Uzasadnienie
We wniosku z dnia [...] B.S. domagał się wymeldowania swojej żony A.S. z pobytu stałego w mieszkaniu przy ul. [...] w Ś. twierdząc, że dnia [...] opuściła ona to mieszkanie zabierając swoje wszystkie wartościowe rzeczy.
Postanowieniem z dnia [...] wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa Prezydent Ś. zawiesił wszczęte w tej sprawie postępowanie do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w C. sprawy z wniosku A.S. "o przywrócenie możliwości zamieszkania" w objętym postępowaniem o wymeldowanie lokalu mieszkalnym. W uzasadnieniu postanowienia podał, że rozstrzygnięcie sprawy cywilnej wniesionej przez A.S. będzie miało znaczenie dla prawidłowej oceny okoliczności opuszczenia przez nią mieszkania w którym jest zameldowana.
W zażaleniu na to postanowienie B.S. wniósł o jego uchylenie i o merytoryczne rozpatrzenie jego wniosku o wymeldowanie. Uzasadniając to żądanie m.in. podniósł, że prawo do korzystania z mieszkania i do jego własności nie ma w sprawie o wymeldowanie znaczenia.
Po rozpoznaniu tego zażalenia Wojewoda [...] zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 kpa, uchylił kwestionowane orzeczenie organu pierwszej instancji. Uzasadniając to rozstrzygnięcie stwierdził, że dla przyjęcia prejudycjalności w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa konieczne jest wykazanie związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem danej sprawy oraz rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przy czym musi to być związek tego rodzaju, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie danej sprawy administracyjnej. Taka sytuacja zdaniem Wojewody w niniejszej sprawie nie zachodzi. Organy orzekające w sprawie o wymeldowanie są bowiem władne i uprawnione dokonać we własnym zakresie ustaleń co do faktu, charakteru i okoliczności opuszczenia lokalu przez osobę której postępowanie o wymeldowanie dotyczy, m.in. czy opuszczenie miało charakter dobrowolny. Wynik sprawy przed sądem powszechnym może tylko rzutować na ocenę materiału dowodowego w sprawie o wymeldowanie.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie Wojewody [...] A.S. wniosła o wydanie decyzji odmownej w sprawie wymeldowania. Opisała zachowanie męża, które jej zdaniem zmusiło ją do opuszczenia mieszkania. Podkreśliła, że mieszkanie opuściła w obawie o swoje zdrowie i życie. Nie było to zatem opuszczenie dobrowolne. Stwierdziła, że powrót do mieszkania został jej nadto uniemożliwiony przez wymianę zamków w drzwiach. Podała też, że "wycofała" z Sądu Rejonowego w C. pismo z dnia [...] gdyż ważniejsze dla niej okazało się postępowanie w sprawie o przekształcenie prawa do mieszkania przy ul. [...] w Ś., w której wniosła apelację jako interwenientka uboczna.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i co do zasady jego uzasadnienie.
W piśmie procesowym z dnia [...] skarżąca m.in. ponownie zaakcentowała, że mieszkania nie opuściła dobrowolnie lecz została do tego zmuszona zachowaniem męża, opisując jednocześnie swoją trudną sytuację osobistą i materialną. Podniosła nadto, że mąż dąży do pozbawienia jej w ogóle prawa do mieszkania chociaż zostało ono im przydzielone w czasie małżeństwa. Chociaż mieszkanie jest wspólne to w księdze wieczystej jako jego wyłączny właściciel ujawniony jest tylko B.S. Wniosła nadto o zwolnienie jej od kosztów oraz zwrot uiszczonego wpisu od skargi.
Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi powołując się m.in. na dokumenty dołączone do jego pism procesowych z dnia [...] i [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza zdaniem Sądu obowiązującego prawa, a tylko w tym zakresie podlega ono kontroli sądowej zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.). W stanie faktycznym i prawnym rozpatrywanej sprawy należy podzielić w pełni zdaniem Sądu stanowisko Wojewody [...], że brak było podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie o wymeldowanie. Przesłanki wymeldowania z pobytu stałego zostały określone w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm). Są nimi fakt opuszczenia miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Nie może ulegać zdaniem Sądu wątpliwości, że obowiązek ich ustalenia spoczywa na organach meldunkowych. Podzielić należy zatem stanowisko organu odwoławczego, że organy prowadzące postępowanie administracyjne mają możliwość ustalenia tych przesłanek we własnym zakresie, również gdy chodzi o ustalenie okoliczności czy opuszczenie miejsca zameldowania było dobrowolne, która to okoliczność może mieć znaczenie w sprawie o wymeldowanie.
Na organach tych jako merytorycznie rozstrzygających sprawę o wymeldowanie spoczywa nawet obowiązek poczynienia takich ustaleń. Dlatego też uzależnienie takich ustaleń od wyniku postępowania cywilnego w sprawie o przywrócenie posiadania mieszkania objętego zameldowaniem nie znajduje zdaniem Sądu uzasadnienia prawnego, a w szczególności nie daje podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 94 § 1 pkt 4 Kpa. Rozstrzygnięcie sprawy o przywrócenie naruszonego posiadania nie stanowi bowiem rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w rozumieniu tego przepisu, a to w sytuacji gdy jak stwierdzono organy meldunkowe mogą i powinny ustalić we własnym zakresie okoliczności opuszczenia lokalu przez osobę objętą postępowaniem w sprawie o wymeldowanie. Chodzi przy tym o ustalenie okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdy tymczasem art. 97 § 1 pkt 4 Kpa dotyczy zagadnień prawnych do których rozstrzygnięcia organ prowadzący postępowanie administracyjne nie ma kompetencji (zobacz w tym względzie np. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2008 r. sygn. akt OSK 1559/07).
Wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy administracyjnej należy wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie administracyjne w danej sprawie. Za taką wykładnią przemawia nadto treść zasady szybkości postępowania zawartej w art. 12 Kpa zgodnie z którym organy powinny działać szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy.
Należy też zważyć, że już co prawda po wydaniu zaskarżonego postanowienia bo postanowieniem z dnia [...](kserokopia k. 41 akt sądowych) postępowanie w sprawie o przywrócenie posiadania zostało prawomocnie umorzone. Z tego też względu na to postępowanie skarżąca nie może się w ogóle skutecznie powoływać.
Z powyższych względów skarga jako pozbawiona zdaniem Sądu podstaw prawnych podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W tej zaś sytuacji zgodnie z treścią art. 209 w zw. z art. 200 tej ustawy nie było podstaw do orzekania w sprawie wniosku skarżącej o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wobec tego, że przedmiotem zaskarżenia i rozstrzygnięcia przez Sąd było jedynie orzeczenie dotyczące zagadnienia wpadkowego (proceduralnego) Sąd nie był zobowiązany a nawet uprawniony do wypowiadania się merytorycznie w sprawie twierdzeń stron dotyczących okoliczności i przyczyn opuszczenia mieszkania przez skarżącą oraz dotyczących ich uprawnień do spornego mieszkania.
su.