Uzasadnienie
C. i D.N. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2010 roku nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego.
Na skutek złożonego przez skarżących wniosku o przyznanie prawa pomocy postanowieniem z dnia 22 marca 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. ustanowił na ich rzecz adwokata. W związku z tym postanowieniem Okręgowa Rada Adwokacka jako pełnomocnika skarżących wskazała adwokata M.P..
Z kolei postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym skargi wniesionej przez C.N. i D.N. od w/w decyzji, powołując się na przepis art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), odrzucił ją jako niedopuszczalną.
Pełnomocnik skarżących złożył w tutejszym Sądzie pismo z dnia [...] maja 2011r. z wnioskiem o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wraz z podatkiem od towarów i usług, oświadczając, iż przedmiotowe koszty nie zostały opłacone przez skarżącego tak w całości, jak i w części. Zakresem wniosku objęte zostały koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu zarówno w fazie postępowania przed wydaniem postanowienia, jak i w związku z przygotowaniem opinii. Jednocześnie z wnioskiem pełnomocnik złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z dowodem nadania jej do skarżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., wyznaczony adwokat ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych wydatków według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W ocenie Sądu pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 p.p.s.a. należy się wynagrodzenie, w zakresie ustalonym w art. 250 p.p.s.a. jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną, a ze względu na opłacanie tego wynagrodzenia ze środków publicznych sąd ma zarazem uprawnienie, jak i obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04; postanowienie NSA z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 341/08; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2009, s. 704). Badanie faktu udzielenia pomocy prawnej, o której mowa w art. 250 p.p.s.a. i w przepisach o opłatach za czynności adwokatów oznacza nie tylko analizowanie rodzaju i stopnia aktywności działania pełnomocnika, ale też związku tej aktywności z przedmiotem zawisłej sprawy. Istotą pomocy prawnej, pomijając zagadnienia związane z opinią o braku podstaw do wniesienia środka odwoławczego, jest rzetelna i umocowana w dorobku prawnym porada prawna, jak i przystający do wskazanych standardów sposób reprezentacji przez pełnomocnika przed sądem, także przy podejmowaniu działań, od których zależy realizacja prawa skarżącego dostępu do sądu.
Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zgodnie z treścią § 16 cytowanego rozporządzenia zawierać oświadczenie, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości lub części. Pełnomocnik - adw. M.P. w przedmiotowym wniosku takie oświadczenie zawarł.
Zauważyć przy tym należy, iż zakresem wniosku objęte zostały koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu zarówno w fazie postępowania przed wydaniem postanowienia, jak i w związku z przygotowaniem opinii.
Według treści § 18 ust. 2 pkt 2 lit b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.), dalej zwanym rozporządzeniem, sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej stanowi czynność objętą postępowaniem przed sądem administracyjnym w drugiej instancji. Przepis § 18 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia stanowi, iż stawka minimalna za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynosi 50 % stawki minimalnej określonej w § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 złotych. Z uwagi na fakt, iż stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c wynosi 240 zł, tym samym przysługująca adwokatowi, który prowadził sprawę w pierwszej instancji, stawka minimalna za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 120 zł.
W ocenie tutejszego Sądu nie budzi wątpliwości, iż stosownie do treści § 18 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia, ustanowionemu w niniejszej sprawie pełnomocnikowi przyznać należało kwotę 120 zł. W niniejszej sprawie adwokat M.P. sporządzając stosowną opinię zapoznał się ze sprawą, a zatem czynność ta jest usługą prawną na rzecz skarżących i mieści się w ramach nieopłaconej pomocy prawnej (art. 250 p.p.s.a.), za którą przysługuje pełnomocnikowi prawo do otrzymania stosownego wynagrodzenia, jeżeli koszty te nie zostały uiszczone. Podkreślić w tym zakresie jednak należy, iż pełnomocnik M.P. ustanowiony został przed wydaniem w sprawie orzeczenia kończącego postępowanie. Uwzględniając zaś stopień skomplikowania sprawy oraz nakład pracy, Sąd nie znalazł podstaw do podwyższenia wynagrodzenia pełnomocnika (§ 19 pkt 1 rozporządzenia).
Jednocześnie Sąd stwierdził brak podstaw do przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi za udział w postępowaniu przed sądem w pierwszej instancji, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia. Jak wynika z akt sądowych sprawy adw. M.P. dwukrotnie zapoznawał się z aktami sprawy: w dniu 14 kwietnia 2011 r. oraz w dniu 21 kwietnia 2011 r. Jego udział w postępowaniu sądowadministracyjnym poprzedzającym wydanie postanowienia z dnia 27 kwietnia 2011 r. ograniczył się w zasadzie wyłącznie do zapoznania się z aktami sprawy. Tymczasem czynność zapoznania się z aktami sprawy ma charakter czynności fizycznej, która ma znaczenie dla możliwości udzielenia pomocy prawnej, skutecznej ochrony interesu strony i wreszcie merytorycznej oceny zasadności rozstrzygnięcia sprawy, co w niniejszej sprawie stanowiło podstawę wydania opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej. Stanowi podstawę uzyskania wiedzy o sprawie, co warunkuje podejmowane w toku postępowania czynności.
Jednakże z punktu widzenia prawa czynność ta, sama w sobie, nie stanowi zdarzenia prawnie doniosłego. W ocenie tut. Sądu niezasadnym byłoby uznanie, iż przez samą czynność zapoznania się z aktami, niezwiązaną z podjęciem jakiejkolwiek czynności w postępowaniu czy udziałem w posiedzeniu sądu, doszło do udzielenia faktycznej pomocy prawnej stronie, co powinno podlegać wynagrodzeniu w wysokości stanowiącej równowartość należności (lub nawet w wysokości ją przewyższającej), za podjęcie rzeczywistych czynności związanych z udzieleniem pomocy prawnej, takich jak udzielenie porady prawnej, wyrażenie w piśmie procesowym stanowiska w sprawie czy wydanie opinii w sprawie. Orzeczenie w tym zakresie, uwzględniające żądanie pełnomocnika, pozostawałoby w bezpośredniej sprzeczności z zasadami zasadności, racjonalności i legalności wydatkowania środków publicznych, do zachowania których zobowiązany jest Sąd (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r. I FSK 1648/08; postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r. OZ 720/04).
W związku z powyższym w niniejszej sprawie należało zasądzić na rzecz pełnomocnika tytułem sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, stawkę w wysokości 120 złotych. Stawkę tę zgodnie z § 2 ust. 3 wskazanego wyżej rozporządzenia należało podwyższyć o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.
Uwzględniając powyższe Sąd orzekł jak w sentencji.