...] r., lecz dołączono do nich jedynie jego sentencję. Tymczasem zestawienie rzeczonej sentencji z treścią powołanego postanowienia z 1 lutego 2018 r. (dołączonego do akt sprawy zarejestrowanej w tutejszym Sądzie pod sygn. II SA/Gl 1229/21) nie wskazuje, aby były to rozstrzygnięcia tożsame, lecz przeciwnie - nowe orzeczenie poszerza zakres regulacji kontaktów skarżącego z synami o okresy wakacji, ferii zimowych oraz wszelkich świąt. Brak zawarcia wspomnianej analizy w uzasadnieniach decyzji organów obydwu instancji stanowi naruszenie nie tylko art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz również koliduje z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 i art. 77 § 1 tego Kodeksu. Nieprawidłowość ta mogła mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż jej skutkiem mogło być bezzasadne uchylenie skarżącemu prawa do spornego świadczenia.
Dlatego ponownie rozpoznając sprawę Zakład Ubezpieczeń Społecznych raz jeszcze oceni zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności zapisy wyroku Sądu Okręgowego w K. z [...] r., w tym uzasadnienia tego orzeczenia, którego brak w aktach niniejszej sprawy (w razie potrzeby zwróci się do strony o jego nadesłanie) pod kątem ustalenia, czy w sprawie występuje opieka naprzemienna w rozumieniu art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w opiece nad dziećmi a następnie da temu wyraz w uzasadnieniu decyzji, gdzie wyjaśni w sposób wnikliwy, wszechstronny, a zarazem jasny dla strony przesłanki, którymi się kierował przy podejmowaniu rozstrzygnięcia oraz zaprezentuje dokładną analizę okoliczności i dowodów oraz dokonanych na ich podstawie ustaleń, w wyniku których rozstrzygnięcie takie podjęto. Niezbędne będzie tu uwzględnienie poglądów wyrażonych w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie zwracano uwagę, iż pod pojęciem opieki naprzemiennej należy uznawać opiekę wykonywaną na podstawie orzeczenia sądu powszechnego wykonywaną przez oboje rodziców w następujących po sobie porównywalnych okresach zakładającą naprzemienne zamieszkiwanie dzieci bądź dziecka u każdego z rodziców.
Podkreślenia przy tym wymaga, że wymóg porównywalnych okresów nie może być utożsamiany z postawieniem warunku równego podziału obowiązku czy czasu wykonywania opieki przez rozwiedzionych małżonków (vide: wyrok tutejszego Sądu z 10 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1826/22, publ. LEX nr 3510932). Dziecko pozostaje pod opieką naprzemienną obojga rodziców nie tylko wówczas, gdy zwrot "opieka naprzemienna" znajduje się wprost w sentencji orzeczenia sądu. Kwestię tę trzeba oceniać z uwzględnieniem cech i celów tej instytucji, przy wykorzystaniu odpowiednich metod wykładni. Dowodem na zaistnienie opieki naprzemiennej może być odpis orzeczenia sądu powszechnego zaś w sytuacji, gdy nie zawiera on stosownego zwrotu, rzeczą organów jest samodzielne ustalenie charakteru zawartych tamże zapisów dla zobrazowania i wyłożenia treści pojęcia "opieka naprzemienna" w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z 3 lutego 2022, sygn. akt I OSK 844/20, publ. LEX nr 3307999 oraz wyrok tutejszego Sądu z 23 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1410/22 publ. LEX nr 3516083).
Zważywszy wszystkie zaprezentowane wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania nie orzeczono albowiem skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie poniósł żadnych opłat z uwagi na objęcie ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a powołanej ustawy, a nadto nie zgłosił w niniejszym zakresie stosownego wniosku.