Uzasadnienie
Ostateczną i prawomocną decyzją z [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z., działając na podstawie art. 48 ust. 1 i 48 ust. 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm.), nakazał A. J. i T. J. rozbiórkę zbiornika betonowego wybudowanego w M. na działce nr [...] przy ul. [...]. W stosunku do zobowiązanych zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne.
Wnioskiem z 17 grudnia 2013 r. kwalifikowany pełnomocnik skarżących zwrócił się do PINB w Z. o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nr [...] z [...] r. W podstawie prawnej podał przepis art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu podniósł, że decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie jej wygaśnięcia leży w interesie wnioskodawców. Uzasadniając przesłankę bezprzedmiotowości decyzji pełnomocnik stwierdził, że organ wadliwie zakwalifikował obiekt będący przedmiotem nakazu, błędnie przyjął jego wykonanie bez wymaganego pozwolenia na budowę, wadliwie pominął istotne w sprawie okoliczności związane z dokonanym zgłoszeniem i przeznaczeniem zbiornika, a także charakterem wykonanych robót. Przesłanka interesu skarżących związana jest z tym, że nakazana rozbiórka wiąże się z kosztami, skarżący się z nakazem nie zgadzają, a wszczęcie przez organ postępowania egzekucyjnego skutkuje nałożeniem na skarżących grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku.
Decyzją nr [...] z [...] r. organ I instancji odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji objętej wnioskiem. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w sprawie nie zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości decyzji, o jakiej mowa w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., przedmiot objęty nakazem dalej istnieje, wobec czego kwestia interesu stron ma znaczenie wtórne.
W odwołaniu od decyzji pełnomocnik skarżących podniósł argumenty przeciwko zasadności wydania nakazu rozbiórki zbiornika. Skoro organ wadliwie przyjął, że budowa zbiornika wymagała pozwolenia na budowę, to decyzja nakazująca rozbiórkę jest bezprzedmiotowa i godzi w interes strony.
Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że stanowisko pełnomocnika skarżących świadczy o wadliwym zrozumieniu regulacji art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Tryb ten nie służy podważaniu okoliczności faktycznych przyjętych jako podstawa do wydania decyzji. Bezprzedmiotowość, o jakiej mowa w tym przepisie dotyczy następstw okoliczności, które wystąpiły już po wydaniu decyzji. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nie jest też trybem służącym do weryfikacji decyzji ostatecznych. W przypadku decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, nie staje się ona bezprzedmiotowa, dopóki nakaz nie zostanie wykonany.
W skardze do sądu administracyjnego pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Podtrzymał tezę, że zbiornik nie wymagał pozwolenia na budowę, wykonane roboty były remontem. Organy naruszyły zasady procedury, nie wyjaśniając wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, w szczególności kwestii daty wzniesienia zbiornika objętego nakazem rozbiórki. Wadliwie pominięto kwestię interesu skarżących, koncentrując się na interesie społecznym. Wzniesienie obiektu nie ma żadnych negatywnych następstw dla osób trzecich.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje
Należy zgodzić się z oceną organu odwoławczego, że strona skarżąca wadliwie rozumie instytucję uregulowaną w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. W niniejszej sprawie nie wskazywano na żadne przepisy prawa, które przewidywałyby konieczność stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o nakazie rozbiórki, co odpowiada stanowi prawnemu. Podkreślić także należy, że tryb z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. nie służy weryfikacji objętej nim decyzji. Okoliczności tej pełnomocnik skarżących zdaje się nie dostrzegać, podnosząc argumenty przeciwko decyzji orzekającej nakaz rozbiórki. Decyzja ta jest ostateczna i w trybie art. 162 § 1 k.p.a. nie można kwestionować jej zasadności i legalności.
Prawidłowe jest stanowisko organów, że w stosunku do decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, w sytuacji gdy wszczęto postępowanie egzekucyjne dotyczące tego obowiązku, nie można mówić o bezprzedmiotowości decyzji orzekającej nakaz. Bezprzedmiotowość jest konsekwencją ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, co może polegać np. na ustaniu bytu prawnego strony postępowania, zniszczeniu lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę. Bezprzedmiotowość decyzji może też nastąpić w wyniku zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym, ale tylko w przypadku gdy zmiana stanu prawnego przewiduje taki skutek. Żadna z tych okoliczności w sprawie nie ma miejsca. Objęty nakazem rozbiórki obiekt istnieje, a brak podstaw do ponownego weryfikowania daty jego powstania, rodzaju wykonanych robót czy dotyczącego ich reżimu prawnego.
Wobec braku przesłanki bezprzedmiotowości orzeczonego nakazu rozbiórki, bez znaczenia dla sprawy są kwestie dotyczące interesu stron zobowiązanych. W konsekwencji wydane decyzji odmowne są zgodne z przepisem art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., a zakres ustaleń faktycznych adekwatny do przedmiotu postępowania. Nie doszło także w sprawie do naruszenie przepisów postępowania, mogącego uzasadniać uchylenie decyzji.
Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.