Uzasadnienie
M.Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na informację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zastrzeżeń do protokołu kontroli.
W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej odrzucenie z uwagi na to, iż sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozpatrywana skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.
W sprawie należało pierwotnie rozstrzygnąć kwestię dopuszczalności skargi na informację o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), określającym właściwość rzeczową sądów administracyjnych, sądy wykonując kontrolę działalności administracji publicznej orzekają m.in. w sprawach skarg na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Dopuszczalność zaskarżenia aktu lub czynności organu administracji publicznej do sądu administracyjnego istnieje wówczas, gdy dany akt lub czynność ustalają lub odmawiają ustalenia, stwierdzają lub odmawiają stwierdzenia, potwierdzają lub odmawiają potwierdzenia istnienia uprawnienia lub obowiązku określonego przepisami prawa administracyjnego. Musi zatem istnieć ścisły związek pomiędzy ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (oraz ich odmowami), a możliwością realizacji uprawnienia (lub obowiązku), wynikającego z przepisu prawa (por. T. Woś w: Komentarz do ustawy - Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2008, s. 61).
Jak stanowi art. 86 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 266 z późn. zm. - dalej: u.s.u.s.), kontrolę wykonywania zadań i obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych przez płatników składek przeprowadzają inspektorzy kontroli Zakładu. Dokonane w trakcie kontroli ustalenia inspektor kontroli opisuje w protokole kontroli. Protokół kontroli sporządzany jest w dwóch egzemplarzach. Jeden pozostaje w aktach kontroli, drugi zaś przekazuje się płatnikowi składek lub osobie upoważnionej do jego reprezentowania. W terminie 14 dni od daty otrzymania protokołu płatnik może wnieść na piśmie zastrzeżenia co do ustaleń w nim zawartych (art. 91 ust. 3 u.s.u.s.).
O sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń płatnik informowany jest na piśmie. Na tym etapie nie dochodzi zatem do stwierdzenia uprawnienia/obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a jedynie do stwierdzenia, że kontrolowany płatnik nie wypełnia - odnoszących się do niego - obowiązków wynikających z regulacji ustawowych. Rozpatrzenie zastrzeżeń przez inspektora kontroli zamyka ten etap postępowania. Dopiero - zawarte w protokole - ustalenia pokontrolne stanowią podstawę do wydania decyzji (art. 91 ust. 5 u.s.u.s.). Jeżeli natomiast płatnik nie zgadza się z dokonanymi w protokole ustaleniami, na podstawie których wydana została decyzja, może skarżyć decyzję do właściwego sądu na zasadach określonych w art. 83 u.s.u.s. (od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego).
Podkreślić trzeba, że samo rozpatrzenie zastrzeżeń nie jest jednak aktem władczej ingerencji organu i nie podlega egzekucji administracyjnej, zatem nie podlega kontroli sądów administracyjnych. Jak stanowi orzecznictwo sądowe, przedmiotem zaskarżenia nie może być akt ze sfery postępowania kontrolnego (por.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 8 kwietnia 2015 r., I SA/Po 469/15; w Rzeszowie z 14 maja 2015 r., I SA/Rz 395/15; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2011 r., II GSK 2111/11, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd stwierdza, że pismo w przedmiocie informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli nie jest aktem i czynnością, o których traktuje art. 3 § 2 p.p.s.a. W konsekwencji powyższego uznać należy, że skoro niedopuszczalnym jest wniesienie do sądu administracyjnego skargi na informację o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli, to tym samym za niedopuszczalną należy uznać skargę na informację o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zastrzeżeń.
Z tego względu skargę należało odrzucić jako nienależącą do właściwości sądu administracyjnego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.