Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Marszałka Województwa, w związku z uchyleniem prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Go 417/12 decyzji Zarządu Województwa z dnia [...] marca 2012 r., będącej podstawą wystawienia tych tytułów wykonawczych.
Z uwagi na powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] poinformował wierzyciela - Urząd Marszałkowski Województwa o obciążeniu go kosztami egzekucyjnymi w wysokości 278.111,37 zł. Województwo złożyło zażalenie na zawiadomienie z dnia [...] kwietnia 2013 r., podnosząc, że zawiadomienie to spełnia funkcje postanowienia, ponieważ zawiera niezbędne jego elementy, tj. wskazanie adresata, rozstrzygnięcia oraz organu, który wydał akt. Strona podkreśliła, że zaskarżone pismo (zawiadomienie) w sposób kardynalny i rażący narusza zasady wymienione w art. 124 -126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013, poz. 267- określanej dalej jako k.p.a.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. – powoływanej dalej jako u.p.e.a.), czyniąc niemożliwym odniesienie się do ich merytorycznej strony.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] – działając na podstawie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. - stwierdził niedopuszczalność powyższego zażalenia Województwa. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że w jego ocenie zawiadomienie z dnia [...] kwietnia 2013 r. nie zawiera wszystkich elementów, określonych w art. 124 § 1 k.p.a., które dają podstawę do uznania tego dokumentu za postanowienie, bowiem w myśl przywołanego przepisu postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania.
W ocenie organu, zawiadomienie nie ma charakteru postanowienia, bowiem nie przyznaje ono stronie żadnych praw ani nie obciąża jej obowiązkami oraz nie rozstrzyga kwestii proceduralnych. Z tej przyczyny zawiadomienie nie może być przedmiotem zaskarżenia w drodze zażalenia. Województwo złożyło skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc, że zawiadomienie o wysokości kosztów egzekucji z dnia [...] kwietnia 2013 r. posiada oznaczenie autora aktu (Naczelnik Urzędu Skarbowego), adresata decyzji (Urząd Marszałkowski Województwa), pieczęć imienną i podpis osoby działającej w imieniu organu administracji oraz oznaczenie rozstrzygnięcia poprzez ustalenie kwoty kosztów egzekucyjnych i zobowiązanie do ich zapłacenia wierzyciela (skarżącego) poprzez podanie w treści tego postanowienia, że "Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadamia, iż obciąża się wierzyciela (NIP [...]) Urząd Marszałkowski Województwa (...) kosztami egzekucyjnymi (...)".
Wobec powyższego, w ocenie skarżącego, zawiadomienie to jest w istocie rozstrzygnięciem o kosztach egzekucyjnych. Wyrokiem z dnia 26 września 2013 r. - wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Go 642/13 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim - działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – określanej dalej jako p.p.s.a.) - oddalił skargę Województwa na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na zawiadomienie o wysokości kosztów egzekucyjnych.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd stwierdził, że w zawiadomieniu o wysokości kosztów egzekucyjnych z dnia [...] kwietnia 2013 r. doręczonym Urzędowi Marszałkowskiemu Województwa nie doprecyzowano strony zobowiązanej. Nie podano również normy prawnej oraz tego, jakie konkretnie poniesione wydatki uwzględniono w kosztach egzekucyjnych. Sąd zwrócił również uwagę, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., określił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela – Marszałka Województwa, od którego to postanowienia wierzyciel wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej. W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia uznał, iż organ prawidłowo zastosował i zinterpretował treść art. 64c § 7 u.p.e.a., a zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i wydane zostało w oparciu o art. 134 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny - po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wywiedzionej przez Województwo - wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2015 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II GSK 23/14, uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji bezpodstawnie przyjął, że zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. o wysokości kosztów egzekucyjnych, skierowane do wierzyciela – Urzędu Marszałkowskiego Województwa, nie miało cech rozstrzygnięcia o kosztach postępowania egzekucyjnego, w szczególności zaś nie obciążyło strony żadnymi obowiązkami. Sąd I instancji nie zauważył, że w treści tego zawiadomienia określono wyraźnie podmiot, który ma ponieść koszty egzekucyjne: wierzyciel - Urząd Marszałkowski Województwa i że ten podmiot obciążono wyraźnie tymi kosztami. Inaczej mówiąc – nałożono na niego obowiązek poniesienia kosztów. Określono również wysokość kosztów i wskazano sposób ich zapłacenia (rachunek bankowy). W tym niebudzącym raczej wątpliwości stanie faktycznym stanowisko Sądu, że kontrolowany akt nie zawiera wszystkich elementów określonych w art. 124 § 1 k.p.a., które dają podstawę do uznania tego dokumentu za postanowienie (podlegające kontroli sądu) razi niezgodnością z prawem.
Treść tego zawiadomienia w sposób oczywisty wskazuje bowiem, że organ egzekucyjny wydał w istocie postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w art. 64c § 7 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w orzecznictwie sądowym od dawna przyjmuje się zgodnie, że o charakterze aktu lub czynności nie przesądza jej strona formalna (m.in. nadana jej nazwa), lecz treść. W rozpatrywanym przypadku nazwa – "zawiadomienie o wysokości kosztów" znacząco odbiega od treści, która zawiera niebudzące wątpliwości rozstrzygnięcie o kosztach egzekucyjnych. Z powyższych powodów Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 183 § 1 p.p.s.a. - orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności należy podkreślić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązany był uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w powołanym powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2015 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II GSK 23/14. Zgodnie bowiem z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego, w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku.
Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji lub postanowienie (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1602/12, wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I GSK 1498/13). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Żadna z powyższych przesłanek nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy, analizowany w pierwotnym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie uległ zmianie.
Nie uległ również zmianie stan prawny. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym powyżej wyroku przesądził, iż zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2013 r. o wysokości kosztów egzekucyjnych, skierowane do wierzyciela – Urzędu Marszałkowskiego Województwa zawiera niezbędne elementy, pozwalające na uznanie je za postanowienie w rozumieniu art. 124 § 1 k.p.a., a jego treść wskazuje, że organ egzekucyjny wydał w istocie postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w art. 64c § 7 u.p.e.a. Na postanowienie to zgodnie ze zdaniem drugim art. 64 c § 7 u.p.e.a. przysługuje zażalenie.
Tym samym Dyrektor Izby Skarbowej z naruszeniem art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. stwierdził zatem niedopuszczalność zażalenia na zawiadomienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2013 r., stanowiące postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych.
Naruszenie powołanych powyżej przepisów postępowania niewątpliwie miało wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (pkt I wyroku).
Jako, iż skarga została uwzględniona, należało - na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490) i § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm..) - zasądzić od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (pkt II wyroku), które sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 100, zł i wynagrodzenia radcy prawnego w kwocie 480 zł. Przy czym podkreślić należy, że jeśli orzeczenie sądu administracyjnego pierwszej instancji zostanie uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, za ponowny udział przed sądem pierwszej instancji przysługuje odrębne wynagrodzenie (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2009 r., II FZ 38/09, LEX nr 518261, M. Niezgódka –Medek, P.p.s.a. Komentarz, Lex 2013, t. 8 do art. 205).