Uzasadnienie
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. działając na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) oraz art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), nakazał M.C.:
- 1) rozbiórkę altany o wymiarach 7,9 x 5,95 m, samowolnie dobudowanej do budynku mieszkalnego na nieruchomości przy ul. H. w B.,
- 2) dostosowanie obiektu sanitarnego (sauny), usytuowanego w granicy, do zgodności z przepisami przez wykonanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego do dnia [...].
Zdaniem organu I instancji, z uwagi na sprzeczne oświadczenie stron co do daty budowy altany, za wiarygodne należało uznać oświadczenie świadków zamieszkujących w bezpośrednim sąsiedztwie, którzy potwierdzili powstanie obiektu w roku [...]. Przyjmując nawet fakt wcześniejszego powstania obiektu, to skoro zakończenie budowy poprzez jego oszklenie, nastąpiło 2 lata temu, organ uznał, że budowa podlega rygorom ustawy z 1994 r. Natomiast obiekt sanitarny powstał samowolnie przed 1994 r. Jego lokalizacja nie jest jednak sprzeczna z planem zagospodarowania przestrzennego Gminy B. i w tej sytuacji w ocenie organu, istnieje możliwość oddania do użytkowania po doprowadzeniu do zgodności z przepisami prawa.
M.C. w odwołaniu od decyzji w pkt 1, wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgadzając się na wymianę szyb na pustaki szklane z uwagi na powstanie altany przed 1995 rokiem.
Zaskarżoną decyzją, wydaną z up. Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego, uchylono nakaz rozbiórki, zawarty w pkt 1 decyzji organu I instancji oraz orzeczono o doprowadzeniu altany do stanu zgodnego z prawem przez wykonanie ściany oddzielenia pożarowego od strony działki sąsiedniej do dnia [...], a także uchylono decyzję w pkt 2 w części dotyczącej określenia terminu wykonania nakazu i określono nowy termin do dnia [...], utrzymując w mocy decyzję w pozostałym zakresie.
Na podstawie dowodów w postaci protokołu oględzin, przesłuchania świadków, kosztorysu na wykonanie altany oszklonej i sauny oraz faktury na zakup materiałów, organ odwoławczy uznał bowiem, iż obiekty wybudowane zostały przed 1995 r. Sporna jest tylko data oszklenia altany, a tym samym zmiana sposobu jej użytkowania. W tej sytuacji zdaniem organu, w niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Organ II instancji uznał, iż przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w okresie powstania obiektu dopuszczały usytuowanie bezpośrednio przy granicy działki obiektu gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i dachu o pokryciu z materiałów niepalnych, jeżeli nie utrudni to zabudowy działki sąsiedniej i jest zgodne z planem miejscowym.
Natomiast przy istniejącej zabudowie na działce sąsiedniej w odległości większej niż 4 m od granicy, dopuszczało się zmniejszenie odległości pod warunkiem zachowania odległości 8 m pomiędzy budynkiem istniejącym a projektowanym. Z akt sprawy wynika zaś, że sporna altana oszklona usytuowana jest w odległości ok. 9 m od obiektu sąsiadów.
W tej sytuacji organ odwoławczy uwzględnił odwołanie, bowiem dopatrzył się możliwości legalizacji samowoli budowlanej.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E.G. i R.G. wnieśli o nakazanie rozbiórki werandy oszklonej jako zrealizowanej po 1995 r. – zgodnie ze zobowiązaniem inwestora w zamian za pozostawienie sauny, które jednak zostało usunięte z akt sprawy. Skarżący zarzucili, iż altana ta usytuowana jest na wprost ich budynku mieszkalnego w odległości 8,5 m i posiada dach dwuspadowy, zaś jej użytkowanie powoduje uciążliwości.
W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] skarżący E.G. podtrzymując dotychczasowe stanowisko co do okresu budowy spornej altany, domagał się dodatkowo pociągnięcia do odpowiedzialności pracowników organów nadzoru budowlanego oraz zażądania od inwestora zaświadczenia lekarskiego, potwierdzającego niemożność stawiennictwa na rozprawie administracyjnej w dniu [...]. Zarzuty co do trybu przesłuchania świadków w dniu [...] skarżący podtrzymał w kolejnym piśmie z dnia [...].
W toku rozprawy sądowej skarżący wnieśli nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Uczestniczka postępowania B.G. przychyliła się do stanowiska skarżących co do okresu budowy spornej altany.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Chybiony jest bowiem pogląd organu odwoławczego, iż w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki legalizacji spornej altany w granicy z działką skarżących.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 1993 r. sygn. akt SA/Ka 563/93 (Wokanda 1994 r. Nr 7, str. 31), zgoda na odstępstwo od warunków, określonych w § 12-14 rozp. Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr 47, poz. 62), może być udzielona wyłącznie w trybie postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę, nie jest natomiast możliwa w toku postępowania zmierzającego do usunięcia skutków samowoli budowlanej. Zdaniem składu orzekającego, z poglądem tym należy się w pełni zgodzić.
Nadto, podkreślić przyjdzie, iż dopuszczalność sytuowania bezpośrednio przy granicy działki dotyczyła wyłącznie budynku gospodarczego (§ 13 ust. 1 cyt. rozp.). Zmniejszenie odległości od granicy działki na podstawie § 12 ust. 2 cyt. rozp. nie mogło zaś prowadzić do usytuowania obiektów innych niż gospodarczych, bezpośrednio przy granicy działki.
Tymczasem w niniejszej sprawie sporny obiekt (przeszklona altana) nie ma charakteru budynku gospodarczego. Jest to bowiem obiekt o funkcji rekreacyjnej jako zadaszenie kominka, służące na potrzeby turystów w związku z prowadzoną przez inwestora działalnością gospodarczą.
Zatem charakter spornego obiektu usytuowanego w granicy, niezależnie od konstrukcji oraz spadku połaci dachowej, do czego nawiązują skarżący, wykluczał możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej w trybie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (obecnie tekst jednolity |Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.).
Naruszenie przez inwestora wymogów sytuowania obiektów, wynikających z § 12 ust. 1 warunków technicznych z 1980 r. oznaczało bowiem niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., skutkujące nakazem rozbiórki samowolnie zrealizowanego obiektu.
W tym stanie rzeczy decyzja organu odwoławczego w zaskarżonym zakresie, a mianowicie co do spornej altany jako wydana z naruszeniem prawa materialnego, nie mogła się ostać i podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Wobec uwzględnienia skargi należało orzec o niewykonalności zaskarżonej decyzji w uchylonej części na podstawie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach postępowania orzeczono na wniosek skarżących po myśli art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 tej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił natomiast zarzutu skargi co do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych w zakresie daty realizacji obiektu. W szczególności wskazać przyjdzie, iż w świetle oświadczeń skarżących, złożonych w toku rozprawy sądowej, sporna była jedynie data przebudowy i oszklenia altany
Nie może natomiast budzić wątpliwości fakt, iż konstrukcja stalowa i zadaszenie altany powstały przed dniem 1 stycznia 1995 r., co skarżący przyznali. W szczególności, brak podstaw do negowania wiarygodności dołączonego do odwołania kosztorysu za roboty budowlano-montażowe (k. [...] akt adm.). Zdaniem Sądu, nawet przy założeniu, iż przebudowy i oszklenia obiektu dokonano dopiero po 1995 r., jak podali skarżący przyjąć należy, iż budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie Prawa budowlanego z 1994 r. Wykonanie tego typu robót nie uniemożliwiało bowiem przystąpienia do użytkowania obiektu, gdyż częściowe oszklenie nie oznaczało wykonanie ścian, czyli budowy obiektu, który mógł w pełni funkcjonować bez tych robót.
Zatem do obiektu zastosowanie miały przepisy dotychczasowe, tj. Prawo budowlane z 1974 r. (art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r.).
Dla rozstrzygnięcia sprawy nie miała też znaczenia okoliczność, czy inwestor zobowiązał się do usunięcia spornej altany w zmian za odstąpienie przez skarżących od żądania wydania nakazu rozbiórki innego obiektu (sauny). Prawo budowlane wykluczało bowiem możliwość zawarcia tego typu ugody w zakresie usuwania skutków samowoli budowlanej.
Jednak działając z urzędu Sąd dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi z podanych wyżej względów.
Odnosząc się do dalszych żądań skarżącego zawartych w piśmie z dnia [...], wyjaśnić przyjdzie, iż kompetencje sądu administracyjnego są wyłącznie kasacyjne. Oznacza to, iż w razie uwzględnienia skargi Sąd władny jest wyłącznie do wyeliminowania decyzji administracyjnej z obrotu prawnego. Taki zakres kompetencji wynika jednoznacznie z treści art. 145 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest też dopuszczalne prowadzenie postępowania dowodowego z przesłuchania świadków (art. 106 § 3 cyt. ustawy).
Sąd administracyjny nie jest też właściwy do rozpatrywania skarg na działalność pracowników organów administracji, wnoszonych w trybie art. 227 kpa. Rozpatrywanie skarg powszechnych należy bowiem do organu administracji wyższego stopnia (art. 229 kpa). Brak też podstawy prawnej do uwzględnienia żądania skarżącego w zakresie zobowiązania uczestnika postępowania M.C. do przedłożenia zaświadczenia lekarskiego na rozprawie administracyjnej. Stwierdzenie fałszerstwa protokołu rozprawy możliwe jest wyłącznie przed organami, powołanymi do ścigania przestępstw, do których nie należy sąd administracyjny. Wszystkie te kwestie nie mogły mieć też znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem skarga podlegała uwzględnieniu z innych przyczyn.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien zatem rozpatrzyć odwołanie inwestora, mając na uwadze obligatoryjność wydania nakazu rozbiórki w razie stwierdzenia przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.