Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną po rozpatrzeniu odwołania I. O. od decyzji Starosty [...] z dnia [...]r., odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w P. przy ul. [...], uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa od I. O. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości składała się z zabudowanej budynkiem mieszkalnym działki nr [...] i [...] k. m. 3 o łącznej powierzchni 1639 m². Aktualnie składa się ona z działek [...] oraz [...] i [...]. Właścicielem działek o numerach [...] i [...] jest Gmina P., która prowadzi na ich obszarze przedszkole publiczne. Natomiast działka [...] o powierzchni 67 m² została zbyta przez Gminę W. i R. małżonkom S. i znajduje się na niej gnojownik i betonowe ogrodzenie.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że Starosta [...] wydał swoje rozstrzygnięcie bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy. W szczególności organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji, że przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cel związany z wywłaszczeniem i jest w całości niezbędna dla mieszkańców gminy jako obiekt przedszkolny. Wojewoda zauważył, że w aktach sprawy brak jest ustaleń co do rzeczywistego stanu zagospodarowania i sposobu użytkowania poszczególnych części nieruchomości, w tym oznaczenia obrazującego rzeczywiste zagospodarowanie terenu przedszkola oraz powierzchni terenów wolnych. Wojewoda podniósł też, że celem postępowania uregulowanego w art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami jest zwrot wywłaszczonych nieruchomości, które okazały się zbędne na cel wywłaszczeniowy. Postępowanie to winno także służyć racjonalnemu wykorzystaniu gruntów, które w ubiegłych latach wywłaszczano częstokroć "na zapas" bez szczególnego liczenia się z wymogiem oszczędnego gospodarowania terenem.
Odnosząc się do zwrotu działki nr [...] organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w tym przedmiocie winno zostać zawieszone do czasu rozstrzygnięcia przed sądem powszechnym kwestii legalności umowy przeniesienia prawa własności tej działki.
Skargę na opisaną decyzję Wojewody [...] wniosła do sądu administracyjnego Gmina P. Podniosła ona, że warunkiem ubiegania się byłych właścicieli o zwrot wywłaszczonych nieruchomości jest ich zbędność na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej lub umowie przejęcia. W przypadku wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości nie można mówić o jej zbędności bowiem została ona wywłaszczona na cel użyteczności publicznej tj. urządzenie przedszkola i jako obiekt przedszkolny jest ona wykorzystywana nieprzerwanie do dnia dzisiejszego. Tym samym należy uznać, że decyzja Starosty [...] była zgodna z prawem. Natomiast uzasadnienie decyzji Wojewody przywołujące argumenty o rekompensowaniu byłym właścicielom strat wynikłych z najczęściej nieekwiwalentnego, a niemal zawsze dokonanego z poczuciem krzywdy, pozbawienia ich własności nie może zastępować argumentów prawnych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał on argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto organ ten stwierdził, że jak wynika z odwołania wniesionego przez byłą właścicielkę nieruchomości, Gmina nie jest zainteresowana dalszym prowadzeniem przedszkola. Na wywłaszczonej nieruchomości nie poczyniono także od wywłaszczenia żadnych nakładów finansowych poza bieżącymi remontami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej Poppsa.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem materialnym oraz nie narusza przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem. Kontrola ta polega w szczególności na zbadaniu, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa materialnego i procesowego. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa stosownie do przepisów zawartych w art. 145 § 1 Poppsa, Sąd winien dokonać oceny wpływu stwierdzonego naruszenia na wynik sprawy. Jednocześnie należy podkreślić, że oceny powyższej Sąd dokonuje wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst obowiązujący w czasie wydawania kontrolowanych decyzji Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm. - dalej u.g.n.) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z racji odesłania zawartego w art. 216 u.g.n. odnosi się to także do nieruchomości nabytych w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64). Definicję legalną zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ustawodawca zamieścił w wymienionym wyżej art. 137 u.g.n. Powyższe ma miejsce jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany.
Stosownie zaś do art. 137 ust. 2 u.g.n. jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.
Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu aktu notarialnego repertorium A. Nr [...] z [...]r. wynika, że I. O.–G. zbyła Skarbowi Państwa przedmiotową nieruchomość w drodze umowy zawartej w trybie art. 6 ustawy z 12 maja 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Gminy P. nabył zaś tę nieruchomość w celu urządzenia przedszkola gminnego. Starosta [...] ustalił, że na działce [...] znajduje się budynek zbyty wraz z gruntem przez I. O. –G. Budynek ten został zaadaptowany na publiczne przedszkole. Na działce tej usytuowany został także wjazd na teren posesji. Znajdują się tam także: taras, ławki, huśtawki, trawnik, krzewy ozdobne oraz drzewa owocowe. Działka [...] jest zagospodarowanym placem zabaw dla dzieci o pow. 948 m². Znajdują się na nim także huśtawki i ławki, a ponadto drabinki i piaskownica ze zjeżdżalnią. Rosną na niej wreszcie drzewa owocowe, krzewy i kwiaty.
Przez obie działki przebiega wodociąg i gazociąg. Organ I instancji ustalił również, że wchodząca w skład przejętej nieruchomości działka [...] została zbyta na mocy uchwały Zarządu Gminy P. z dnia [...]r. na rzecz W. i R. S., którzy wcześniej wybudowali samowolnie na jej terenie zbiornik na nieczystości ciekłe.
Biorąc pod uwagę wskazane ustalenia faktyczne Sąd podzielił stanowisko Wojewody zajęte w motywach zaskarżonej decyzji. Aprobatę Sądu uzyskało zarówno stanowisko związane z koniecznością ustalenia jaka część przejętej nieruchomości jest niezbędna na realizację celu związanego z prowadzeniem przedszkola, jak i zaproponowany tryb postępowania w przedmiocie ubiegania się o zwrot działki [...].
Odnosząc się do zarzutów skargi przyjdzie stwierdzić, że nieuzasadnione jest kwestionowanie przez Gminę P. zawartego w decyzji kasacyjnej nakazu uzupełnienia postępowania dowodowego zmierzającego zwłaszcza do ustalenia jaka część działki [...] jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedszkola. W tym miejscu należy dostrzec, że organ I instancji nie ustalił (do czego zobowiązywał go art. 137 u.g.n.) czy na terenie przedmiotowej nieruchomości prowadzone były roboty budowlane, a jeśli tak to czego dotyczyły oraz czy wydawane były w przeszłości decyzje o lokalizowanych na tej nieruchomości inwestycjach bądź ustalające warunki zabudowy terenu. Wskazany wreszcie w motywach decyzji Starosty [...] argument, że całość terenu przedszkola jest ogrodzona i zadbana nie może stanowić podstawy odmowy zwrotu całości bądź części wywłaszczonej nieruchomości.
Wobec powyższego Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, orzekł na mocy art. 151 Poppsa, jak w sentencji.