Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 29 grudnia 2009 r. odrzucił skargę kasacyjną Ł.S. od postanowienia tegoż sądu z dnia 10 listopada 2009 r. odrzucającego jego skargą na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne.
Dnia 11 stycznia 2010 r. wpłynęło do sądu zażalenie Ł.S. na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Złożony wniosek nie zawierał uzasadnienia. Rubryka dotycząca stanu rodzinnego oraz majątku została wykreślona. Jako jedyne źródło dochodu skarżący wskazał zatrudnienie na % etatu, z którego uzyskuje 320 zł.
Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 28 stycznia 2010 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez:
- 1. przedłożenie rachunków potwierdzających ponoszone koszty związane z utrzymaniem mieszkania (domu),
- 2. przedłożenie rachunków potwierdzających ewentualnie ponoszone koszty zakupu leków (leczenia),
- 3. przedłożenie wyciągu z posiadanych rachunków bankowych za okres od 12/2009 do 01/2010 r.,
- 4. przedłożenie zaświadczenia pracodawcy o wysokości osiąganych dochodów za okres 3 miesięcy.
W odpowiedzi na wezwanie Ł.S. oświadczył, że nie może przedłożyć rachunków a także wyciągów bankowych, ponieważ ich nie posiada. Skarżący wskazał, że nie może przedłożyć zaświadczenia od pracodawcy, gdyż został zwolniony.
Postanowieniem z dnia 17 lutego 2010 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania praw pomocy uznając, iż wniosek Ł.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
l
Od powyższego postanowienia pismem z dnia [...] marca 2010 r. Ł.S. złożył sprzeciw. Skarżący wskazał, iż ze złożonego przez niego wniosku wynika, iż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w szczególności nie stać go na skorzystanie z pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika. Dalej skarżący podał, iż obecnie nie pracuje, nie ma stałego źródła dochodów, nie posiada oszczędności, a wcześniej złożone przez niego na wezwanie referendarza sądowego oświadczenie jest w pełni prawdziwe.
W tych okolicznościach faktycznych oraz zważając, iż wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., iż zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy, skarżący został wezwany na podstawie art. 255 p.p.s.a. do złożenia dodatkowych wyjaśnień, oświadczeń oraz dokumentów dotyczących jego sytuacji rodzinnej i majątkowej, w tym:
- 1) złożenie oświadczenia o posiadanych źródłach dochodów wraz z podaniem ich wysokości i przedłożenie dostępnych dokumentów bądź zaświadczeń potwierdzających dane zawarte w oświadczeniu skarżącego (np. umowa o pracę, umowa o dzieło, umowa zlecenia, decyzja o przyznanym zasiłku, potwierdzenie uzyskiwania renty itp.),
- 2) złożenie oświadczenia w przedmiocie tytułu prawnego do nieruchomości (domu lub mieszkania), w której zamieszkuje skarżący wraz z podaniem powierzchni w/w nieruchomości i liczby osób wraz z nim zamieszkujących oraz przedłożenie dokumentu potwierdzającego istnienie takiego tytułu prawnego (akt notarialny kupna, zaświadczenie ze spółdzielni mieszkaniowej, zaświadczenie z urzędu gminy, umowa najmu itp.),
- 3) złożenie oświadczenia w zakresie kosztów miesięcznych ponoszonych na utrzymanie nieruchomości, w której zamieszkuje skarżący tj. czynsz, opłaty za energię, gaz, wodę, podatek od nieruchomości itp. oraz ewentualnie innych stałych kosztów (miesięcznych lub innych) jakie skarżący ponosi oraz przedłożenie dokumentów je potwierdzających np. rachunków, dowodów wpłaty, zaświadczenia ze spółdzielni lub z urzędu gminy,
- 3) przedłożenia odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe,
- 4) przedłożenie zaświadczenia od byłego pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę z podaniem okresu zatrudnienia i daty rozwiązania stosunku pracy lub uzyskanego od pracodawcy świadectwa pracy,
- 5) przedłożenie zaświadczenia z urzędu pracy potwierdzającego, że skarżący jest osobą bezrobotną.
W odpowiedzi na wezwanie w piśmie z dnia [...] marca 2010 r. skarżący oświadczył, iż mieszka u rodziców w mieszkaniu należącym do Urzędu Gminy oraz iż nie partycypuje w kosztach jego utrzymania. Dodatkowo skarżący załączył wystawiony przez byłego pracodawcę dokument z dnia [...] marca 2010 r. potwierdzający rozwiązanie z nim umowy o pracę zawartej w dniu [...] czerwca 2009 r., kserokopię umowy najmu lokalu w [...] zawartej pomiędzy Gminą a U.S. oraz dowody potwierdzające wysokość kosztów związanych z utrzymaniem przedmiotowego lokalu.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
W myśl wynikających z obowiązujących przepisów prawa generalnych zasad dotyczących postępowań sądowych, koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Tym niemniej przepisy p.p.s.a. pozwalają stronom nie posiadającym wystarczających środków finansowych niezbędnych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie bowiem z art. 245 § 1-3 i art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków lub tylko od opłat sądowych i wydatków albo tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.).
Należy podkreślić, iż prawo pomocy jest szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597).
W ocenie Sądu analiza złożonego przez Ł.S. wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie pełnomocnika wykazała, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek jego oświadczenia i wyjaśnienia są ogólnikowe i nie zawsze spójne. Z akt spraw, wniosku skarżącego oraz złożonych przez niego oświadczeń i dokumentów wynika, iż Ł.S. ma 23 lata, nie ma stałego dochodu, w chwili obecnej pozostaje bez pracy (umowa o pracę została rozwiązana w marcu 2010 r.), zamieszkuje wraz z rodzicami w lokalu stanowiącym własność gminy. Wnioskodawca nie posiada na utrzymaniu innych osób, nie posiada żadnego majątku ani nieruchomości, ani wartościowych rzeczy ruchomych (nie jest właścicielem pojazdu), nie posiada także żadnych oszczędności.
Biorąc pod uwagę przedstawioną powyżej sytuację finansową i życiową wnioskodawcy, a w szczególności fakt, iż pozostaje on bez pracy, nie posiada dochodów ani majątku, kierując się jednocześnie celem instytucji prawa pomocy jakim jest zapewnienie stronie dostępu do sądu, Sąd uznał, iż skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i tym samym, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie w zakresie całkowitym tj. poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego oraz zwolnienie od kosztów sądowych.
Z uwagi na powyższe działając na mocy art. 260 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.