Uzasadnienie
Na postawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 września 2016 r. opiekun małoletniej U.W. – M.Z. został wezwana do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu od wniesionej skargi w wysokości 100 zł, pod rygorem odrzucenia skargi.
Dnia 26 października 2016 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek skarżącej reprezentowanej przez opiekuna prawnego o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku M.Z. podała, że U.W. jest sierotą i przebywa w placówce wychowawczo-opiekuńczej. Opiekun wskazała, że małoletnia otrzymuje rentę rodzinną w wysokości 1.836,15 zł i posiada oszczędności w kwocie 40.935,75 zł, które po osiągnięciu przez nią pełnoletności zostaną przeznaczone na potrzeby mieszkaniowe.
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika.
Należy wskazać, że opiekun prawny jest przedstawicielem ustawowym małoletniego ale nie obciąża go obowiązek alimentacyjny, chyba że jest on krewnym dziecka, na którym obowiązek taki ciąży na podstawie przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W rozpoznawanej sprawie M.Z. nie jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym wobec U.W.. Oznacza to, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy należy zbadać sytuację majątkową wyłącznie małoletniej. U.W. otrzymuje rentę rodzinną w wysokości 1.836,15 zł (netto). W orzecznictwie stwierdzono, że posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). Zważyć również trzeba, że w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy badaniu podlega nie tylko dochód wnioskodawcy, ale także posiadany majątek oraz oszczędności.
Opiekun prawny podała, że U.W. posiada 40.935,75 zł oszczędności. Wskazana zaś okoliczność, że posiadane środki mają zostać przeznaczone w przyszłości na pokrycie potrzeb mieszkaniowych skarżącej nie posiada znaczenia w spawie o przyznanie prawa pomocy, ponieważ analizie podlega aktualna sytuacja majątkowa podmiotu ubiegającego się o taką pomoc.
W judykaturze wskazuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076).
W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne czy pobierające niskie świadczenia emerytalno-rentowe. Nie można również pominąć, że wpis od skargi w przedmiotowej sprawie jest niski (100 zł).
W konkluzji należy zatem stwierdzić, że małoletnia U.W. reprezentowana przez opiekuna prawnego M.Z. nie wykazała, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Zarządzenie:
- 1. odpis postanowienia z pouczeniem o sprzeciwie doręczyć:
- a. opiekunowi prawnemu skarżącej,
- b. przedłożyć za 7 dni lub ze sprzeciwem s. sprawozdawcy.
Gorzów Wlkp., dnia 3 listopada 2016 r. referendarz sądowy
Jarosław Piątek