Uzasadnienie
Decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...], podjętą na podstawie art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 110, poz. 1192 ze zm.) w zw. z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721), ustalono lokalizację odcinka autostrady płatnej A[...] od węzła "[...]" (bez węzła km. [...]+[...]) do węzła "[...]" (z węzłem km. [...]+[...]), zgodnie z załącznikiem graficznym.
Powołując się na fakt wydania powyższej decyzji, pismem z dnia [...] 2006 r. Dyrektor Oddziału w K. działając z up. Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o wydanie decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału działki nr A o pow. [...] ha, obręb W. k.m. [...], stanowiącej własność E. O. i S. O., a zapisanej w KW [...] SR w C..
Po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą z up. Prezydenta C. na podstawie art. 95 pkt 6, art. 86 ust. 1 i 4, art. 97 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) oraz § 2 pkt 1, 2 i 3, § 5, § 7, § 9 i § 10 rozp. RM z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. Nr 268, poz. 2663), orzeczono o zatwierdzeniu podziału powyższej nieruchomości w ten sposób, iż w wyniku podziału wydzielono m.in. działkę nr B o pow. [...] ha w celu lokalizacji odcinka autostrady A[...]. Nadto, decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że projekt podziału został wykonany przez uprawnionego geodetę zgodnie z prawomocną decyzją Wojewody [...] z [...] r. Podział nieruchomości jest zaś niezbędny do realizacji celów publicznych, stanowiąc ważny interes społeczny, co uzasadniało zdaniem organu, nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
W odwołaniu od decyzji E. O. i S. O. domagali się jej uchylenia z powodu naruszenia art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez wyodrębnienie działki nr C bez dostępu do drogi publicznej oraz naruszenia ich interesu poprzez wyodrębnienie działki nr D, której wartość ulegnie obniżeniu w wyniku wykonania szeregu prac, w tym melioracyjnych i przeprowadzenia wałów w terenie bezpośrednio sąsiadującym. Stąd też odwołujący się wnieśli o przeprowadzenie ponownego podziału nieruchomości z uwzględnieniem ich stanowiska.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie podział działki nr A dokonano w trybie art. 95 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. w celu wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej. Stąd też w ocenie Kolegium, w przedmiotowym postępowaniu nie ma zastosowania art. 93 ust. 3 jak i art. 99 tej ustawy, która to regulacja dotyczy podziału działek położonych na terenie, gdzie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W tym względzie organ II instancji odwołał się do poglądu, wyrażonego w wyroku NSA z dnia 7 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA 1400/00 (LEX nr 81990).
Nadto, organ administracji wyjaśnił, że organ zatwierdzający podział nieruchomości jest związany liniami rozgraniczającymi teren określony w decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady (uchwała NSA z dnia 4 marca 2002 r. sygn. akt OPK 25/01, ONSA 2002/4/140, wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2004 r. sygn. akt OSK 854/04, LEX nr 165908). Niezależnie jednak od powyższego stanowiska, organ odwoławczy zauważył, że nowo wydzielona działka nr C posiada dostęp do drogi publicznej, tj. ul. [...]. Wreszcie organ orzekający wyjaśnił, że nabywanie nieruchomości w związku z realizacją autostrady A[...] jest kolejnym etapem inwestycji, który nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, zaś zgodnie z art. 113 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stronie przysługuje roszczenie o wykup pozostałej części nieruchomości, o ile nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele. Stąd też odwołania nie uwzględniono.
W skardze do sądu administracyjnego E. O. i S. O. wnieśli o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania, ponawiając zarzuty i argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a dodatkowo zarzucili naruszenie art. 21 Konstytucji RP. Zdaniem skarżących, w wyniku podziału nastąpi znaczny spadek wartości rynkowej nieruchomości, zaś Generalna Dyrektora Dróg Krajowych nie jest zainteresowana nabyciem pozostałych działek, proponując niskie odszkodowanie za działkę nr B. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania.
Zasady podziału nieruchomości regulują przepisy art. 92 i nast. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Decyzja zatwierdzająca podział w trybie art. 96 ust. 1 cyt. ustawy nie może w żadnym wypadku rozstrzygać ani kwestii ewentualnego wykupu wydzielanych działek, ani wysokości należnego odszkodowania. Prawidłowo wskazał w tym względzie organ odwoławczy, że wydanie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości nie rodzi bowiem żadnych skutków w sferze prawa własności, zaś tryb nabywania nieruchomości, niezbędnych dla realizacji celów publicznych w rozumieniu ustawy, którymi jest m.in. wydzielanie gruntów pod drogi publiczne (art. 6 pkt 1 cyt. ustawy), uregulowany jest innymi przepisami tej ustawy i wymaga wdrożenia kolejnego, odrębnego postępowania.
W świetle art. 113 ust. 3 tej ustawy, nabycie części nieruchomości, która nie została objęta wywłaszczeniem, następuje zaś w drodze umowy. Stąd też o ile właściwy podmiot pomimo żądania właściciela lub użytkownika, odmawia zawarcia umowy nabycia części nieruchomości, spór na tym tle ma charakter cywilnoprawny, do rozstrzygnięcia którego właściwy jest sąd powszechny z mocy art. 2 § 1 kpc. Kwestia roszczeń właściciela o nabycie nieruchomości w tym trybie nie ma jednak wpływu na wynik sprawy podziałowej. O zakresie nieruchomości niezbędnej do realizacji inwestycji celu publicznego rozstrzyga bowiem decyzja lokalizacyjna – w tym wypadku decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r. Podział nieruchomości dopuszczalny jest wyłącznie pod warunkiem zgodności z ustaleniami tej decyzji, wyznaczającej linie rozgraniczające teren inwestycji zgodnie z załącznikiem graficznym. Oznacza to, że organ właściwy do wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości związany jest liniami rozgraniczającymi, określonymi w decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady.
Taki pogląd prawny prezentowany był też w dotychczasowym orzecznictwie NSA, przywołanym w motywach zaskarżonej decyzji, zaś skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni przychylił się do tego stanowiska.
Przeszkodą prawną do wydania decyzji o podziale nie może też być negatywny wynik negocjacji co do wysokości odszkodowania z tytułu przejęcia części nieruchomości, niezbędnej na cel publiczny. Jak już wyżej wyjaśniono, o ile strony nie uzgodnią warunków nabycia działki, niezbędne będzie wdrożenie postępowania wywłaszczeniowego, którego elementem jest ustalenie odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej. Zatem dopiero na tym etapie postępowania skarżący mogą podnosić zarzut zaniżenia odszkodowania. W konsekwencji przedwczesny jest zarzut naruszenia art. 21 Konstytucji RP.
Wreszcie, chybione jest stanowisko skargi, iż w wyniku podziału nieruchomości, wyodrębniona działka nr C nie posiada dostępu do drogi publicznej. Działka ta przylega bowiem do drogi publicznej – ul. [...]. Z kolei działka nr D przylega do ul. [...]. Taki stan rzeczy obrazuje zarówno mapa ewidencyjna, jak i opis w zakresie położenia działki (k. [...] akt adm.). Zresztą, skarżący w toku sprawy sądowej przyznali, że działka nr C ma dostęp do drogi publicznej, ale ich zdaniem działka ta miała większą wartość przy dostępie od ul. [...], gdzie usytuowany jest pawilon handlowy. Kwestia ta nie ma jednak znaczenia dla dopuszczalności podziału nieruchomości. Jak już wyżej wyjaśniono, inny podział nieruchomości, proponowany przez skarżących, jest niedopuszczalny z uwagi na wyznaczenie linii rozgraniczających teren inwestycji na mocy decyzji Wojewody [...] o ustaleniu lokalizacji autostrady.
Stąd też chybiony był zarzut naruszenia art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i to niezależnie od kwestii, czy wymóg ten dotyczy decyzji o podziale w trybie art. 95 pkt 6 tej ustawy, dokonywanym niezależnie od obowiązywania i ustaleń planu miejscowego.
Wreszcie, nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia własności działki D przy wykonywaniu robót budowlanych na działce nr B, wydzielonej pod budowę drogi krajowej. Decyzja o podziale nie upoważniała bowiem inwestora do podjęcia jakichkolwiek robót budowlanych. Stąd też dochodzenie roszczeń z tego tytułu możliwe jest na drodze postępowania przed sądem powszechnym, o ile inwestor działał nielegalnie. Brak jednak podstaw prawnych do kwestionowania dopuszczalności samego podziału, w sytuacji, gdy inwestor spełnił wymogi z art. 97 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślić przyjdzie, iż ustawodawca dopuścił podział nieruchomości dla realizacji inwestycji celu publicznego niezależnie od zgody oraz interesu właściciela.
W konsekwencji, zarzuty skarżących naruszenia art. 93 ust. 3, art. 95 i art. 96 tej ustawy, należało uznać za nieuzasadnione, zaś ich roszczenia nie mogły być rozpatrzone w niniejszym postępowaniu. Stąd też skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).