Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta C., działając na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.), nakazał zarządcy nieruchomości "A" sp. z o.o. w C., wykonanie robót budowlanych, polegających na podwyższeniu wysokości części poręczy balkonowych i logii do obowiązującego poziomu 1,10m, mierzonego od najwyższego poziomu posadzki do górnej krawędzi poręczy - poprzez zamontowanie dodatkowego profilu stalowego o wys. ok. 2m, w terminie 3 miesięcy od ostateczności decyzji.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli skarżący I.B. i B.B., zarzucając brak uwzględnienia wszystkich defektów budowlanych w przedmiotowym budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w C.. Odrębne odwołanie złożył także zarządca nieruchomości.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżących zaskarżoną decyzją organ II instancji orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.
Zdaniem organu odwoławczego, skarżącym nie przysługuje bowiem status strony w przedmiotowym postępowaniu. Skarżący są właścicielami lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku wielorodzinnym, w którym powołano wspólnotę mieszkaniową. Liczba wyodrębnionych lokali przekracza bowiem 3 lokale. Z mocy art. 20 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2020 r., poz. 532 ze zm.), prawo reprezentacji takiej wspólnoty mieszkaniowej przysługuje wyłącznie członkom zarządu. Zarząd wspólnoty mieszkaniowej powołał zarządcę nieruchomości (adresata decyzji), który jest przedstawicielem wspólnoty zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy.
Zatem skarżący nie posiadają interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa we wniesieniu odwołania.
W skardze do sądu administracyjnego skarżący domagali się uchylenia decyzji organów obydwu instancji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenie:
- 1) art. 7, art. 12, art. 35, art. 36, art. 68 § 1, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 kpa oraz art. 304 § 2 kpa - poprzez przewlekłość postępowania, nieuzasadnienie materiału dowodowego i niepowiadomienie organów ścigania o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu,
- 2) art. 28 kpa w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy o własności lokali.
Po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania skarżący podnieśli, że inwestycje w przedmiotowym budynku są samowolami budowlanymi, podlegającymi sankcjom karnym, a działania zarządcy nieruchomości są niezgodne z prawem. Skarżący podtrzymali też stanowisko co do braku dokumentów, potwierdzających dopuszczenie do stosowania w budownictwie materiałów na balustrady balkonowe i daszki, które wykonano niezgodnie z wymogami Prawa budowlanego.
Zdaniem skarżących, ich interes prawny wynika z faktu władania lokalem mieszkalnym i prawa do użytkowania balkonu, który został wadliwie wykonany. Nadto, współfinansowali oni całość inwestycji. Zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego, współwłaściciele nieruchomości, są zatem stroną. W procesie cywilnym Sądy przyznały im status strony na podstawie art. 25 ustawy o własności lokali.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
W kolejnym piśmie z dnia 23 listopada 2020 r. skarżący podtrzymali zarzuty co do działania organów nadzoru budowlanego. Podkreślili, że inwestycje zostały wykonane niezgodnie z umowami i przepisami prawa. Doszło do oderwania mocowania daszku nad balkonem jednego z mieszkań. Luka między balustradą balkonową a podłogą balkonową wynosi 6-7,5 cm, co stwarza zagrożenie dla osób niepełnosprawnych. Zdaniem skarżących, organ odwoławczy zmierzał do wykluczenia ich z udziału w postępowaniu administracyjnym, co nie ma umocowania w przywołanych przepisach prawa.
Uczestnik postępowania Wspólnota Mieszkaniowa pismem z dnia 27 listopada 2020 r. wniosła o oddalenie skargi, przychylając się do stanowiska organu odwoławczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona.
Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani przepisów postepowania w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo stwierdził bowiem organ odwoławczy, że skarżącym nie przysługiwał status strony w postępowaniu, zakończonym decyzją organu I instancji, wydaną w trybie art. 66 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane (obecnie Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.).
Wniesienie odwołania przez podmiot, niebędący stroną, skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Przymiot strony w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego definiuje art. 28 kpa. Przywołany w skardze przepis art. 28 Prawa budowlanego, ma bowiem zastosowanie wyłącznie w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę, a więc przed organami administracji architektoniczno-budowlanej.
Jest poza sporem, że skarżący są właścicielami lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym, w którym wyodrębniono więcej niż 3 lokale. Sposób zarządu wynika zatem z art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali, wyżej powołanej. Reprezentacja wspólnoty mieszkaniowej należy więc do wybranego zarządu, który ustanowił zarządcę nieruchomości zgodnie z art. 18 ust. 1 tej ustawy. Adresatem nakazu, wynikającego z decyzji organu I instancji, jest zarządca nieruchomości. Skarżący negują działania inwestycyjne zarządcy i ich zgodność z prawem budowlanym. Jednak spór na tym tle może być rozstrzygnięty wyłącznie na drodze postępowania przed sądem cywilnym, a nie - sądem administracyjnym.
Jedynie w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne dotyczy indywidulanego interesu prawnego właściciela danego lokalu, osobie tej przysługuje status strony w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego.
Dla wykazania takiego interesu prawnego niezbędne jest wykazanie przez właściciela lokalu, że doszło do negatywnego oddziaływania na jego nieruchomość lokalową w taki sposób, że każe to odróżnić jego sytuację od wszystkich innych właścicieli lokali (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 122/17, LEX nr 2689992). Tymczasem, w niniejszej sprawie brak podstaw do przyjęcia, aby decyzja organu I instancji dotyczyła indywidualnego interesu prawnego skarżących. Przedmiotowe balkony stanowią część budynku, nawet jeżeli służą do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali mieszkalnych. Nie są oni adresatem wydanego nakazu. Z treści odwołania, jak i samej skargi, wynika wprost, że nie negują zasadności jego wydania, lecz kwestionują bezczynność organu I instancji, polegającą na braku działań w stosunku do pozostałych robót budowlanych, wykonanych ich zdaniem samowolnie i niezgodnie z wymogami Prawa budowlanego przez zarządcę, któremu zarzucają przestępstwa.
Jednak tego rodzaju kwestie nie mają znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy, gdyż nie tworzą interesu prawnego we wniesieniu odwołania. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym nie wynika też z art. 25 ust. 1 ustawy o własności lokali. Przepis ten reguluje prawa właściciela lokalu w kwestionowaniu uchwały w drodze powództwa przeciwko wspólnocie do sądu powszechnego. Zarzucone przekroczenia terminów załatwienia sprawy są bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Przedmiotem kontroli sądowej nie mogła też być decyzja organu I instancji. Kwestia braku powiadomienia przez organy nadzoru budowlanego organów ścigania o popełnieniu przestępstwa, nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Skarżący mogą też zabezpieczyć lukę w balustradzie celem dostosowania do potrzeb osoby niepełnosprawnej.
Z tych wszystkich względów, nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów nastąpiło na podstawie zarządzenia nr 31 Prezesa WSA w Gliwicach z dnia 23 października 2020 r. oraz art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).
mr