Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę M.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2016 roku nr [...] w przedmiocie orzeczenia o czasowym odebraniu zwierząt. Od powyższego wyroku skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną.
Zarządzeniem z dnia 28 kwietnia 2017r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie dwóch jej odpisów oraz dwóch odpisów pisma z dnia [...] kwietnia 2017r. (stanowiącego uzupełnienie skargi kasacyjnej w zakresie wniosku bądź oświadczenia, o którym mowa w art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.) – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwanie powyższe doręczono na adres pełnomocnika strony skarżącej dnia 8 maja 2016 r., odebrała W.B. jako upoważniony pracownik.
Dnia 10 maja 2017r. (data stempla pocztowego na kopercie) profesjonalny pełnomocnik skarżącego adw. M.S. nadał drogą pocztową dwie kserokopie skargi kasacyjnej nie poświadczone za zgodność z oryginałem, wraz z kserokopiami załączników (pełnomocnictwa oraz dowodu uiszczenia opłaty skarbowej) oraz dwa niepodpisane przez siebie egzemplarze pisma z dnia [...] kwietnia 2017 r., stanowiącego uzupełnienie skargi kasacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skargę kasacyjną należało odrzucić.
Wymagania, jakimi powinna czynić zadość skarga kasacyjna, zostały wskazane w art. 176 p.p.s.a. W myśl § 2 tego przepisu, poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.
Wymagania pisma procesowego zostały określone w art. 46 p.p.s.a. Ponadto, w myśl art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Brak któregoś ze wspomnianych wyżej elementów jest równoznaczny z brakiem formalnym pisma. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). W przypadku skargi kasacyjnej nieuzupełnienie w powyższym terminie braków formalnych skutkuje jej odrzuceniem, o czym stanowi art. 178 p.p.s.a.
W rozpatrywanej sprawie, poza skarżącym oraz organem, którego decyzja została poddana kontroli sądowej, występuje również uczestnik oraz Prokurator Rejonowy, którym należy umożliwić udział w całym postępowaniu, m.in. poprzez doręczanie odpisów wszystkich pism procesowych. W sytuacji zatem, gdy wnosząc skargę kasacyjną, pełnomocnik skarżącego załączył do niej jeden odpis, zaistniała konieczność wezwania pełnomocnika o dwa brakujące odpisy tego środka odwoławczego.
Skierowana do pełnomocnika skarżącego przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia opisanego na wstępie braku formalnego skargi kasacyjnej została prawidłowo doręczona dnia 8 maja 2017 r. (k. 74 akt sądowych), odebrała je osoba upoważniona do odbioru korespondencji. W myśl art. 72 § 2 p.p.s.a., jeżeli doręczenia dokonuje się w miejscu pracy (a takim miejscem jest siedziba kancelarii profesjonalnego pełnomocnika skarżącego) można doręczyć pismo osobie upoważnionej do odbioru pism.
Termin do wykonania wezwania o uzupełnienie omawianego braku formalnego rozpoczął zatem swój bieg od dnia 9 maja 2017 r. i upłynął z dniem 15 maja 2017 r. (dzień roboczy – poniedziałek). W terminie tym pełnomocnik skarżącego nadesłał dwie nie poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie skargi kasacyjnej oraz dwa nie podpisane przez siebie egzemplarze pisma z dnia [...] kwietnia 2017 r., stanowiącego uzupełnienie skargi kasacyjnej.
Jak stanowi przepis art. 47 § 2 p.p.s.a., odpisami w rozumieniu § 1 tego artykułu mogą być uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej. W związku z tym z art. 47 § 2 p.p.s.a. wywieść należy generalny obowiązek uwierzytelniania pism dla możliwości uznania ich za odpisy. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że w odniesieniu do fotokopii (kserokopii) za odpis może być uznana wyłącznie taka fotokopia (kserokopia), która jest uwierzytelniona. A contrario uznać należy, że fotokopia/kserokopia nieuwierzytelniona nie jest odpisem w ogóle (ustawodawca zdecydował się w tym zakresie na zawężenie pojęcia "odpisu"). Przeciwny wniosek pozbawiałby art. 47 § 2 p.p.s.a. ratio legis. Gdyby odpisami mogły być fotokopie (kserokopie) nieuwierzytelnione, to wskazanie na taki wymóg w art. 47 § 2 p.p.s.a. pozbawione byłoby znaczenia prawnego, zaś interpretacja przepisu prowadząca do takich konkluzji byłaby niezgodna z zasadą racjonalności ustawodawcy.
W konsekwencji nieuwierzytelniona kserokopia pisma procesowego nie jest w ogóle odpisem (postanowienia NSA z 29 listopada 2016 r., I GZ 605/16; z 29 października 2015 r., I FZ 327/15, z 13 maja 2016 r., II GZ 442/16, z dnia 22 stycznia 2016 r., II GZ 1010/15, z 8 marca 2017 r., II GZ 153/17, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Innymi słowy, odpisem pisma procesowego jest każdy dalszy jego egzemplarz zgodny treściowo z oryginałem, którego pełna treść została odwzorowana w dowolnej technice, przy czym zawsze niezbędne jest poświadczenie jego zgodności z oryginałem (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie II, Warszawa 2006 r., s. 119; postanowienia NSA z 30 czerwca 2009 r., II OSK 927/09; z 18 stycznia 2011 r., II OZ 1348/10; z 28 lutego 2011 r., II FZ 677/10; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przepis art. 47 p.p.s.a. obarcza obowiązkiem załączenia uwierzytelnionego odpisu podmiot wnoszący to pismo. Pisma niepodpisane ani niepoświadczone za zgodność z oryginałem wymogu tego nie spełniają, tym samym nie podlegają doręczeniu innym stronom lub uczestnikom postępowania. Przez tę czynność osoba poświadczająca przyjmuje odpowiedzialność za zgodność pisma z oryginałem. Uwierzytelnienia takiego dokonuje strona, która jest autorem danego pisma procesowego lub jej pełnomocnik (postanowienie NSA z 29 grudnia 2011 r., I OSK 2351/11).
Z powyższego wynika, iż skuteczność pism procesowych w postępowaniu sądowoadministacyjnym uzależniona jest od ich własnoręcznego podpisania lub poświadczenia za zgodność z oryginałem, zatem nie sposób uznać, by w niniejszej sprawie brak formalny skargi kasacyjnej został uzupełniony. Na równi bowiem z wymogami pisma, o których mowa w art. 46 p.p.s.a. należy traktować wymogi z art. 47 p.p.s.a. (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 271-272). Tym samym nie można uznać, aby złożenie kserokopii pisma procesowego bez jego uwierzytelnienia czyniło zadość skierowanemu wezwaniu sądowemu. Oczywiście kserokopie są wiernym odwzorowaniem pisma złożonego w oryginale, ale nie pozwala to, by sąd uznał wezwanie do uzupełnienia braków formalnych pisma (w tym przypadku skargi kasacyjnej) za prawidłowo wykonane (por. postanowienie NSA z 28 kwietnia 2017 r., II OZ 421/17).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym można się wprawdzie spotkać z poglądem, iż w sytuacji gdy strona na wezwanie sądu o uzupełnienie braku formalnego pisma nadesłała kserokopie, których jedynie nie poświadczyła za zgodność z oryginałem, traktowanie tego jako nieuzupełnienie braku formalnego pisma byłoby równoznaczne z nadmiernym rygoryzmem (np. postanowienie NSA z 9 maja 2017 r., II OZ 430/17), należy jednak mieć na uwadze, iż pogląd ten znajduje rację bytu przede wszystkim wówczas, gdy strona działa w postępowaniu osobiście, bez profesjonalnego pełnomocnika. Tak właśnie było m.in. w sprawie o przytoczonej tu sygnaturze.
Natomiast gdy stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, na etapie wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku) nie ma żadnych racjonalnych powodów, aby od takiego pełnomocnika nie wymagać dokonywania czynności procesowych z zachowaniem wszystkich wymogów przewidzianych w procedurze sądowoadministracyjnej.
Ponadto formalizm procesowy stanowi gwarancję ochrony interesów procesowych osób działających w postępowaniu oraz zapewnia przewidywalność postępowania i stabilizację sytuacji prawnej jego uczestników (S. Cieślak, Formalizm postępowania cywilnego, Warszawa 2008, s. 119).
Problem braku formalnego w postaci nieprzedłożenia odpisów wnoszonych do sądów administracyjnych pism procesowych był przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, w której – koncentrując się na braku przedłożenia odpisów skargi – stwierdzono, iż "niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd". Wskazana uchwała w swojej sentencji zawiera wykładnię art. 49 § 1 i art. 47 § 1 p.p.s.a., znajdującą zastosowanie także w rozpoznawanej sprawie, w myśl której nieprzedłożenie wymaganych odpisów wniesionego pisma jest brakiem istotnym, tzn. takim, który uniemożliwia nadanie danemu pismu dalszego prawidłowego biegu.
W tej sytuacji uznać należało, iż opisany wyżej brak formalny skargi kasacyjnej nie został skutecznie usunięty, co uniemożliwiło nadanie jej dalszego biegu i co w myśl art. 178 p.p.s.a. obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jej odrzucenia. Wobec powyższych okoliczności, na podstawie art. 178 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.