Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Go 707/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę D.H. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej z powodu wniesienia jej po terminie.
W dniu 14 lutego 2023 r. do Sądu wpłynął wniosek D.H. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, który został rozpoznany negatywnie postanowieniem Sądu z dnia 5 kwietnia 2023 r. D.H. wniósł zażalenie na postanowienie z 5 kwietnia 2023 r., które zostało odrzucone postanowieniem z 13 czerwca 2023 r. z uwagi na nieusunięcie w wyznaczonym przez Sąd terminie wszystkich braków tego zażalenia, tj. nienadesłania odpisu zażalenia oraz niezłożenia oświadczenia, czy skarżący wnosi o uchylenie czy też o zmianę zaskarżonego postanowienia.
Pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. (data wpływu do Sądu – 3 lipca 2023 r.) D.H. wniósł o przywrócenie terminu do usunięcia wszystkich braków zażalenia. Jako uzasadnienie wniosku wskazał, że "nie dysponuje profesjonalnym wyposażeniem w postaci usprzętowienia, tym bardziej przenośnego, umożliwiającego wzajemną materializację i dematerializację postaci fizycznej-elektronicznej pism, przy braku takiego obowiązku przy jednoczesnym nie występowaniu zobiektywizowanych potrzeb codziennych uzasadniających ponoszenie dodatkowych nakładów."
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, określanej dalej jako p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
Brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej (o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a.) stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Komentatorzy (H. Knysiak-Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 86.) zwracają uwagę, iż art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., II GZ 13/15). Orzecznictwo sądów wskazuje, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem.
Okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu powinny być niezależne od strony i nieprzewidywalne (por. postanowienia NSA: z dnia 29 września 2011 r., II GZ 441/11, LEX nr 966241; z dnia 17 lutego 2015 r., I OZ 104/15, LEX nr 1643284, i z dnia 12 lutego 2015 r., I OZ 91/15, LEX nr 1643289). Potwierdził to również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu wydanym w dniu 15 grudnia 2004 r., OZ 809/2004.
Brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., II GZ 896/14, LEX nr 1628828). Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do usunięcia braków formalnych zażalenia nastąpiło bez jego winy. Okoliczność podnoszona we wniosku – jak można się domyślać – braku posiadania przez skarżącego drukarki, w świetle powyższych wywodów, orzecznictwa i literatury, w żadnym razie nie może zostać uznana za przesłankę uzasadniającą przywrócenie terminu. Istnieją bowiem powszechnie dostępne punkty świadczące usługi w zakresie wykonywania kopii dokumentów oraz ich drukowania. Skarżący nie był zatem pozbawiony możliwości wykonania odpisu złożonego przez siebie zażalenia i nadesłania go na wezwanie Sądu.
W tym stanie rzeczy Sąd – na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.