Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr G. [...] Starosta [...] zatwierdził projekt scalenia gruntów położonych w obrębie C., gmina L. woj. [...] o ogólnym obszarze 267,2344 ha, sporządzony i wykazany na mapie obszaru scalenia oraz w rejestrze szacunkowym gruntów wydzielonych w wyniku scalenia. Wymieniona decyzja została ogłoszona na zebraniu ogólnym uczestników scalenia w dniu [...] r., a następnie wywieszona na tablicach ogłoszeń Starostwa Powiatowego w Z.. W decyzji znalazło się m.in. pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. w terminie 14 dni od daty podania jej do publicznej wiadomości na tablicach ogłoszeń oraz od dnia [...] r., to jest od daty jej odczytania na zebraniu uczestników scalenia. Jak wynika z klauzuli umieszczonej w nagłówku przedmiotowej decyzji, stała się ona prawomocna w dniu 9 grudnia 2004 r.
Pismem z dnia [...] r., uzupełnionym pismem z dnia [...] r. Z. S. i A. S. zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. za pośrednictwem Starosty [...] z prośbą o "rozpatrzenie wniosku odwoławczego w sprawie przeprowadzonego scalana we wsi C.". Wskazali oni jednoznacznie, że składają odwołanie od decyzji Starosty Powiatu [...]z dnia [...] r. nr [...]. Uzasadniając odwołanie podnosili, że na skutek dokonanego scalenia zmniejszono obszar należących do nich gruntów o powierzchnię 70 m². Ubytek powstał na gruncie wydzielonym na cele nierolnicze na działkach nr 1 i nr 2, stanowiących własność odwołujących.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. działając na podstawie art. 65 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) zwana dalej Kpa przekazało ww. pisma Z. i A. S. Wojewodzie [...] mu do załatwienia zgodnie z właściwością rzeczową.
Wojewoda [...] traktując pisma z dnia [...] r. jako odwołanie od decyzji organu I instancji, działając na podstawie art. 134 Kpa oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (t. jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 700) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ostatecznej decyzji Starosty [...]z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż objęta odwołaniem decyzja stała się ostateczna w dniu [...] r., zatem termin do złożenia odwołania upłynął w dniu [...] r. Organ podkreślił, że termin do wniesienia odwołania ma charakter procesowy i jest terminem ustawowym co oznacza, że nie może on być przez organ administracji publicznej skracany ani wydłużany.
W związku z tym, stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa i nawet nieznaczne przekroczenie 14 – dniowego terminu do wniesienia odwołania zobowiązuje organ odwoławczy do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Organ podniósł, że Z. i A. S. uczestnicy przedmiotowego postępowania scaleniowego, złożyli odwołanie we wrześniu 2014 r., a więc po upływie 10 lat od dnia, kiedy zaskarżona decyzja stała się ostateczna. Przy czym składając odwołanie nie złożyli wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. Stąd też merytoryczne rozpatrzenie złożonego odwołania, a więc uznanie go za dopuszczalne, naruszałoby art. 134 i art. 16 §1 Kpa, ponieważ organ dopuściłby możliwość rozpatrywania odwołania od decyzji ostatecznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Z. i A. S. zakwestionowali postanowienie Wojewody [...]z dnia [...] r. nr [...] uznając, że utrzymuje ono w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu powtórzyli zarzuty zawarte w odwołaniu i przytoczyli stan faktyczny związany z podziałem ich działki o nr 3 na działki o nr 1 i nr 2 i wskazali, że podczas tego podziału nastąpił ubytek w powierzchni działki nr 2 o obszar 67 m². Następnie podnieśli, że podczas procesu scalania nieruchomości przeprowadzonego w C. nastąpiły rażące nieprawidłowości i zaniedbania dotyczące wytyczania granic na działkach o nr 1 i 2. Skarżący wskazali także, że w dniu [...] r. odbyło się zebranie uczestników scalania wsi C., na którym odczytano treść decyzji Starosty [...]z dnia [...] r., decyzja ta została wywieszona na tablicy ogłoszeń przez okres 14 dni, po upływie których stronom przysługiwało prawo wniesienia odwołania. Skarżący wnieśli o uchylenie zarówno zaskarżonego postanowienia Wojewody [...]z dnia [...] r. jak i decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do okoliczności wskazanej w skardze podniósł, że na zebraniu w dniu [...] r. została odczytana decyzja Starosty [...]nr [...] zatwierdzająca projekt scalenia gruntów części obrębu C. w gminie L. jednak na innym obszarze niż ten, który został zatwierdzony decyzją z 2004 r. Skarżący nie byli uczestnikami postępowania, które zakończyła decyzja Starosty [...]z [...] r.
Na rozprawie w dniu 17 lipca 2015 r. skarżący A. S. podtrzymał skargę, podnosząc, że wskazywane w skardze nieprawidłowości dostrzegł już przed wydaniem decyzji i zgłaszał je odpowiednim służbom. W jego ocenie z dokonywanych zgłoszeń powinien zostać sporządzony protokół. Przedstawiane mu dokumenty nie pozwalały zorientować się, że doszło do zmniejszenia działki skarżących. Taką świadomość skarżący powzięli dopiero z otrzymanego zawiadomienia z wydziału ksiąg wieczystych, które zostało skarżącemu doręczone wcześniej niż środek odwoławczy wniesiony w [...] r.
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona.
W pierwszym rzędzie wyjaśnić przyjdzie, że przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie mogło być wyłącznie postanowienie Wojewody [...]z dnia [...] r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...]z dnia [...] r. nr [...] zatwierdzające projekt scalenia gruntów położonych w obrębie C. gmina L.. W skardze jednoznacznie oznaczono bowiem zaskarżony akt i organ, wskazując powyższe postanowienie. Tymczasem zarzuty skargi nie dotyczą w ogóle kwestii uchybienia terminu do wniesienia odwołania, czy materii rozstrzygniętej zaskarżonym postanowieniem, lecz skarżący kwestionują przeprowadzony proces scalenia, ponieważ w ich ocenie, w jego wyniku nastąpił ubytek w powierzchni ich nieruchomości. Decyzja zatwierdzająca projekt scalania gruntów z 2004 r., nie może być przedmiotem oceny sądu administracyjnego w niniejszym postępowaniu, bowiem nie została ona podjęta w granicach niniejszej sprawy w rozumieniu art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Zatem podniesione w skardze kwestie nie mają żadnego znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy.
Prawidłowo Wojewoda [...] stwierdził, że skarżący uchybili 14-dniowemu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. Decyzja ta została ogłoszona na zebraniu ogólnym uczestników scalenia w dniu [...] r., a następnie wywieszona na tablicach ogłoszeń Starostwa Powiatowego w Z.. Decyzja z dnia [...] r. stała się ostateczna w dniu [...] r., zatem ustawowy 14 dniowy termin do wniesienia środka odwoławczego upłynął w dniu [...] r. Tymczasem pismo skarżących z dnia [...] r., jak i uzupełniające je pismo z dnia [...] r., zawierające niezadowolenie z tej decyzji i skierowane do Kolegium za pośrednictwem organu I instancji, skarżący nadali w Urzędzie Pocztowym dopiero we wrześniu [...] r. (odpowiednio w dniu [...] r.). Już sama data, którą opatrzono odwołanie, wskazuje zatem na ewidentne uchybienie terminu, określonego w art. 129 § 2 Kpa.
Wyjaśnić też przyjdzie, że wbrew temu co skarżący podnoszą w skardze ich udział w zebraniu, które miało miejsce w dniu [...] r., a na którym odczytano treść decyzji Starosty [...]nr [...], nie otwierał na nowo biegu terminu do złożenia odwołania od decyzji tego organu z dnia [...] r. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z informacją zawartą przez organ w odpowiedzi na skargę, decyzja ta zatwierdzała projekt scalenia części obrębu C. w gminie L., jednak na innym obszarze niż ten, który został zatwierdzony decyzją z [...] r.
W tej sytuacji Wojewoda [...], któremu przekazano odwołanie zgodnie z właściwością rzeczową, działając w trybie art. 134 zd. 1 Kpa, prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia. Podjęcie takiego rozstrzygnięcia było obligatoryjne, gdyż rozpatrzenie odwołania wniesionego po upływie ustawowego terminu, który nie został stronie przywrócony na jej wniosek, oznaczałoby weryfikację w trybie odwoławczym decyzji ostatecznej, co stanowiłoby działanie z rażącym naruszeniem prawa. Decyzja ostateczna może być zaś wzruszona jedynie w nadzwyczajnych trybach - stwierdzenie nieważności czy wznowienie postępowania. Jednak, co należy wyraźnie podkreślić do takich przesłanek skarżący nie nawiązywali w żadnym z wniesionych pism.
Jedynie na marginesie można wskazać, że podnoszone w odwołaniu i w skardze zarzuty dotyczące błędnego, zdaniem skarżących, wytyczenia i przebiegu linii granicznych ich nieruchomości powinny być rozpoznawane w innym niż scaleniowe postępowaniu, tj. w postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości, na podstawie art. 33 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 520 ze zm.)
W tym stanie rzeczy, nie stwierdzając naruszenia prawa przy podjęciu przez Wojewodę [...]postanowienia z dnia [...] r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę na ten akt oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.