Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania J. R. od decyzji Starosty z [...], orzekającej o skierowaniu J. R., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii A, B1, B, T, na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że podstawą wydania decyzji przez Starostę był wniosek Prokuratura Prokuratury Rejonowej w Opatowie z 17 stycznia 2017 r. W uzasadnieniu tego wniosku wskazano, że ta Prokuratura prowadziła śledztwo przeciwko J. R. Postępowanie zostało umorzone z powodu niepoczytalności sprawcy w chwili popełnienia czynu. Tym samym zasadne stało się skierowanie na badania lekarskie i psychologiczne zainteresowanego. W toku tego postępowania, wydano dwie opinie sądowo – psychiatryczno - psychologiczne. Z opinii z [...] wynika, że J. R. nie jest upośledzony umysłowo, ale rozpoznano u niego organiczne zaburzenia urojeniowe.
Ponadto jego stan zdrowia uzasadnia umieszczenie go w zakładzie zamkniętym celem zapobieżenia ponownemu popełnieniu przez niego czynu zabronionego. Z opinii uzupełniającej, z [...] wynika, że J. R. jest chory psychicznie i był takim w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu. Rozpoznano u niego organiczne zaburzenia urojeniowe. Nie jest on upośledzony umysłowo. Biegli dodali, że obecnie objawy psychozy zmniejszyły swoje nasilenie i podejrzany jest zdolny do udziału w postępowaniu. Ponadto wskazali, że aktualny stan zdrowia psychicznego zainteresowanego nie uzasadnia umieszczenia go w zakładzie zamkniętym celem zapobieżenia popełnieniu przez niego podobnego czynu zabronionego związanego z jego zdrowiem psychicznym, pod warunkiem systematycznego kontynuowania ambulatoryjnego leczenia psychiatrycznego.
Mając na uwadze powyższe Kolegium uznało, że słusznie organ I instancji stwierdził, że wobec strony zaistniało uzasadnione podejrzenie, co do stanu jego zdrowia mogące mieć wpływ na kierowanie pojazdami mechanicznymi.
Organ ponownie podkreślił, że podstawę wszczęcia postępowania w rozpatrywanej sprawie stanowił wniosek Prokuratora oraz informacje i stwierdzenia zawarte w opiniach sądowo - psychiatryczno- psychologicznych. W takiej sytuacji, skoro odwołujący posiada prawo jazdy, prawidłowo wskazano na konieczność przeprowadzenia badania lekarskiego przez osobę, która może jednoznacznie stwierdzić, czy w tym konkretnym przypadku takie schorzenie może stanowić przeciwwskazanie do kierowania przez niego pojazdami.
Organ podniósł, że stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu. Od dyspozycji psychofizycznej kierowcy w dużym stopniu zależy bezpieczeństwo ruchu. Niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu. Zagrożenie dla ruchu może być wywołane niezdolnością kierowcy do prowadzenia pojazdu spowodowaną brakami fizycznymi lub umysłowymi, a nawet cechami charakteru, dyskwalifikującymi go jako kierowcę. W takiej sytuacji ważną rzeczą staje się nie tylko niedopuszczenia do udziału w ruchu w charakterze kierujących osób nie mających wymaganego stanu zdrowia, ale także eliminowanie z ruchu tych, którzy utracili warunki zdrowotne po uzyskaniu uprawnień do prowadzenia pojazdów lub u których przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów nie zostały ujawnione w toku badania przed wydaniem prawa jazdy. Temu celowi służą badania lekarskie, którym poddawani są kierowcy.
Z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągnąć emocje w sytuacjach stresowych, z którymi będzie stykał się na drodze. Bez znaczenia natomiast jest, czy pojawiające się na tym tle dysfunkcje mają postać jednostki chorobowej, czy też cechy nieprawidłowej osobowości. Każda bowiem trwała niemożność emocjonalnego poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym. Dlatego też stan psychiczny, emocjonalny kierującego pojazdem nie jest bez znaczenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym (tak w wyroku NSA z 6.11.2009 r. sygn. akt I OSK 126/09).
Dlatego, w ocenie Kolegium, analiza akt sprawy nie dała podstaw do stwierdzenia, że wydając decyzję o skierowaniu strony na badania lekarskie, organ przekroczył granice uznania administracyjnego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym wspominane powyżej opinie sądowo - psychologiczne, dawały podstawy do tego, aby wzbudzić zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego (tak w wyroku NSA z 15 maja 2014r. sygn. akt I OSK 2729/12).
Na marginesie organ II instancji zauważył, że decyzja kierująca na badania lekarskie nie oznacza jednocześnie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Ma na celu jedynie skontrolowanie stanu zdrowia kierowcy, w sytuacji, gdy pojawiły się uzasadnione wątpliwości. Natomiast odnosząc się do treści odwołania w zakresie wycofania skierowania na badania lekarskie z uwagi na ich koszt, Kolegium podkreśliło, że nie posiada takich uprawnień oraz, że brak jest jakichkolwiek przepisów umożliwiających zwolnienie kierowcy z kosztów badań lekarskich, na które został skierowany, lub ich umorzenia czy też obniżenia.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia, J. R. wskazał, że jego sytuacja materialna jest trudna, prawo jazdy posiada od 50 lat i nigdy nie miał żadnej kolizji drogowej ani mandatu. Z samochodu korzysta niemal codziennie, aby dojechać do okolicznych miejscowości, a także do odległych Kielc, gdzie korzysta z placówek służby zdrowia. Dodał, że ma I grupę inwalidzką, jest niezdolny do samodzielnej egzystencji, porusza się o kuli łokciowej, pobiera emeryturę w wysokości 930 zł. Zatem brak jest podstaw do kierowania go na badania. Skarżący podkreślił, że nie kwestionuje ich celowości, jednak przy jego miesięcznym dochodzie jest to znaczny wydatek.
Kończąc autor skargi podkreślił, że jest w stanie stawić się na badania w wyznaczonym miejscu, ale nie jest w stanie ponieść ich kosztów i dlatego wniósł o zwolnienie go z ich podnoszenia w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jej przedmiotem jest decyzja wydana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit.b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. na datę wydania zaskarżonej decyzji Dz. U. z 2017 r., poz. 978), zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjna o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badania lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Pojęcie "uzasadnione zastrzeżenia" należy interpretować zgodnie z celem ustawy, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jedną z istotnych przesłanek bezpieczeństwa ruchu jest stan zdrowia kierowcy. Od dyspozycji zdrowotnej kierowcy w dużym stopniu zależy bezpieczeństwo ruchu, a niedomagania kierowcy w tym zakresie są czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu. W piśmiennictwie podkreśla się, że podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić konkretne i uzasadnione okoliczności świadczące o pogarszającym się stanie zdrowia strony.
Zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Nie jest konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo ich istnienia. Jednocześnie ocena przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie skierowania musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu.
Z powyższego wynika, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne.
W niniejszej sprawie źródłem zastrzeżeń organów co do stanu zdrowia skarżącego są dwie opinie sądowo - psychiatryczno - psychologiczne, z których wynika, że u skarżącego stwierdzono organiczne uszkodzenie środkowego układu nerwowego tj. nadmierną lepkość toku myślenia, skłonność do dysforii i że zaburzenia psychotyczne, które u niego wystąpiły miały podłoże w organicznym uszkodzeniu ośrodka układu nerwowego. Reasumując, w opinii z [...] rozpoznano u skarżącego organiczne zaburzenia urojeniowe, natomiast w opinii uzupełniającej z [...] stwierdzono, że jest on chory psychicznie i także rozpoznano u niego organiczne zaburzenia urojeniowe. Powyższe opinie, sporządzone przez dwóch biegłych z zakresu psychiatrii i jednego z zakresu psychologii, są wystarczające do stwierdzenia istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego, mającego istotny wpływ na zdolność podejmowania przez niego właściwych czynności i właściwego reagowania na różne sytuacje drogowe.
Zdaniem Sądu okoliczność, że opinie te zostały sporządzone w związku z oskarżeniem J. R. przestępstwo znęcania się nad żoną nie dyskredytuje ich jako źródła uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu jego zdrowia, mającego wpływ na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Dołączone przez J. R. do odwołania od decyzji organu I instancji zaświadczenie lekarskie z 1 marca 2017 r. stwierdzające, że leczy się on w poradni Centrum Zdrowia Psychicznego i że obecnie jest spokojny, "nastrój, napęd wyrównany, kontakt dość dobry, bez zab. wytwórczych" nie jest wystarczające do usunięcia uzasadnionych zastrzeżeń, których źródłem są wskazane wyżej opinie psychiatryczne. W toku postępowania przed sądem J. R. złożył także do akt sprawy kartę informacyjną z leczenia szpitalnego wystawioną 14 lipca 2017 r., a więc już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Pomijając, że karta ta została złożona w formie niepoświadczonej za zgodność z oryginałem odbitki kserograficznej, to także wynika z niej, że u skarżącego stwierdzono m.in. "deficyty w zakresie funkcji wykonawczych: problemy z koncentracją uwagi, problemy z pamięcią krótkotrwałą, z przełączaniem kategorii (cechy lepkości myślenia) spowolnienie tempa pracy.
Tak więc powyższa karta również nie podważa prawidłowości dokonanej przez organy oceny, że zachodzą uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, mające wpływ na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. W tym miejsce ponownie wskazać należy, że do wydania decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit.b ustawy o kierujących pojazdami nie jest wymagana pewność, że istnieją przeciwwskazania do kierowania pojazdami przez osobę kierowaną na badania, a jedynie musza wystąpić uzasadnione zastrzeżenia co do tego. Dopiero przeprowadzone badania pozwolą na stwierdzenie, czy faktycznie skarżący jest w stanie prowadzić pojazdy bez narażenia siebie i innych uczestników ruchu drogowego.
Również podniesione w skardze okoliczności, a mianowicie niepełnosprawność skarżącego (wskazuje on, że jest inwalidą I grupy) oraz brak środków finansowych na poniesienie kosztów badań lekarskich nie mogą uzasadniać uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, która to decyzja w ocenie Sądu nie narusza prawa.
Mając powyższe na uwadze skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami). Jednocześnie na podstawie art. 250 § 1 tej samej ustawy w związku z § 21 ust. 1 pkt 1c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016r., poz. 1714 ze zm.) Sąd przyznał reprezentującemu z urzędu skarżącego adwokatowi wynagrodzenie w wysokości 295,20 zł.