Uzasadnienie
We wniosku z dnia 22 marca 2016 r. M. I. wystąpił o wyłączenie od dokonywania czynności sądowych w zakresie rozpoznawania jego sprawy ze skargi na postanowienie Wojewody z dnia 26 listopada 2013 r. znak: [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia, Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzaty Długońskiej.
W uzasadnieniu wniosku M. I. zarzucił referendarzowi, że na gruncie zbieżnego stanu faktycznego, majątkowego i rodzinnego, postanowieniami z dnia 9 kwietnia 2015 r. i z dnia 12 stycznia 2015 r. oddalił jego wnioski o zwolnienie od kosztów, a postanowieniem z dnia 29 stycznia 2016 r. zwolnił go od kosztów sądowych ponad kwotę wpisu i ustanowił radcę prawnego z urzędu. Czynność dokonywane przez referendarza należy więc, zdaniem wnioskodawcy, uznać za niezrozumiałe, subiektywne i nastawione na wywołanie konkretnego efektu, negatywnego dla wnioskodawcy. Opisane czynności uzasadniają wątpliwość co do bezstronności orzekającego.
W dniu 31 marca 2016 r. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym Małgorzata Długońska złożyła pisemne oświadczenie, z którego wynika, że nie zna osobiście stron, a nadto nie zachodzą w sprawie okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności. Nie zachodzą również okoliczności powodujące wyłączenie referendarza z mocy ustawy, określone w art. 18 w zw. z art. 24 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "Ppsa".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje
Zgodnie z art. 18 § 1 Ppsa sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach:
- 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
- 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;
6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3).
Natomiast przepis art. 19 Ppsa stanowi, że niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Podstawę wyłączenia sędziego w myśl tego przepisu, mogą stanowić zatem okoliczności charakteryzujące się przede wszystkim istnieniem więzi emocjonalnej (pozytywnej lub negatywnej), której podstawą jest stosunek pokrewieństwa, przyjaźni, dłuższej znajomości, zależności służbowej, gospodarczej, społecznej itp., oraz wszelkie obiektywnie zaistniałe okoliczności, dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy.
Zgodnie z art. 24 § 1 Ppsa przepisy powyższe stosuje się odpowiednio do wyłączenia m.in. referendarza sądowego.
Odnosząc powyższe regulacje do realiów niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wniosek M. I. o wyłączenie referendarza sądowego Małgorzaty Długońskiej nie może zostać uwzględniony. Nie zachodzą bowiem okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności referendarza, co bezspornie wynika ze złożonego przez nią oświadczenia. Podniesione we wniosku zarzuty, tj. wydawanie na gruncie zbieżnego stanu faktycznego, majątkowego i rodzinnego odmiennych rozstrzygnięć w przedmiocie kosztów nie świadczą o stronniczości referendarza. Orzeczenia referendarza wyrażały jej pogląd prawny w konkretnej sprawie i wnioskodawca, o ile się z nim nie zgadzał, mógł wnieść sprzeciw. Wnioskodawca ze swej strony nie wykazał żadnych okoliczności wskazujących na emocjonalne (negatywne) nastawienie referendarza do jego osoby, które mogłyby podważyć oświadczenie referendarza.
Podkreślić należy, że podstawą wyłączenia sędziego i referendarza nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie wnioskodawcy, że dany sędzia (referendarz) dyskryminuje stronę w postępowaniu sądowym. Konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 Ppsa, czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego w rozumieniu art. 19 Ppsa. Takich okoliczności wnioskodawca w niniejszej sprawie nie wykazał.
Mając na uwadze powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek o wyłączenie referendarza sądowego na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 2 w zw. z art. 24 § 1 Ppsa.