Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r., nr [...], wydaną na podstawie, między innymi art 17 ust 1 pkt 1, ust 1b, ust 3 i ust 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1518, aktualny tekst jedn. Dz. U, z 2023 r., poz. 390, dalej jako u.ś.r.) Burmistrz odmówił przyznania K.R. świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 4 kwietnia 2022 r wpłynął wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego K.R. w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką E.R.. Następnie działający z upoważnienia Burmistrza Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej dnia [...] lipca 2022 r wydał decyzję nr [...] odmawiającą przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnione przesłanki zawarte w art. 17 ust 1b pkt 2 u.ś.r. Wskutek złożonego przez K.R. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało dnia [...] września 2022 r. decyzję nr [...], którą uchylono zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazano sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
W trakcie ponownie prowadzonego postępowania organ ustalił, że z orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność E.R. powstała po uzyskaniu przez nią 25 roku życia. Organ przeprowadził wywiad środowiskowy, z którego wynika, że opieka nad osobą niepełnosprawną była i jest sprawowana prawidłowo i nie budzi żadnych zastrzeżeń, Organ stwierdził, że K.R. jako osoba wnioskująca spełniała warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest jednak fakt, że E.R. uzyskała niepełnosprawność po ukończeniu 25 roku życia.
W ocenie organu, nie było zatem podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na osobę, która nie spełnia przesłanki przewidzianej przepisem art. 17 ust. 1b pkt 2 u.ś.r., niezbędnej w ocenie organu do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bo wynikającej wprost z ustawy.
2. Od tej decyzji K.R. wniosła odwołanie, zarzucając jej naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 i dokonanie wykładni tego przepisu niezgodnie ze stanowiskiem Trybunału.
3. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przyznał rację skarżącej, że przy wykładni przepisu art 17 ust 1b u.ś.r. nie można pominąć skutków wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wyrokiem tym bowiem orzeczono, że w zakresie, w jakim powyższy przepis różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wyrok ten jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania.
Jednakże, zdaniem Kolegium, nie została w sprawie spełniona inna przesłanka, a mianowicie wynikająca z art 17 ust 5 pkt 2 lit a u.ś.r., w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ze stanu faktycznego sprawy wynika bowiem, że niepełnosprawna E.R., na dzień wydania decyzji, pozostaje w związku małżeńskim z H.R., który jest aktywny zawodowo i nie ma ustalonego żadnego stopnia niepełnosprawności. To zaś, stosownie do art, 17 ust 5 pkt 2 lit, a u.ś.r., wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjne córce K.R. niezależnie od tego, że faktycznie sprawuje opiekę nad matką.
- 4. K.R. złożyła do sądu skargę na decyzję organu II instancji zarzucając organowi "odwlekanie sprawy" i brak zainteresowania faktem, iż pozostaje bez środków do życia. Podniosła też, że nie może podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia, ponieważ cały swój czas poświęca mamie, która jest coraz słabsza i coraz bardziej uzależniona od jej pomocy. Stan zdrowia jej mamy jest coraz gorszy, ma problemy z poruszaniem się, a ich życie to ciągłe wyjazdy na chemię, naświetlania i wizyty kontrolne, przy czym rokowania są złe. Ojciec skarżącej jest w wieku przedemerytalnym i gdyby teraz zwolnił się z pracy, to nie wiadomo, czy ktokolwiek przyjąłby go, gdyby chciał powrócić do pracy. Obecnie jest jedynym żywicielem rodziny, nie jest w stanie nawet z mamą jeździć na chemię, gdyż nie ma prawa jazdy.
- 5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
6. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U, z 2022 r., poz. 2492) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem, W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. b lub lit. c p.p.s.a.).
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z wolą stron (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).
- 7. Sąd podziela stanowisko Kolegiom, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) jest zmiana stanu prawnego polegająca na tym, te nie obowiązuje ograniczenie wiekowe dotyczące momentu powstania niepełnosprawności, przewidziane w pierwotnym brzmieniu art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kwestia ta jest już od jakiegoś czasu jednolicie postrzegana w orzecznictwie i aktualnie stanowisko w tej mierze jest już jasne.
- 8. Jeśli chodzi o drugą z przesłanek, która decyduje o negatywnej dla skarżącej ocenie wniosku, wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki łub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
- 9. Skarżąca jest córką niepełnosprawnej i mieści się w zakresie pkt 4 wskazanego przepisu. Jednakże jest też drugi warunek. Mianowicie zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r.; świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem ©znacznym stopniu niepełnosprawności, Ten warunek nie jest spełniony, gdyż H.R. nie posiada ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności, Z woli ustawodawcy, który wprowadził taki przepis nie mają tu znaczenia to, kto faktycznie sprawuje opiekę i jaka jest sytuacja rodziny. Decyduje wyłącznie to, że osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym i wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim z osobą, która nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności
- 10. Stanowisko to jest już utrwalone w orzecznictwie i jego potwierdzeniem jest treść uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r w sprawie I OSK 2/22 (CBOSA). Zgodnie z tą uchwałą uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób opiekujących się którymś z niepełnosprawnych w stopniu znacznym rodziców przysługuje dopiero wówczas, gdy małżonek tej osoby dysponuje orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Dla niniejszej sprawy i sądu ją rozstrzygającego uchwała ta ma zaś ten skutek, że jest wiążąca. Ogólna moc wiążąca tej uchwały nie pozwala bowiem na przyjęcie, przez jakikolwiek "zwykły" skład sądu administracyjnego, wykładni w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w tej uchwale (por, art, 269 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.).
11. Z tego powodu skarżąca jest wykluczona z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego i wszelkie inne kwestie podnoszone w skardze, w tym kwestia charakteru sprawowanej przez skarżącą faktycznej opieki i inne nie mają lub nie mogą mieć jakiekolwiek wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
W sprawie nie było także innych uchybień, które należało uwzględnić z urzędu.
Z tych względów skarga podlegała oddaleniu (art 151 p.p.s.a.).