Uzasadnienie
W zakończonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. sprawie o sygn. akt II SA/Go 1095/12 (w której prawomocnym postanowieniem z dnia 21 stycznia 2013 r. odrzucono skargę R.O. na orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa z dnia [...] listopada 1960 roku nr [...] w przedmiocie przejścia gospodarstwa rolnego z mocy prawa na własność Państwa bez odszkodowania) dnia 2 października 2015 r. (data stempla pocztowego na kopercie, k. 28 akt sądowych) R.O. wniósł pismo zatytułowane "skarga", w którego obszernych wywodach zakwestionował działania Wojewody oraz Urzędu Wojewódzkiego podjęte w toku postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. znak [...], odmawiającego stwierdzenia nieważności wskazanego wyżej orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1960 roku.
Wezwany do sprecyzowania charakteru prawnego swojego pisma z dnia [...] października 2015r. skarżący oświadczył, iż stanowi ono skargę na Urząd Wojewódzki oraz jego pracowników. W obszernym uzasadnieniu pisma uzupełniającego skarżący zarzucił Wojewodzie oraz poszczególnym pracownikom Urzędu Wojewódzkiego naruszenie szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (wymieniając w szczególności art. 227, 231 oraz art. 233 tej ustawy) co jego zdaniem miało miejsce w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. znak [...] oraz w toku wcześniejszych czynności Wojewody mających na celu kontrolę zgodności z prawem orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1960 roku.
Z uwagi na treść pisma R.O. z dnia [...] października 2015 r., uzupełnionego późniejszym jego pismem z dnia [...] października 2015 r. zostało ono wyłączone ze sprawy II SA/Go 1095/12, zarejestrowane pod nowym numerem, zakwalifikowane jako skarga na działanie Wojewody i stanowi przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na powyższą skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skargę należało odrzucić.
Przede wszystkim Sądowi z urzędu wiadomym jest, że prawomocnym wyrokiem z dnia 11 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2962/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi R.O., uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wojewody z [...] listopada 2011 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z [...] listopada 1960 r. Skutkiem tego wyroku jest spoczywający na Ministrze Rolnictwa i Rozwoju Wsi obowiązek ponownej kontroli legalności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z [...] listopada 1960 r. w aspekcie kwalifikowanych wad prawnych, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu tym skarżący R.O. może bronić swojego interesu prawnego, którego naruszenia upatruje w treści orzeczenia Prezydium PRN z [...] listopada 1960 r., może korzystać ze wszystkich praw przysługujących stronie w toku postępowania administracyjnego, a jeżeli Minister wyda decyzję, którą R.O. będzie uważał za niezgodną z prawem, będzie mu przysługiwało prawo wniesienia na tę decyzję kolejnej skargi do Wojewódzkiego sądu administracyjnego w Warszawie.
Jeżeli chodzi natomiast o skargę stanowiącą przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie, to na wstępie należy podkreślić, że badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza, czy sprawa będąca jej przedmiotem należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Poddanie w przepisie art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych wykonywania administracji publicznej kontroli sądu administracyjnego nie oznacza, że cała działalność administracji publicznej została taką kontrolą objęta. Ograniczenie jej zakresu wynika z treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., który enumeratywnie wylicza formy działania administracji publicznej podlegające kontroli sądów administracyjnych.
W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Postępowanie w sprawach skarg i wniosków zostało uregulowane w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, którego rozdział 2, obejmujący przepisy art. 227 – 240, normuje postępowanie skargowe. W myśl art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw.
W postępowaniu skargowym uregulowanym w dziale VIII k.p.a. nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, w szczególności nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 237 § 3 k.p.a. o sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego, przy czym elementy składowe tego zawiadomienia określa art. 238 § 1 k.p.a. Nie służy na nie skarga do sądu administracyjnego, nie jest ono bowiem innym niż decyzja czy postanowienie aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego, t. II, Zakamycze 2005, s. 544-545).
W orzecznictwie sądowym panuje ugruntowany pogląd, iż tryb "ogólnoskargowy" (art. 221–240 k.p.a.) jest samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, które kończy się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem o sposobie załatwienia skargi). Skarga z art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnego rodzaju interesów jednostki, nie dającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, tj. postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego (wyrok NSA z dnia 1 grudnia 1998 r., III SA1636/97, LEX nr 37138; postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2000 r., III SAB 108/99, LEX nr 48017; postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 25 lipca 2005 r., I SA/Rz 117/05, opubl. OwSS 2006/1/26, LEX nr 165846).
Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych (postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 1999 r., III SAB 7/99, opubl. ONSA 2001 r. nr 1 poz. 27, LEX nr 40203).
Z powyższych rozważań wynika, że skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga R.O. na działania Wojewody oraz pracowników Urzędu Wojewódzkiego, w której domagał się on sądowej kontroli działań tego organu oraz jego pracowników w oparciu o przepisy art. 227 i następne Kodeksu postępowania administracyjnego nie mogła zostać rozpoznana pod względem merytorycznym, gdyż rozpatrywanie tego typu środków prawnych, wnoszonych w oparciu o przepisy działu VIII k.p.a. nie należy do zakresu właściwości sądów administracyjnych.
W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a skargę należało odrzucić.
Na zakończenie jeszcze raz należy zwrócić uwagę, że jeśli skarżący upatruje naruszenia swojego interesu prawnego w treści orzeczenia Prezydium PRN z [...] listopada 1960 r., to odpowiednią drogą do usunięcia stanu niezgodności z prawem jest ponowne postępowanie administracyjne prowadzone przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na skutek wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2962/14, a jeśli Minister wydał już ponownie decyzję, która skarżący uważa za wadliwą – kolejna skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Na tym postępowaniu skarżący powinien skoncentrować swoją uwagę i w jego ramach dochodzić swoich praw, jeśli uważa, że zostały one naruszone.
Natomiast oczekiwanego przez skarżącego skutku nie przyniesie wnoszenie coraz to kolejnych pism w sprawach sądowych zakończonych prawomocnymi orzeczeniami kilka lat temu, tak jak w sprawie II SA/Go 1095/12.