Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], podjętą z up. Prezydenta Miasta B. na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), orzeczono o skierowaniu M. F. posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. [...] – na badania lekarskie w terminie 30 dni od uprawomocnienia się decyzji. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] r. otrzymano pismo adwokata M. Z. z dnia [...] r., powiadamiające o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia M. F. W dniu [...] r. dodatkowo złożył on sprawozdanie i opinię sądowo-lekarską z przeprowadzonego w dniu [...] r. badania sądowo-lekarskiego przez specjalistę medycyny sądowej lekarza neurologa J. B. na użytek sprawy prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B. IX Wydział Grodzki, w której na podstawie posiadanej dokumentacji i przeprowadzonego badania stwierdzono, że M. F. przeszedł zawały mięśnia sercowego, występują u niego objawy niedotlenienia mózgu, utrzymuje się niewydolność krążeniowa z cechami encephalopatii mózgowej oraz cierpi na cukrzycę.
Występują również u niego wyraźne objawy spowolnienia i amnezji. Biorąc pod uwagę powyższe, organ I instancji stwierdził, że zaistniały przesłanki do skierowania M. F. na badania lekarskie celem stwierdzenia na podstawie orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. istnienia lub braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem.
W odwołaniu od decyzji M. F. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania z powodu rażącego naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania (art. 7, 77, 75, 80 i 81 kpa) oraz błędnej wykładni prawa materialnego. Odwołujący się zarzucił, że o wszczęciu postępowania został powiadomiony dopiero pismem z daty [...] r., jednakże już wcześniej organ ten podejmował czynności w związku ze złożeniem w dniu [...] r. pisma datowanego na dzień [...] r. podpisanego "J. F.", który to następnie zaprzeczył, aby takie pismo składał. Okoliczności tych jednak organ I instancji nie wziął pod uwagę, ani też nie powiadomił o popełnieniu przestępstwa (sfałszowania podpisu) organów ścigania.
Nadto, organ administracji nie odniósł się do jego pisemnych wyjaśnień zawartych w piśmie z dnia [...] r., nie odróżniając stanu "kierowania pojazdem" od "poruszania się pojazdem". Tymczasem jako inwalida I grupy bez zdolności do samodzielnej egzystencji, nie jest w stanie prowadzić jakiegokolwiek pojazdu, co uniemożliwia mu stawiennictwo na badania i winno ewentualnie skutkować zawieszeniem niniejszego postępowania. Wreszcie, odwołujący się zarzucił, że niedopuszczalne było posłużenie się opinią sądowo-lekarską, złożoną przez osobę, składającą donos, bowiem doszło w ten sposób do naruszenia art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, zaś wystąpienie zastrzeżeń co do stanu zdrowia winien stwierdzić organ wydający decyzję, a nie osoba trzecia, np. składający donos (wyrok NSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. I OSK 79/05).
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium wskazało, że sam odwołujący się w piśmie z dnia [...] r. nie kwestionował złego aktualnego stanu zdrowia, a jedynie zaprzeczył, aby prowadził samochód, o czym doniesiono w piśmie adwokata M. Z. Stąd też zdaniem II instancji, dysponując opinią biegłego lekarza i oświadczeniem strony, organ I instancji zobligowany był do takiego działania, które miałoby na celu zapewnienie bezpieczeństwa użytkownikom dróg publicznych – poprzez wydanie decyzji w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy.
Odnosząc się zaś do zarzutów naruszenia procedury, organ odwoławczy wyjaśnił, że okoliczności zaistniałe przed wszczęciem postępowania, nie były brane pod uwagę, zaś zgodnie z art. 50 § 1 kpa, wezwano do udziału w sprawie odwołującego się, jego pełnomocnika i adwokata M. Z. Osoby te nie stawiły się jednak na wezwanie. Kolegium podało, że po ustaniu przyczyny uzasadniającej cofnięcie uprawnień, właściwy organ wydaje decyzję o przywróceniu tych uprawnień, co oznacza, że nie doszło do naruszenia ratio legis przepisu art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy. Stąd też odwołania nie uwzględniono.
W skardze do sądu administracyjnego M. F. wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 6, 7, 8, 77 i 80 kpa i błędne zastosowanie prawa materialnego (art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 5 rozp. Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami) – poprzez brak ustaleń co do stanu faktycznego, wypełniającego hipotezę tych przepisów. W szczególności, skarżący podniósł, iż w niniejszej sprawie nie ustalono, czy w ogóle prowadzi pojazdy mechaniczne, a w konsekwencji, czy stwarza jakiekolwiek zagrożenie dla innych uczestników ruchu drogowego, a przy tym jego zdaniem bezpodstawnie dopuszczono do udziału w postępowaniu adw. M. Z. jako składającego donos i nielegalnie wykorzystano w postępowaniu dowodowym materiały z postępowania karnego w postaci opinii lekarskiej.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona.
Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie uchybiły regułom procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem postępowania. Wbrew zarzutom skargi, w niniejszej sprawie spełnione zostały bowiem przesłanki do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, powołanej przez organ I instancji. Jest poza sporem, że stan zdrowia skarżącego może powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Taki stan rzeczy potwierdził on w piśmie z dnia [...] r., skierowanym do organu I instancji w związku z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania z dnia [...] r., jak i w odwołaniu od decyzji tego organu. Jednakże zdaniem skarżącego, cofnięcie mu w związku z tym uprawnień do kierowania pojazdów byłoby bezzasadne i niecelowe, gdyż nie prowadzi obecnie pojazdów, a istnieje możliwość szybkiego powrotu do zdrowia.
Stanowiska takiego nie sposób podzielić. Oznaczałoby to bowiem, iż to skarżący jest władny samodzielnie ocenić, kiedy nastąpi poprawa stanu zdrowia umożliwiająca mu prowadzenie pojazdów. Sytuację taką należy stanowczo wykluczyć, jako że w ten sposób zniweczone zostałyby podstawowe zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym, których zapewnienie jest obowiązkiem nie tylko uczestników ruchu drogowego, lecz i organów administracji.
Stan zdrowia jest podstawowym warunkiem, którym winna się cechować każda osoba ubiegająca się o uprawnienia do kierowania pojazdami, jak i już legitymująca się takimi uprawnieniami. Ustawodawca w żaden sposób nie uzależnił też wydania decyzji o skierowanie na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami od stwierdzenia, że osoba legitymująca się uprawnieniami prowadzi pojazd, mimo zastrzeżeń co do stanu zdrowia, mogących powodować niezdolność do kierowania pojazdem.
Faktem jest, że ustawodawca posłużył się w treści art. 122 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy, terminem "kierujący pojazdem". Jednak zdaniem sądu administracyjnego, nie daje to podstaw do ferowania wniosku, iż skierowanie na badania lekarskie wymaga ustalenia, iż osoba legitymująca się uprawnieniami do kierowania pojazdami, prowadzi w takim stanie samochód, bądź inny pojazd silnikowy. Przeczy temu bowiem redakcja ust. 5 tego przepisu. Ustawodawca przewidział, iż badaniu lekarskiemu podlega także osoba niepełnosprawna posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem na podstawie zawiadomienia powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności. W obu tych wypadkach decyzję o skierowaniu na badania lekarskie wydaje zaś starosta, podczas gdy w stosunku do kierujących pojazdem i uczestniczących w wypadku drogowym oraz kierujących pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu, skierowanie na badania wydaje organ kontroli ruchu drogowego (art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy).
Zdaniem sądu administracyjnego, zupełnie niezrozumiałym byłoby zastrzeżenie do kompetencji starosty wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie w związku z zastrzeżeniami co do stanu zdrowia, gdyby wymóg taki dotyczył jedynie osób prowadzących w takim stanie pojazd.
Zatem jedynie przypadki z art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy, odnoszą się do osób kierujących w takim stanie pojazdami. Skierowanie na badania lekarskie w związku z zastrzeżeniami do stanu zdrowia w trybie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy, dotyczy zaś osób legitymujących się prawem jazdy, nawet jeżeli nie prowadzą pojazdów.
W tym stanie rzeczy bezzasadny jest zarzut skargi naruszenia art. 6, 7, 8, 77 i 80 kpa z uwagi na niewyjaśnienie, czy skarżący mimo złego stanu zdrowia, prowadzi pojazd silnikowy. Zdaniem Sądu, nie doszło też w niniejszej sprawie do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, zaufania obywateli do organów państwa, zasady praworządności i swobodnej oceny dowodów poprzez posłużenie się opinią sądowo-lekarską, sporządzoną na użytek postępowania karnego, prowadzonego przeciwko skarżącemu. Dopiero taki dokument mógł stanowić w niniejszej sprawie wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia skarżącego, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów w rozumieniu § 2 ust. 5 rozp. Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15), umożliwiającą wydanie decyzji o skierowaniu na badania lekarskie w terminie 30 dni od otrzymania tej informacji (ust. 6 powołanego przepisu).
Uregulowane tym rozporządzeniem warunki i tryb kierowania na badania lekarskie jednoznacznie uprawniają starostę do wydania decyzji w tym przedmiocie nie tylko na wniosek, bądź zawiadomienie (§ 2 ust. 4 rozp.), lecz właśnie po powzięciu wiarygodnej informacji, która może pochodzić od każdej osoby. Nieistotne jest więc źródło informacji, a jedynie jej wiarygodność. Nawet jeżeli dokument, zawierający istotne informacje o stanie zdrowia, został rozpowszechniony z naruszeniem prawa, jego walor dowodowy nie został w ten sposób podważony. Aczkolwiek należy się zaś zgodzić z zarzutami skargi, iż organ odwoławczy z naruszeniem art. 50 kpa, wezwał do udziału autora donosu, bowiem mógł go jedynie przesłuchać w charakterze świadka, to jednak kwestia ta nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy, skoro zbędne było ustalenie, czy skarżący prowadzi samochód, mimo złego stanu zdrowia. Istotne jest bowiem jedynie to, że uwiarygodniono w postępowaniu administracyjnym, iż zachodzą wątpliwości co do zdolności skarżącego do prowadzenia pojazdów z uwagi na stan zdrowia.
Jak bowiem wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1467/07 (nie publ.), należy odstąpić od zawężającej wykładni językowej pojęcia "kierujący", użytego w przepisie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy i przyjąć, że wskazana norma prawna ma zastosowanie niezależnie od ustalenia, czy powstanie zastrzeżeń do stanu zdrowia nastąpiło w bezpośrednim związku z zachowaniem i sposobem prowadzenia pojazdu, czy też uzyskane przez organ wiarygodne informacje, uprawdopodabniające pośrednio wątpliwości co do posiadania przez konkretnego kierowcę wymaganej do prowadzenia pojazdów sprawności, mają źródło w innych okolicznościach. W każdym bowiem przypadku, kiedy właściwy organ uzyska informację, mogącą nasuwać zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem, może tę osobę kierować na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Z tych wszystkich względów, nie stwierdzając naruszenia prawa, wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 tej ustawy.