Uzasadnienie
Dnia 20 czerwca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął wniosek D.M. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.000 zł (brutto), które stanowi główne źródło dochodu jej czteroosobowej rodziny. D.M. podała, że zatrudnienie męża nie ma charakteru stałego a wysokość wynagrodzenia z tego tytułu wynosi 1.500 zł (brutto). Skarżąca oświadczyła, że miesięczny koszt spłaty kredytów wynosi 700 zł.
Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 28 czerwca 2011 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez:
- 1. przedłożenie rachunków potwierdzających ponoszone koszty związane z utrzymaniem domu,
- 2. przedłożenie rachunków potwierdzających ewentualnie ponoszone koszty zakupu leków (leczenia),
- 3. przedłożenie wyciągu z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres od 04/2011 do 06/2011 r.,
- 4. przedłożenie zaświadczenia pracodawcy o wysokości uzyskiwanych przez skarżącą i jej męża dochodów za okres ostatnich trzech miesięcy,
- 5. dokumentu potwierdzającego spłatę kredytów.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie D.M. przedstawiła wyciąg z rachunku bankowego oraz dokumenty potwierdzające spłatę kredytów.
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.).
Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika.
Należy podkreślić, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. który stanowi, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek postępowania.
W niniejszej sprawie D.M. nie uzupełniła zgodnie z wezwaniem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca nie przedłożyła bowiem rachunków dotyczących ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem domu i zaświadczenia pracodawcy o wysokości uzyskiwanych przez jej męża dochodów za okres ostatnich trzech miesięcy. Należy dodać, że z treści formularza PPF nie wynika jakie skarżąca ponosi wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Tym samym nie jest możliwe dokonanie prawidłowej, wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej skarżącej.
Nie można także pominąć, że syn skarżącej osiąga dochód (1.400 zł), a zatem powinien partycypować w kosztach utrzymania domu (zob. art. 91 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Należy również zauważyć, że z wyciągu z rachunku bankowego należącego do skarżącej i jej męża wynika, że córka skarżącej otrzymała w okresie od kwietnia do maja 2011 r. tytułem wynagrodzenia kwotę 4.500 zł. Z treści formularza PPF wynika, że skarżąca posiada nieruchomość, w tym nieruchomość rolną (0,4 ha).
W orzecznictwie wskazano, że posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. Posiadany majątek może bowiem przynosić potencjalne korzyści, np. jako zabezpieczenie pożyczki, czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2010 r., II GZ 294/10, LEX nr 743094).
Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076).
W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne czy pobierające niskie świadczenia emerytalno-rentowe.
W konkluzji należy zatem stwierdzić, że D.M. nie wykazała, że zachodzi przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.