Uzasadnienie
Postanowieniem z [...], znak: [...], Wojewoda [...] po rozpatrzeniu zażalenia S. U. na podstawie art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 kpa, utrzymał w mocy postanowienie Starosty O. z 3 września 2014 r. odmawiające ww. wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty O. z 6 czerwca 2014 r. orzekającą o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej działki Nr [...] położonej w miejscowości P., gmina Baćkowice, stanowiącej własność S. U., celem wykonania robót budowlanych.
W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że S. U. był stroną w postępowaniu zakończonym ww. decyzją z 6 czerwca 2014 r. Rozstrzygnięcie to stało się ostateczne, ponieważ żadna ze stron nie wniosła odwołania.
Pismem z 22 lipca 2014 r. skierowanym do Starostwa Powiatowego w O. skarżący wniósł o natychmiastowe wstrzymanie rozpoczętych na terenie jego działki robót budowlanych podnosząc, że decyzja z 6 czerwca 2014 r. została wydana bez jego wiedzy.
W piśmie z 26 sierpnia 2014 r. skarżący wniósł o wznowienie postępowania w powyższej sprawie wskazując na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 kpa i to, że jako strona nie brał udziału w zakończonym postępowaniu.
Starosta O. na podstawie art. 148 § 1 i 2 oraz art. 149 § 3 kpa postanowieniem z 3 września 2014 r. odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie zakończonej wydaniem własnej decyzji wskazując, że nie został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Organ wyjaśnił, że wnioskodawca dowiedział się o wydanej decyzji najpóźniej w dniu 22 lipca 2014 r., natomiast wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do organu w dniu 26 sierpnia 2014 r., a zatem miesięczny termin nie został zachowany.
W złożonym zażaleniu skarżący wskazał, że wniosek o wznowienie postępowania został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 21 sierpnia 2014 r., o czym świadczy data stempla pocztowego, a więc termin z art. 148 § 2 kpa został zachowany.
Rozpatrując sprawę w trybie zażaleniowym Wojewoda stwierdził, że nie zgadza się ze sposobem ustalenia terminu wynikającego z art. 148 § 2 kpa, przyjętym przez organ I instancji. Wskazał, że S. U. został zaliczony przez organ I instancji do grona stron postępowania w sprawie orzeczenia o niezbędności wejścia na teren jego działki i była do niego kierowana cała korespondencja w sprawie. Zwrotne potwierdzenia odbioru korespondencji znajdujące się w aktach świadczą, że skarżący był prawidłowo zawiadamiany o wszystkich czynnościach organu I instancji, również o wydaniu decyzji z 6 czerwca 2014 r. Przesyłka zawierająca tę decyzję kierowana do skarżącego była awizowana powtórnie w dniu 18 czerwca 2014 r. i zwrócono ją do nadawcy, ponieważ adresat jej nie odebrał. Nie otwarta koperta znajduje się w aktach sprawy organu I instancji.
W ocenie Wojewody – w rozumieniu przepisów kpa – S. U. odebrał decyzję w dniu 25 czerwca 2014 r., a zatem termin wynikający z art. 148 § 2 kpa upłynął w dniu 25 lipca 2014 r., a tym samym termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie został zachowany.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze S. U. wniósł o uchylenie postanowienia z 27 października 2014 r. oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że jak wynika z załączonej kserokopii pełnomocnictwa z 1996 r., S. U. udzielił swojej matce M. U. pełnomocnictwa do działania w jego imieniu i dokumentem tym dysponowało Starostwo Powiatowe, czego dowodem są pisma kierowane na adres pełnomocnika.
Skarżący wskazując na art. 40 § 2 kpa stwierdził, że wydaną przez siebie decyzję z 6 czerwca 2014 r. Starosta O. skierował z naruszeniem tego przepisu wyłącznie do skarżącego, z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, a po jej ponownym awizowaniu przyjął na podstawie art. 44 § 4 kpa, że została ona doręczona stronie w dniu 25 czerwca 2014 r. Wskazał, że pracując za granicą ustanowił pełnomocnika chcą się ustrzec przed ewentualnymi niekorzystnymi dla niego skutkami procesowymi. Zatem wszelka korespondencja powinna być kierowana do pełnomocnika i od prawidłowego doręczenia mu decyzji należy liczyć termin do wniesienia odwołania. W konsekwencji nie można przyjąć, że decyzja z 6 czerwca 2014 r. została skutecznie doręczona mu w dniu 25 czerwca 2014 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga odniosła zamierzony skutek, aczkolwiek z innych powodów aniżeli w niej podniesione.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy, bądź wypełniałby jedną z przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa.
Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Na wstępie zauważyć należy, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym. Warunkiem skutecznego jego wszczęcia jest po pierwsze powołanie się na jedną z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8, art. 145a lub art. 145b kpa, a po drugie złożenie przez stronę wniosku o wznowienie postępowania w terminie przewidzianym w art. 148 § 1 kpa lub odpowiednio w art. 145a § 2 i 145b § 2 kpa.
W niniejszej sprawie skarżący we wniosku z 21 sierpnia 2014 r. powołał się na ustawową przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zgodnie zaś z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia.
Organ administracji obowiązany jest z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, mimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa i godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych (por. wyrok NSA z 6 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 976/05, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uchybienie terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania jest zatem podstawą do wydania przez organ postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa).
W niniejszej sprawie Wojewoda Świętokrzyski zasadnie przyjął, że organ I instancji wadliwie ustalił termin wynikający z art. 148 § 2 kpa, jednakże sam także nie uczynił tego właściwie.
Bezspornym jest, że decyzja z 6 czerwca 2014 r. skierowana do skarżącego była dwukrotnie awizowana w dniach 10 i 18 czerwca 2014 r., po czym niepodjętą zwrócono ją do nadawcy. Stosując fikcję doręczenia, o jakiej mowa w art. 44 kpa, przyjmuje się, że decyzja organu I instancji doręczona została S. U. w dniu 25 czerwca 2014 r., jednak nie ma racji Wojewoda ustalając, że od tej daty rozpoczyna bieg miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania przewidziany w art. 148 § 1 i 2 kpa.
W przypadku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a z taką mamy do czynienia w sprawie, początkiem terminu do złożenia wniosku o wznowienie, jest dzień, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 kpa). Początek biegu terminu wyznacza zatem dzień faktycznego powzięcia wiadomości o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu i to niezależnie od źródła, z którego informacja pochodzi. Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest pojęciem tożsamym z doręczeniem decyzji w trybie art. 44 kpa. Z datą doręczenia decyzji związane są określone skutki prawne, tak dla organu administracji jak i strony. Dotyczą one między innymi kwestii rozpoczęcia biegu terminów do dokonania przez stronę określonych czynności procesowych np. wniesienia środków zaskarżenia, wniosku o uzupełnienie decyzji itp. Specyfika sytuacji, jaka zaistniała w niniejszej sprawie polega na tym, że z punktu widzenia przepisów kpa o doręczeniach, decyzja z 6 czerwca 2014r. została skarżącemu doręczona, z tym że poprzez przyjęcie tzw. fikcji doręczenia przewidzianej w art. 44 kpa.
Z uwagi jednak na wstępny i czysto formalny etap badania wniosku o wznowienie postępowania, organ winien był jedynie ustalić, kiedy strona faktycznie dowiedziała się o decyzji, skoro przesłankę wznowienia opiera na tym, że nie brała udziału w postępowaniu. Temu celowi nie może służyć procesowa instytucja doręczenia zastępczego z art. 44 kpa, właśnie dlatego, że nie można z jej pomocą wyjaśnić, w jakiej dacie strona dowiedziała się o decyzji.
Z tych przyczyn stwierdzić należy, że błędną była ocena Wojewody, że miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania przez S. U. rozpoczął bieg w dniu 25 czerwca 2014 r., a w konsekwencji także i przyjęcie, że termin z art. 148 § 1 kpa upłynął w dniu 25 lipca 2014 r., wobec czego wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie.
Ponieważ organy obu instancji nie ustaliły daty, w której skarżący dowiedział się o decyzji z dnia 6 czerwca 2014r., naruszając art. 7 i 77 § 1 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało uchylić zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku zostało oparte na art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł, opłata od pełnomocnictwa – 17 zł oraz wynagrodzenie adwokackie – 240 zł określone w oparciu o § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).
Orzekając w niniejszej sprawie ponownie organ, mając na uwadze przedstawione wyżej stanowisko prawne, ustali, kiedy skarżący faktycznie powziął wiadomość o decyzji z 6 czerwca 2014r., a następnie oceni, czy zachowany został termin, o jakim mowa w art. 148 § 1 i 2 kpa.