Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...] Burmistrz odmówił H.M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad matką M.S., legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, że dnia 7 kwietnia 2020 r. strona wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazał, że strona pobiera zasiłek dla opiekuna, z którego składając niniejszy wniosek rezygnuje na rzecz wyboru świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się do wieku powstania niepełnosprawności matki strony – 53 lata, pełnomocnik powoływał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., w sprawie K 38/13 uznający ograniczenie wiekowe, wprowadzone art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej jako u.ś.r.) za niezgodne z Konstytucją.
Organ I instancji przyznał stan faktyczny podany we wniosku i potwierdził spełnienie przez stronę wszystkich warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za wyjątkiem wieku i powołując się na treść art. 17 u.ś.r. odmówił przyznania świadczenia ze względu na wiek powstania niepełnosprawności matki strony.
- 2. Po rozpatrzeniu odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przyznało M.J.:
- 1) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką od dnia [...] października 2020 r. do dnia [...] października 2020 r. w wysokości 1830 zł;
- 2) składkę na ubezpieczenie zdrowotne w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z zastrzeżeniem, iż nie opłaca się składki, jeżeli strona podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z innych tytułów,
- 3) składkę na ubezpieczenia społeczne, tj. emerytalno-rentowe w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.
Uchylając decyzję organu I instancji w całości i przyznając stronie wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne Kolegium potwierdziło stan faktyczny ustalony przez organ I instancji i przywołało wskazany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. Nadto Kolegium wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne wraz ze składkami przyznano do dnia [...] października 2020 r. czyli do dnia śmierci M.S. Podkreślono, że strona pobierająca dotychczas zasiłek dla opiekuna mogła dokonać wyboru korzystniejszego dla niej świadczenia.
- 3. W skardze wniesionej do tutejszego sądu H.M. zaskarżyła decyzję organu II instancji w części, w której Kolegium nie przyznało jej świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia [...] września 2020 r., zarzucając tej decyzji naruszenie:
- - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. przez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku dla opiekuna,
- - art. 27 ust. 5 u.ś.r., przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w sprawie miało miejsce.
W oparciu o te zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy przez przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego za wskazany okres, ewentualnie przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Nadto o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Jednocześnie skarżąca wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
- 3. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
4. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z wolą stron (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).
5. Wskazać należy, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo wyjaśniony, a spór dotyczy wyłącznie tego, czy świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało stronie od daty złożenia wniosku (kwiecień 2020 r.), czy też jak uznało to Kolegium od [...] października 2020 r. W pozostałym zakresie decyzja nie została do sądu zaskarżona. Zatem tylko na marginesie należy podkreślić, że zdecydowanie negatywnie należy ocenić działania organu I instancji, który, jak pokazują to inne sprawy rozpoznawane przez tutejszy sąd, po raz kolejny nie respektuje treści wydanego jeszcze w 2014 r. wyroku Trybunału Konstytucyjnego - orzeczenia mającego przecież charakter konstytutywny i zmieniający stan prawny od daty opublikowania tego wyroku.
6. Jeśli chodzi zaś o stanowisko Kolegium jest ono przykładem prawidłowej realizacji merytorycznych kompetencji organu odwoławczego, a przedstawiony w uzasadnieniu wywód dotyczący skutków wskazanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest w pełni trafny. Podzielić jednak należy zarzut strony dotyczący błędnego wyznaczenia początku nabycia przez wnioskującą uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjmuje się bowiem w orzecznictwie, że w przypadku złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnacji z prawa do kolidującego świadczenia (co miało w sprawie nastąpiło i wprost wynika z treści wniosku) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie uprawnionej, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.
Wskazuje się tu, że decyzje z zakresu świadczeń rodzinnych mają charakter decyzji konstytutywnych. Decyzje te wprawdzie – co do zasady – mają moc na przyszłość, ale nie wyklucza to jednak, że mogą one mieć również moc wsteczną. Każdy bowiem akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Można zatem uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W rezultacie decyzja wydana na skutek dokonania wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., może zostać wydana z mocą wsteczną, co, zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 u.ś.r umożliwia przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (por. wyroki NSA dnia 25 czerwca 2021 r., I OSK 335/21; 22 lutego 2021 r., I OSK 2508/20; 15 października 2018 r., I OSK 1401/18 oraz wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 16 czerwca 2021 r., II SA/Go 431/21; WSA w Opolu z dnia 20 września 2018 r., II SA/Op 302/18; WSA w Krakowie z dnia 24 maja 2018 r., III SA/Kr 353/18 i WSA w Łodzi z dnia 6 lutego 2018 r., II SA/Łd 1018/17).
Skarga i zawarte w niej zarzuty okazała się zatem w pełni zasadna i z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w zakresie, w którym nie obejmuje przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] kwietnia 2020 r. do [...] września 2020 r. (pkt I wyroku). W ponowionym postępowaniu Kolegium powinno przyznać stronie świadczenie za wskazany okres uwzględniając pobrane ewentualnie w tym okresie zasiłki dla opiekuna.
7. O kosztach postępowania sądowego (pkt II wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania, na które złożyły się wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego adwokatem w wysokości zgodnej z obwiązującymi stawkami (czyli 480 zł).