Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...], znak: [...] Sekretarz Gminy działający z upoważnienia Wójta Gminy N., na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wycięcia drzew bez wymaganego pozwolenia na terenie ośrodka wypoczynkowego "A." w R., gdyż postępowanie w tym przedmiocie stało się bezprzedmiotowe.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu 8 września 2010r. został zawiadomiony przez Komendanta Posterunku Policji w N., iż w miejscowości R., z terenu hotelu "A." zostały wycięte 3 szt. drzew z gat. klon, na usunięcie których właściciel nie posiadał wymaganego zezwolenia.
Z zawiadomienia wynikało, że wycinki drzew dokonał P. B., a świadkami zdarzenia byli M.A. i L.S.. Następnie organ zacytował art. 83 ust. 1 i art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody i stwierdził, że zostało udowodnione, iż właściciel nieruchomości J.S. nie przebywał na terenie ośrodka wypoczynkowego "A." w dniu 18 sierpnia 2010r., nie zlecał też wycinki osobom trzecim, wobec czego nie może ponosić odpowiedzialności administracyjnej.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył M.A., który domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, zarzucił bezzasadne umorzenie postępowania.
Rozpatrując ww. odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] znak: [...], na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 127 § 2 kpa, uchyliło rozstrzygnięcie organu I w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść przepisów art. 83 ust. 1, 84 ust. 1 i 88 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody i wskazało, iż organ I instancji przeprowadził postępowanie z naruszeniem tych przepisów oraz procedury administracyjnej, dlatego wymaga ono uzupełnienia i wyjaśnienia.
W skardze na ww. decyzję J.S., domagając się jej uchylenia, zarzucił naruszenie art. 28 kpa polegające na rozpoznaniu sprawy w wyniku złożenia zażalenia osoby, której w sprawie nie przysługiwał przymiot strony.
W uzasadnieniu wskazał, że w obu postępowaniach administracyjnych status strony przyznano pozostającemu z nim w konflikcie sąsiedzkim M.A., który zawiadomił o wycięciu drzew, tymczasem w orzecznictwie panuje pogląd, że taka osoba nie może być uznana za stronę w postępowaniu w sprawie wymierzenia kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazało, że organ I instancji wszczynając postępowanie w sprawie nie wskazał żadnego przepisu prawa materialnego, że oględziny zostały przez ten organ przeprowadzone z naruszeniem § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za niszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew (Dz. U. Nr 219 poz. 2229) oraz, że zarzuty skargi byłyby zasadne, gdyby organ I instancji prowadził postępowanie w sprawie w oparciu o przepisy ustawy o ochronie przyrody. Tymczasem w niniejszej sprawie postępowanie przed organem I instancji było prowadzone w oparci o przepisy kpa, a nie z zastosowaniem unormowań ustawy o ochronie przyrody. Poza tym organ I instancji na każdym etapie postępowania uznawał M.A. za stronę prowadzonego postępowania i skierował także do niego decyzję kończącą sprawę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Organ odwoławczy rozpoznał merytorycznie odwołanie od decyzji umarzającej postępowanie w sprawie wycięcia drzew bez zezwolenia, które to odwołanie zostało wniesione przez M.A. Z akt administracyjnych wynika, że osoba ta nie jest ani właścicielem nieruchomości, z której wycięto drzewa, ani też jej posiadaczem, jest natomiast właścicielem nieruchomości sąsiedniej i jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, była świadkiem zdarzenia polegającego na usuwaniu przez pracowników skarżącego drzew. Zgodnie z treścią art. 127 kpa jedynie strona może złożyć odwołanie od decyzji. Dlatego też postępowanie odwoławcze może być wszczęte wyłącznie przez uprawniony podmiot tj. stronę postępowania. Stosownie do art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny musi mieć swoje źródło w konkretnym przepisie prawa materialnego.
Musi istnieć związek pomiędzy normą prawa administracyjnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, przejawiający się w tym, że norma ta może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu. Jeśli dana norma prawna nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę prawną danego podmiotu, to nie można mówić o tym, że ma ona interes prawny (wyrok NSA z 14 kwietnia 2000r. sygn. akt III SA 1876/99).
Postępowanie przed organem I instancji zostało wszczęte w związku z informacją Posterunku Policji w N., iż w miejscowości R. na terenie hotelu A. zostały wycięte 3 drzewa bez wymaganego zezwolenia. Organ I instancji umorzył postępowanie uznając, iż właściciel nieruchomości nie przebywał na terenie ośrodka w chwili dokonywania tej wycinki, nie zlecał jej wykonania ani o niej nie wiedział i dlatego nie zachodzi podstawa do zastosowania art. 88 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie przyrody. Pomimo tego, że w samym zawiadomieniu o wszczęciu postępowania organ I instancji nie wskazał na art. 88 ustawy o ochronie środowiska jako podstawę materialną wszczęcia postępowania, to niewątpliwie w oparciu o przepisy tej właśnie ustawy postępowanie przed tym organem było prowadzone. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem NSA stroną postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia jest posiadacz nieruchomości, z której drzewa wycięto (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2009r. sygn. II OSK 1834/07, wyrok NSA z dnia 8 marca 2007r.
II OSK 428/06), w tym zarówno posiadacz samoistny jak i zależny (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2011r. sygn. II OSK 299/10 – wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzecznictwa NSA https://cbois.nsa.gov.pl). Tymczasem M.A. jest jedynie właścicielem i posiadaczem nieruchomości sąsiedniej. Poza tym zauważyć należy, iż ustawa o ochronie przyrody nie reguluje samodzielnie kwestii legitymacji stron w postępowaniu prowadzonym na podstawie jej przepisów. Dlatego też przy ustalaniu kto jest stroną postępowania mają zastosowanie przepisy art. 28 kpa. Dlatego też niezrozumiałe wydaje się stanowisko Kolegium wyrażone w odpowiedzi na skargę, z którego wynika, że ponieważ postępowanie przed organem I instancji toczyło się na podstawie przepisów kpa, to M.A. należało uznać za stronę tego postępowania. Nie ma także żadnego znaczenia okoliczność, że organ I instancji uznał go za stronę postępowania, bowiem na każdym etapie postępowania administracyjnego organy mają obowiązek dbania o to, aby postępowanie to prowadzić z udziałem tylko tych osób, które mają interes prawny.
Dlatego też w toku postępowania odwoławczego organ odwoławczy winien w pierwszej kolejności stwierdzić, czy odwołanie jest dopuszczalne tj. czy m. in. zostało ono wniesione przez osobę do tego uprawnioną. Jeżeli organ stwierdzi, że zostało ono wniesione przez podmiot, który nie miał legitymacji do wniesienia tego środka, nie może przystąpić do merytorycznego rozpoznawania odwołania, lecz winien wydać orzeczenie o umorzeniu postępowania odwoławczego. Rozpoznanie odwołania pomimo tego, iż było ono niedopuszczalne, stanowi naruszenie przepisu art. 138 w zw. z art. 127 § 1 kpa.
Mając to wszystko na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Punkt II wyroku wydano w oparciu o art. 152 tej ustawy.