Uzasadnienie
W dniu 16 stycznia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga P.S. reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika na decyzję Dyrektora Izby Celnej w z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry.
Następnie po wezwaniu skarżącego do uiszczenia wpisu, w terminie do jego uiszczenia (data nadania w urzędzie pocztowym – 20 lutego 2017 r.), skarżący wniósł do tutejszego Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie zwolnienia od opłat sądowych oraz wydatków.
W formularzu PPF skarżący podał, że posiada żonę i trójkę małoletnich dzieci. Skarżący oświadczył, iż z uwagi na niepełnosprawność córki żona nie pracuje i nie osiąga dochodu. P.S. wskazał, że jest prezesem zarządu M sp. z o.o., ale od kilku miesięcy nie uzyskuje wynagrodzenia. Spółka z dnem [...] czerwca 2016 r. zaprzestała bowiem prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący podał, że wobec niego toczy się szereg postępowań egzekucyjnych. Nadto skarżący wskazał, że nie posiada żadnych innych składników majątkowych, z których mogłaby zostać wyegzekwowana kara objęta zaskarżoną decyzją. Strona oświadczyła, iż nie posiada żadnych oszczędności. Właścicielem mieszkania, w którym zamieszkuje jest żona skarżącego, mieszkanie obciążone jest hipoteką w kwocie 600.000 zł. Skarżący podał, iż ciężar utrzymania rodziny skarżącego wzięli na siebie ojciec skarżącego i rodzice jego żony.
Ponadto skarżący podał, iż jest zobowiązany do uiszczenia alimentów w kwocie 3.000 zł miesięcznie. Skarżący oświadczy ponadto, iż posiada wierzytelności wobec spółki M sp. z o.o. w kwocie 158.210,32 zł.
Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 1 marca 2017 r. pełnomocnik skarżącego została wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez:
- 1. przedłożenie wyciągów z wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy,
- 2. wskazanie źródła oraz wysokości finansowania kosztów utrzymania (mieszkanie, żywność, leki itp.), kredytu hipotecznego, oraz ich udokumentowanie,
- 3. przedłożenie dokumentu potwierdzającego obowiązek alimentacyjny (jego wysokość) oraz fakt uiszczania alimentów (przelew bankowy, przekaz pocztowy, pokwitowanie osoby uprawnionej do odbioru dokumentów),
- 4. zestawienie wartości przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego oraz kosztów ich uzyskania za ostatnie trzy miesiące jak również odpisy deklaracji podatkowych w podatku od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące składanych w związku z tą działalnością.
Pełnomocnik skarżącego nie odpowiedziała na wezwanie, które zostało jej doręczone 20 marca 2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Sąd uznał, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd (referendarza sądowego) ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku.
Zważyć trzeba, że pełnomocnik P.S. nie uzupełniła złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie zostały dostarczone między innymi wyciągi z rachunków bankowych. P.S. nie udokumentował również źródła oraz wysokości finansowania kosztów utrzymania (mieszkanie, żywność, leki itp.), kredytu hipotecznego oraz nie przedstawił dokumentu potwierdzającego uiszczanie alimentów. W tej sytuacji nie jest możliwe dokonanie wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Samo twierdzenie skarżącego, że ciężar utrzymania jego rodziny spoczywa na jego ojcu i rodzicach żony nie może być uznane za wystarczające do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy bowiem podkreślić, że wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866).
Zważyć również trzeba, że prywatne zobowiązania finansowe w postaci kredytu (pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
W orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076).
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że P.S. nie wykazał, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.