Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga C. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...], utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie Starosty [...] z dnia [...] r., Nr [...] o odmowie wydania prawa jazdy kat. B. Ww. rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Starosta [...], odmawiając decyzją z dnia [...] r. stronie wydania prawa jazdy kat. B wyjaśnił, że jest ona w posiadaniu prawa jazdy. Zostało ono czasowo zatrzymane w Niemczech w związku z prowadzeniem pojazdu po użyciu alkoholu i podlega zwrotowi po spełnieniu określonych warunków. Podstawą ewentualnej wymiany prawa jazdy jest uzyskanie zwrotu prawa jazdy w Niemczech, jego odbiór w organie zagranicznym i dołączenie do wniosku. W przeciwnym wypadku organ powinien odmówić wydania dokumentu z uwagi na przepis art. 11 ust. 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej z dnia 20 grudnia 2016 r.
W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik strony podniósł zarzuty dotyczące:
1/ naruszenia art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez bezpośrednie stosowanie dyrektywy;
2/ błędnego zastosowanie art. 4 ust. 2 i art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami w związku z określonymi przepisami niemieckimi poprzez uznanie, że odwołujący jest w posiadaniu prawa jazdy;
3/ błędnego zastosowanie art. 14 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami poprzez uznanie, że odwołujący wnosi o wydanie prawa jazdy w zamian za prawo jazdy wydane za granicą podczas, gdy wnosi o wydanie nowego prawa jazdy z uwagi na posiadanie starego polskiego prawa jazdy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: Kolegium) utrzymując decyzję pierwszoinstancyjną w mocy wyjaśniło szczegółowo w uzasadnieniu swoje stanowisko.
W pierwszym rzędzie zwróciło uwagę na treść żądania zgłoszonego przez C. N. Zdaniem Kolegium, wniosek pełnomocnika strony z dnia 16 września 2016 r. dotyczy wydania prawa jazdy i to zakreśla przedmiot postępowania. Pełnomocnik strony wskazał wprawdzie w treści odwołania, że nie chodzi tu o wydanie prawa jazdy w zamian za prawo jazdy wydane za granicą, lecz o wydanie nowego prawa jazdy z uwagi na posiadanie starego polskiego prawa jazdy, lecz takie zróżnicowanie może mieć ewentualny wpływ na treść rozstrzygnięcia, jednak nie modyfikuje przedmiotu sprawy administracyjnej. Nie obejmuje ona jednocześnie żądania wydania wtórnika prawa jazdy (taki wniosek nie został zgłoszony).
Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, prawo jazdy jest wydawane przez starostę, w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek osoby zainteresowanej, po spełnieniu wymogów określonych w art. 11 ust.
1. W myśl art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy, prawo jazdy nie może być wydane osobie, która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte - w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia. Obowiązująca ustawa o kierujących pojazdami, co zauważa Kolegium, wdrożyła Dyrektywę 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (Dz.U.UE.L.2006.403.18). Stosownie do art. 11 ust. 4 ww. dyrektywy - Państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim.
Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika Kolegium wskazało, że zgodnie z treścią art. 4 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, kierowca może posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy (zasada). Jak przyjmuje judykatura, "prawo jazdy "krajowe" nie oznacza tylko wydanego w Polsce i przez polskie organy, ale również - krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie, gdyż są to dokumenty uważane za równorzędne i w tym zakresie przepis art. 4 ust. 2 oraz 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami stanowi realizację założeń art. 41 Konwencji Wiedeńskiej" (wyrok WSA w Opolu z dnia 8 maja 2014 r., II SA/Op 41/14, Lex nr 1467922). Przez posiadanie prawa jazdy należy w tym kontekście rozumieć i takie sytuacje, w których prawo jazdy nie jest w danym momencie ważne, ale po spełnieniu przewidzianych prawem okoliczności jego ważność może zostać ponownie przywrócona (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 lutego 2008 r., IISA/G116/08, CBOSA).
W rozpatrywanej sprawie wystąpiła przesłanka odmowy wydania prawa jazdy. Wbrew stanowisku pełnomocnika strony, C. N. nie posiada już ważnego prawa jazdy kat. B wydanego przez organ polski, bowiem wskazane we wniosku prawo jazdy z dnia [...] r., nr druku [...], zostało wymienione na prawo jazdy niemieckie. Z informacji uzyskanych w toku postępowania od organu niemieckiego oraz z dołączonego wyroku Sądu wynika, że C. N. posiada niemieckie prawo jazdy o nr [...] wydane [...] r. przez Powiat [...]. które w związku z prowadzeniem pojazdu pod wpływem alkoholu zostało zatrzymane orzeczeniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r., sygn. [...].
W tym stanie rzeczy C. N. posiada ważne niemieckie prawo jazdy. Uprawnienia tego nie może wprawdzie wykonywać z uwagi na pozbawienie prawa do udziału w ruchu drogowym, ale po spełnieniu określonych okoliczności (przedłożenie orzeczenia medyczno - psychologicznego) ważność prawa jazdy może zostać przywrócona. Z samego zresztą uwierzytelnionego tłumaczenia wyroku Sądu Rejonowego w [...] wynika, że pozbawienie to ma charakter czasowy (formuła "odpowiedni urząd otrzyma zakaz wystawienia oskarżonemu nowego dokumentu prawa jazdy przed upływem czterech miesięcy"). Wskazanej oceny prawnej nie zmienia fakt, że strona postępowania oddała dokument prawa jazdy do urzędu niemieckiego (oświadczenie strony z dnia 16 grudnia 2016 r.). Oddanie (zwrot) dokumentu nie oznacza bowiem, że strona na trwale utraciła uprawnienie do kierowania pojazdami. Skutek taki mogłoby bowiem sprowadzić jedynie zrzeczenie się uprawnienia (nie dokumentu), o ile byłoby ono skuteczne w świetle prawa niemieckiego, ale wówczas strona ubiegając się w Polsce o uprawnienie do kierowania pojazdami byłaby traktowana jako osoba nieposiadająca uprawnienia w ogóle, czyli musiałby spełnić wszelkie warunki do uzyskania uprawnienia (w tym odbycie szkolenia i złożenie egzaminu).
Powyższe ustalenia prowadzą zatem do wniosku, że C. N. posiada ważne krajowe (niemieckie) prawo jazdy. Taka zaś sytuacja sprzeciwia się wydaniu polskiego prawa jazdy z uwagi na zasadę jednego ważnego prawa jazdy.
W skardze z 9 czerwca 2017 r. pełnomocnik strony podnosi zarzut naruszenia art. 18 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską w z w. z art. 91 ust 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zastosowanie art. 12 ust. 1 pkt. 5 ustawy o kierujących pojazdami naruszającego zasadę swobodnego przemieszczania się.
Jednocześnie wnosi o rozważanie zadania pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o następującej treści: "czy art. 11 ust. 4 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 roku w sprawie prawa jazdy nie narusza zasad swobodnego przemieszczania się wynikającej z art. 18 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez uniemożliwienie odzyskania prawa jazdy w nowym miejscu zamieszkania uprawniającego do kierowania pojazdami na terytorium tegoż kraju według procedury przewidzianej przez prawo krajowe nowego miejsca zamieszkania dla tego samego typu przypadków i zmuszanie do powrotu zamieszkania w kraju, w którym cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdami."
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik C. N. wywodzi, iż przyczyną problemu prawnego, jaki dotknął jego mocodawcę, są postanowienia dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 roku w sprawie prawa jazdy oraz przepisy implementowane do polskiego porządku prawnego, które znalazły się w ustawie o kierujących pojazdami. W przypadku zmiany miejsca zamieszkania uniemożliwiają one odzyskanie prawa jazdy bez powrotu do kraju, w którym utraciło się uprawnienia do kierowania pojazdami.
C. N. na stałe wrócił do Polski, nie ma zamiaru wracać na terytorium Niemiec, zaś według prawa niemieckiego nie może odzyskać prawa jazdy mieszkając na terenie Polski.
Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską w art. 18 zapewnia swobodę poruszania się po terenie Unii Europejskiej. Oznacza to również możliwość zamieszkania w każdym kraju UE. Nałożone ograniczenia wynikające z w/w dyrektywy naruszają w/w zasadę swobodnego przemieszczania się. Według zasad traktatowych wszelkie ograniczenia muszą zachować zasadę proporcjonalności. Owszem prawo niemieckie może stosować dodatkowe ograniczenia i pomimo uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami w Polsce nadal zakazywać poruszania się po niemieckich drogach. Jednak nie może być takiej sytuacji, że obywatel polski lub jakiegokolwiek kraju UE, który zamieszkuje na stałe na terytorium Polski nie może uzyskać uprawnień do kierowania pojazdami i to bezterminowo. Narusza to swobodę poruszania się.
Art. 12 ust. 1 pkt. 5 ustawy o kierujących pojazdami uniemożliwia uzyskanie polskiego prawa jazdy zarówno osobom, które chcą je nabyć na podstawie honorowania uprawnień nabytych na terytorium innego państwa członkowskiego UE, jak i tych, którzy posiadają stare polskie prawo jazdy, które utraciło ważność i dokonują tego na podstawie art. 13 ust. 6 w/w ustawy.
W/w art. 12 ust. 1 pkt 5 może być również niezgodny z art. 65 ust. 1 Konstytucji RP, co w podobnej sytuacji potwierdził Trybunał Konsytucyjny w orzeczeniu K 1/09.
W sytuacji, w której zaistnieje taka potrzeba pełnomocnik wnosi o zadanie pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a w przypadku potrzeby zapoznania się z prawem niemieckim o skierowanie zapytania na podstawie Konwencji europejskiej o informacji o prawie obcym sporządzonej w Londynie w dniu 7 czerwca 1968 roku, a ratyfikowanej w 1994 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna z dwu podstawowych względów:
Po pierwsze - stosownie do treści art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 978, dalej: u.k.p.), kierowca może posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że Konwencja o ruchu drogowym, sporządzona w Wiedniu dnia 8 listopada 1968 r., której stroną jest Polska oraz Niemcy (Dz.U. z 1988 r. Nr 5, poz. 40 i 44), przewiduje w art. 41 wzajemne uznawanie "każdego krajowego prawa jazdy". W konsekwencji tego należy przyjąć, iż w sytuacji, w której dokumenty prawa jazdy wystawiane są w różnych państwach, mamy do czynienia z tym samym uprawnieniem do kierowania pojazdami. W przypadku wydania Skarżącemu prawa jazdy, tak jak tego żądał przedkładając oryginał prawa jazdy wydanego przez Kierownika Wydziału Komunikacji U.M. w W. w dniu [...] r., wymienionego następnie na niemiecki odpowiednik w dniu [...] r. (wystawiony przez Powiat [...]), zastąpiony duplikatem z dnia [...] r. (k. nr 27 akt administracyjnych organu I instancji), doszłoby do sytuacji, w której C. N. ma dwa ważne prawa jazdy.
Prawo jazdy niemieckie zatem, co nie budzi żadnej wątpliwości, jest dalej ważne, pozostaje jedynie zatrzymane z powodu prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu (2,61 %o). Może je odzyskać po przedłożeniu orzeczenia medyczno-lekarskiego (k. 24 akt). W istocie rzeczy w takiej sytuacji w ogóle nie można mówić o wydaniu prawa jazdy, a co najwyżej o wymianie w związku ze zmianą miejsca zamieszkania (Skarżący wymeldował się do Polski - k. 24), o ile przedłożyłby prawo jazdy niemieckie.
Po drugie - stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p., prawo jazdy nie może być wydane osobie: która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte - w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia. Sąd Rejonowy [...] wyrokiem z [...] r. orzekł o zakazie prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu na 4 miesiące tj. do 8 czerwca 2016 r. (k. 26 a.a.), następnie, zgodnie z obowiązującymi w Niemczech przepisami podlegało zwrotowi pod warunkiem jednak przedstawienia odpowiednich orzeczeń medycznych potwierdzających dobry stan zdrowia kierującego pojazdem. Do tego momentu (przedstawienia orzeczeń) prawo jazdy faktycznie pozostaje zatrzymane, przy czym nie z mocy wyroku sądowego, ale bezpośredniego działania przepisów ustawowych.
W kontekście powyższych ustaleń nie znajduje uzasadnienia zarzut podnoszony w skardze. Sąd, mając świadomość tego, że odzyskanie niemieckiego prawa jazdy stanowi dla skarżącego pewien problem, bowiem będzie musiał na terenie Niemiec poddać się badaniom lekarskim i psychologicznym w celu uzyskania stosownych orzeczeń warunkujących zwrot prawa jazdy, nie dostrzega aby powodowało to naruszenie zasady swobodnego przemieszczania się. Skarżący, jak wynika z akt sprawy, wrócił na stałe do Polski i, wbrew temu co podnosi się w skardze, wykonanie wskazanych obowiązków nie wymaga "przemieszczenia" się do Niemiec.
W związku z tym, że pojawiło się w przedmiotowej sprawie zagadnienie wykładni prawa wspólnotowego Sąd nie znalazł podstaw do tego, aby na podstawie art. 234 TWE skierować do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytanie prejudycjalne dotyczące zgodności art. 11 ust. 4 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 roku w sprawie prawa jazdy z art. 18 TWE.
Z podanych powyżej przyczyn zarzuty skargi są nieuzasadnione. Organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę, nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego i przepisów prawa materialnego. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane w wyniku ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i po dokonaniu prawidłowej oceny dowodów i zastosowaniu prawidłowej wykładni prawa.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.