Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, A. J. wniósł zażalenie na powyższe wezwanie, jednocześnie złożył na druku urzędowego formularza PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu. We wniosku wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, obecnie są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. W skład ich majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. 124 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 2,27 ha. Miesięczne wydatki, na które składają się m.in. opłaty za energię elektryczną, gaz, opał, dostawy wody, ubezpieczenie, kształtują się na poziomie około 700 zł. Na wezwanie referendarza wnioskodawca oświadczył, że otrzymuje pomoc materialną od córki, która wraz z mężem mieszka w Irlandii, jednocześnie dołączył oświadczenia złożone przez te osoby. Nadto nadesłał kopie dokumentów obrazujących wydatki związane z utrzymaniem się, a ponadto wyjaśnił, że nieruchomość rolna nie jest obecnie użytkowana rolniczo.
Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 sierpnia 2010 r. zwolniono skarżącego z wpisu od skargi oraz oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu wskazano przede wszystkim, że nie można stwierdzić, iż skarżący znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, biorąc pod uwagę, że posiada nieruchomość rolną, która nie jest uprawiana, a więc nie przynosi pożytków naturalnych i nie jest wydzierżawiana, a więc nie przynosi pożytków cywilnych oraz dochodów z dopłat bezpośrednich ze środków wspólnotowych.
Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniósł, że nieruchomość rolną, która znajduje się w jego posiadaniu, otrzymał w spadku. Jednocześnie oświadczył, że nie posiada maszyn rolniczych. Około 0,7 ha tej nieruchomości stanowi działkę leśną, natomiast 1,5 ha łąkę, która zalana jest wodą, wobec czego nie jest możliwe jej wydzierżawienie, czy uprawianie. Doprowadzenie tych działek do upraw rolnych w ocenie skarżącego wymaga inwestycji. Nadto oświadczył, że pomoc finansowa, jaką otrzymuje od córki i zięcia, udzielana jest wyłącznie na wyżywienie i opłacanie rachunków, z tymże pieniądze na rachunki udzielane są w formie pożyczki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z treścią art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Instytucja prawa pomocy stanowi przy tym wyjątek od zasady odpłatności postępowań sądowych i stosowana być winna jedynie w przypadkach uzasadniających pokrycie kosztów procesu przez Skarb Państwa.
Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przesłanka zwolnienia A. J. od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata z urzędu została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości. Ocena stanu rodzinnego i majątkowego wnioskodawcy, jak również jego możliwości finansowych – dokonana w oparciu o podniesione okoliczności oraz załączone do akt kserokopie dokumentów - prowadzi do wniosku, iż skarżący wykazał w dostateczny i przekonujący sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego.
Skarżący, jak i jego małżonka nie otrzymują bowiem żadnego dochodu, zaś wsparcie finansowe, które otrzymują od córki i zięcia, dotyczy jedynie zaspokajania ich najpilniejszych potrzeb. Z kolei nieruchomość rolna, która znajduje się w ich posiadaniu z uwagi na to, że jest w przeważającej części zalana, również nie przynosi im żadnych pożytków.
Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., działając na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a.