Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając na podstawie art. 134 kpa, stwierdził uchybienie przez W.O., terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] w sprawie przyznania płatności bezpośrednich i uzupełniających na rok 2008.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ ustalił, że decyzja z dnia [...] została doręczona adresatowi w dniu 12 lutego 2009 r. Odwołanie od tej decyzji wpłynęło natomiast do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu 10 marca 2009 r.
Powołując treść art. 129 § 1 i 2 kpa oraz art. 57 § 5 pkt 2 kpa, organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowe odwołanie zostało nadane w urzędzie pocztowym dopiero w dniu 4 marca 2009 r., a więc z uchybieniem 14 –dniowego terminu.
Organ II instancji wskazał, że stosownie do treści art. 134 kpa organ stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Powołując się na wyrok NSA z dnia 17 października 1997 r. w sprawie III SA 681/96, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podkreślił, że w przypadku wniesienia odwołania przez stronę po terminie, organ odwoławczy zobowiązany jest wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania i pozostawić je bez merytorycznego rozpoznania.
Wskazując natomiast na stanowisko NSA przedstawione w wyroku z dnia 27 listopada 1996 r. w sprawie SA/Łd 2665/95, organ II instancji wskazał, że nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia na podstawie art. 134 kpa.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach W. O. Skarżący podniósł szereg zarzutów dotyczących zasadności decyzji organu I instancji, a ponadto wskazał, że decyzję z dnia [...] odebrała sąsiadka w czasie jego nieobecności (przebywał na pogrzebie daleko od miejsca zamieszkania).
W.O. podał, że niezwłocznie po powrocie, w dniu 25 lutego 2009 r. udał się do organu I instancji, co jego zdaniem oznaczało, że zachował ustawowy termin do wniesienia odwołania. Organ nie odnotował jednak jego ustnej interwencji i uznał, że termin nie został zachowany.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia.
Dodatkowo Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podniósł, że na stanowisko organu w niniejszej sprawie nie ma wpływu okoliczność, że skarżący zapoznał się z decyzją w dniu [...], gdyż skuteczne doręczenie w myśl przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego miało miejsce w dniu 12 lutego 2009 r.
W przekonaniu organu nie zasługują również na uwzględnienie argumenty dotyczące faktu, że odwołanie zostało złożone "ustnie" w dniu 25 lutego 2009 r. w Biurze Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Brak jest bowiem protokołu bądź notatki potwierdzającej powyższą okoliczność. Co więcej w przypadku uznania, że wystarczające jest ustne wniesienie odwołania, skarżący nie nadawałby na poczcie odwołania pisemnego.
Ponadto organ II instancji podkreślił, że skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, dlatego też należało wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, ale nie z przyczyn w niej wskazanych.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Sądowa kontrola decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.).
Stosownie do treści art. 42 § 1 kpa pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy.
W myśl dyspozycji art. 43 kpa w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej, lub gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
Z powyższego przepisu wynika zatem, że przy doręczeniu dokonanym do rąk sąsiada bądź dozorcy domu, warunkiem uznania doręczenia za skuteczne jest umieszczenie w oddawczej skrzynce pocztowej, lub gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania zawiadomienia o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu. Brak takiego zawiadomienia prowadzi do bezskuteczności doręczenia.
Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy, podkreślić należy, że ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego poświadczenia odbioru wynika, że przesyłka zawierająca decyzję Kierownika Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...], adresowana do W.O., została odebrana w dniu 12 lutego 2009 r. przez jego ciotkę - O.B, przy czym zarówno z adnotacji doręczyciela na zwrotce, jak i z twierdzeń zawartych w skardze wynika, że osoba ta nie zamieszkuje wspólnie ze skarżącym, lecz mieszka po sąsiedzku.
Z druku potwierdzenia odbioru, jakim posługują się zarówno organy I jak i II instancji nie wynika natomiast okoliczność, pozwalająca na uznanie doręczenia dokonanego w powyższy sposób za skuteczne, a mianowicie na druku tym brak jest rubryki przeznaczonej na dokonywanie adnotacji pozwalających na ustalenie, w jaki sposób adresat powiadomiony został o pozostawieniu przesyłki sąsiadowi, tj. czy zawiadomienie o tym fakcie pozostawiono na drzwiach adresata, czy też w skrzynce odbiorczej. Taka informacja umieszczona w jakimkolwiek miejscu również nie znajduje się na zwrotnym poświadczeniu odbioru decyzji organu I instancji.
Wobec istniejących wątpliwości, brak takiej informacji nie pozwala wykluczyć możliwości, że adresat przesyłki nie został w ogóle poinformowany o fakcie pozostawienia przeznaczonej dla niego decyzji u sąsiada, bądź też dowiedział się o tym fakcie na tyle późno, że nie miał możliwości zachowania terminu do wniesienia odwołania.
Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Oddział Zamiejscowy w Lublinie z dnia 24 marca 1999r. w sprawie o sygn. I SA/Lu 151/98 (LEX nr 37218), w którym Sąd stanął na stanowisku, iż aby można uznać, iż doręczenie zastępcze określone w art. 43 kpa dokonane zostało prawidłowo muszą zostać spełnione określone w tym przepisie przesłanki, a mianowicie: a) adresat musi przebywać w mieszkaniu - choć w momencie doręczania przesyłki jest w tym mieszkaniu nieobecny; b) pismo przyjmuje za pokwitowaniem osoba wymieniona w art. 43 kpa oraz w kolejności w tym przepisie przewidzianej; c) osoba odbierająca pismo zobowiąże się do jego oddania adresatowi osobiście oraz d) na drzwiach mieszkania adresata doręczyciel winien zamieścić zawiadomienie o doręczeniu zastępczym dokonanym do rąk innych osób niż domownicy (tj. do rąk sąsiada lub dozorcy).
Ponieważ ze znajdującego się w aktach niniejszej sprawy potwierdzenia odbioru nie wynika, że W.O. został powiadomiony o fakcie doręczenia przesyłki do rąk sąsiadki w sposób wskazany w art. 43 kpa, to nie można uznać, aby decyzja organu I instancji została mu doręczona skutecznie, a co za tym idzie, aby rozpoczął się bieg terminu do złożenia odwołania.
Mając na uwadze fakt, że Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa błędnie uznał, że rozstrzygniecie organu I instancji zostało skarżącemu skutecznie doręczone, nie dostrzegając naruszenia przepisu art. 43 kpa, zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. Wskazane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie bowiem ustalenia, że skuteczne doręczenie decyzji organu I instancji nie nastąpiło w ogóle, bądź nastąpiło w innym niż to przyjął organ terminie, postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do jego wniesienia może się okazać wadliwe.
Rozpoznając sprawę ponownie organ ustali, czy o fakcie doręczenia przesyłki zawierającej decyzję Kierownika Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] do rąk sąsiadki adresata, W.O., został on powiadomiony w sposób przewidziany w art. 43 kpa. W zależności od wyniku takiego ustalenia organ podejmie stosowne rozstrzygnięcie mając na uwadze wszystkie wskazane wyżej uwagi.
Orzeczenie zawarte w pkt. II wyroku wydane zostało na podstawie art. 152 p.p.s.a.