Uzasadnienie
Decyzją z dnia 2 czerwca 2014 r. znak: [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania M. B. i T. B. od decyzji Prezydenta Miasta Nr [...] znak: [...] z dnia 14.03.2014r. zatwierdzającej projekt rozbiórki i udzielającej firmie D. S.A. pozwolenia na rozbiórkę trzech budynków mieszkalnych i garażu, zlokalizowanych na działkach nr 513, 515, 523 przy ul. P. w K., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Firma D. S.A. wystąpiła w dniu 17 stycznia 2014r. z wnioskiem o wydanie pozwolenia na rozbiórkę trzech budynków mieszkalnych i garażu, zlokalizowanych na działkach nr 513, 515, 523 przy ul. P. Inwestor do wniosku załączył: projekt rozbiórki obiektów, ekspertyzę stanu technicznego budynku przy ul. P. 8 w K., decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Nr [...] z dnia 5.07.2014r. znak: [...].
Opisaną na wstępie decyzją Prezydent Miasta zatwierdził projekt rozbiórki i udzielił firmie D. S.A. pozwolenia na rozbiórkę zgłoszonych we wniosku obiektów.
Od powyższego rozstrzygnięcia odwołali się m.inn. M. B. i T. B. wskazując, że nie uzgodniono z nimi skutków wyburzenia ściany szczytowej, "stojącej" na ścianie budynku przy ul. P. 8, którego są właścicielami jak również nie uzgodniono z nimi ekspertyzy ich budynku. Odwołujący wyrazili obawy co do wpływu prac rozbiórkowych na strukturę sąsiedniego budynku oraz wnieśli zarzuty odnoszące się do planowanej inwestycji.
Rozpoznając odwołanie Wojewoda nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 31 ust. 1 i 33 ust. 4 Prawa budowlanego mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie z dokonanymi przez organ ustaleniami obiekty przeznaczone do rozbiórki zlokalizowane są w granicy z działkami nr 427 (ul. P.), nr 521 (ul. S.) oraz nr 516/3 i 514. Załączony do wniosku Projekt rozbiórki został sporządzony przez projektanta posiadającego stosowne uprawnienia, w opracowaniu określono zakres i sposób prowadzenia robót rozbiórkowych, a także sposób zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia. Z ekspertyzy stanu technicznego budynku przy ul. P. 8 w K. wynika, że przewidywany do rozbiórki budynek przy P. 10 posiada ścianę szczytową od strony południowej, znajdującą się na działce inwestora, która stanowi ścianę wspólną z dwukondygnacyjnym budynkiem nr 8, zlokalizowanym na działce nr 516/3.
Inwestor pozostawia tę część ściany bez rozbiórki i zabezpiecza przed działaniem czynników atmosferycznych, umożliwiając w ten sposób użytkowanie budynku na działce nr 516/3. Inwestor uzyskał decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Nr [...] z dnia 5.07.2013r. zezwalającą na wykonywanie prac budowlanych w zabytkowym układzie urbanistyczno-krajobrazowym K. w terminie do 31.06.2014r. Teren rozbiórki zamyka się w obszarze znajdującym się we władaniu inwestora.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez odwołującego stwierdzono, że:
- - zarzuty dotyczące decyzji o pozwoleniu na budowę nr 134/2014 z dnia 18.03.2014r. zostaną uwzględnione w odrębnej decyzji;
- - ustawa Prawo budowlane nie wprowadza wymogu akceptacji ekspertyzy technicznej przez strony postępowania, zaś autor tego opracowania, posiadający przygotowanie zawodowe oraz stosowne uprawnienia, ponosi odpowiedzialność za jej treść. Celem ekspertyzy jest ocena bezpieczeństwa konstrukcji i wskazanie ewentualnych zagrożeń dla istniejącego budynku w związku z rozbiórką istniejących obiektów przed mającym powstać nowym obiektem;
- - zgodnie z projektem rozbiórki ściana szczytowa (południowa) stojąca na ścianie budynku przy ul. P. 8 podlega rozbiórce wyłącznie do wysokości połaci dachowej budynku odwołujących. Pozostały fragment wspólnej ściany pozostaje nienaruszony o czym świadczy zapis: "Rozbiórkę południowej ściany budynku nr 10 (...) należy prowadzić ręcznie pozostawiając część wspólną nienaruszoną";
- - zgodnie z projektem rozbiórki "przy rozbiórce fundamentów budynku nr 10 należy zastosować zabezpieczenie fundamentu pod pozostawianą częścią ściany szczytowej, wspólnej z budynkiem nr 8, przez zastosowanie palisady z pali lub mikrofali. Palisadę należy wykonywać w sposób bezpieczny oraz z wykonywaniem rozkopów tylko w niezbędnym zakresie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. B. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ewentualnie o jej uchylenie i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, podnosząc zarzuty naruszenia:
- - art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez błędne ustalenie stron postępowania, a w konsekwencji skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną postępowania, co stanowi podstawę stwierdzenia nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.
- 1) - art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, 107 § 1 i 3 K.p.a. które miały wpływ na treść decyzji, a polegające na nie podjęciu przez organ wymaganych prawem czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego, jak również do podjęcia czynności zmierzających do zebrania i oceny dowodów zgromadzonych w sprawie zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego, oraz nie zapewnienie stronom możliwości czynnego udziału w postępowaniu.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że z uwagi na wiek budynku przy ul. P. 8 tj. ok. 100 lat, prace rozbiórkowe oraz wykopy mogą naruszyć strukturę budynku, a inwestor nie uzgodnił z jego właścicielami ekspertyzy ich budynku, granica pomiędzy budynkami nie jest prostoliniowa i nie wiadomo jak będzie wypełniona przestrzeń pomiędzy budynkami. Ponadto projektowany budynek będzie podpiwniczony i z uwagi na budowę garażu podziemnego może naruszyć konstrukcję ich budynku.
Zdaniem skarżącego, organ wadliwie przyjął, że jedynym spadkobiercą zmarłej Z.B. – współwłaścicielki nieruchomości nr 516/3, położonej przy ul. P. 8 – jest T. B. Następstwo prawne praw dziedziczonych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej, powinno być wskazane według przepisów prawa cywilnego, zatem ustalenie kręgu spadkobierców nie należy do właściwości organów administracji publicznej, lecz sądów powszechnych. Autor skargi stwierdził, że T.B. występujący jako strona postępowania, nie jest właścicielem nieruchomości, nie jest również użytkownikiem wieczystym oraz zarządcą przedmiotowej nieruchomości.
W ocenie skarżącego, załączona przez inwestora ekspertyza stanu technicznego budynku przy ul. P. 8 jest nierzetelna, ponieważ sporządzający ją ekspert nie miał dostępu do tej nieruchomości. Skarżący i inni współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości nie byli obecni przy dokonywaniu jakichkolwiek czynności przez sporządzającego ekspertyzę, nie byli o ich dokonaniu zawiadomieni i nie udostępnili obiektu wykonującemu ekspertyzę. Ponadto organ nie zweryfikował załączonej przez inwestora ekspertyzy, nie przeprowadził oględzin bądź nie powołał bezstronnego i obiektywnego biegłego celem oceny stanu technicznego przedmiotowego budynku. O błędnych ustaleniach organu świadczy również fakt, że ściana szczytowa jest ścianą budynku przy ul. P. 8, ponieważ ten budynek był postawiony jako pierwszy ok. 50 lat wcześniej, a z chwilą postawienia budynku przy P. 10, ściana ich budynku została nadbudowana.
Skarżący zarzucił, że organ nie wyjaśnił kwestii dotyczących granicy pomiędzy budynkami w sytuacji, gdy jest ona sporna, a jej przebieg nie został uregulowany. Jego zdaniem mur garaży, które mają podlegać rozbiórce stanowi własność współwłaścicieli nieruchomości przy P. 8 i z tego względu nie może podlegać rozbiórce.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności decyzji (postanowień) administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Wojewoda utrzymując w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 14.03.2014r. zatwierdzającą projekt rozbiórki i udzielającą firmie D. S.A. pozwolenia na rozbiórkę trzech budynków mieszkalnych i garażu, zlokalizowanych na działkach nr 513, 515, 523 przy ul. P. w K., na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, prawidłowo ustalił, że organ I instancji nie naruszył przepisów prawa, a inwestor spełnił wymogi wynikające z dyspozycji art. 33 ust. 4 ustawy Prawo budowlane pozwalające na wydanie decyzji uwzględniającej jego wniosek z dnia 17.01.2014r.
Zgodnie z powołanym przepisem do wniosku o pozwolenie na rozbiórkę należy dołączyć:
- 1) zgodę właściciela obiektu;
- 2) szkic usytuowania obiektu budowlanego;
- 3) opis zakresu i sposobu prowadzenia robót rozbiórkowych;
- 4) opis sposobu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia;
- 5) pozwolenia, uzgodnienia lub opinie innych organów, a także inne dokumenty, wymagane przepisami szczególnymi; nie dotyczy to uzgodnienia i opinii uzyskiwanych w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000;
- 6) w zależności od potrzeb, projekt rozbiórki obiektu.
Jak wynika z akt sprawy, załączony do wniosku projekt rozbiórki obiektu opracowały osoby posiadające uprawnienia w zakresie: specjalność architektoniczna i konstrukcyjno-budowlana, które złożyły oświadczenie, że projekt rozbiórki dla przedmiotowej inwestycji został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Projekt zawiera opis stanu istniejącego, zakres i sposób prowadzenia robót rozbiórkowych, a także sposób zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia. Zapisy projektu wyraźnie precyzują kwestie związane z pozostawieniem wspólnej ściany oraz wykonanie rozbiórki wyłącznie do wysokości połaci dachowej budynku skarżącego, jak również wskazują sposoby zabezpieczenia fundamentu pod pozostawioną część ściany szczytowej, wspólnej z budynkiem nr 8 (str. 14, 15). Projekt przewiduje ręczną rozbiórkę, z użyciem ręcznego sprzętu mechanicznego w sposób który zapewni bezpieczeństwo konstrukcji budynku sąsiedniego (tj. P. 8).
Ponadto do wniosku załączono opracowanie pod nazwą Ekspertyza stanu technicznego budynku przy ul. P. 8 w K. wykonane przez mgr inż. T. B. posiadającego uprawnienia konstrukcyjno-budowlane, w którym autor potwierdza, że prawidłowo prowadzona rozbiórka nie wpłynie negatywnie na stan budynku nr 8. W odniesieniu do przedstawionej ekspertyzy zasługuje na akceptację stanowisko organu, że na potrzeby postępowania w sprawie pozwolenia na rozbiórkę nie jest wymagana akceptacja ekspertyzy technicznej przez strony, zaś celem jej sporządzenia jest ocena bezpieczeństwa konstrukcji i wskazanie ewentualnych zagrożeń dla istniejącego budynku w związku z rozbiórką istniejących obiektów, przed mającym powstać nowym obiektem.
Sąd za bezzasadny uznał zarzut skarżącego dotyczący stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji przez doręczenie jej podmiotowi nie będącemu stroną postępowania (art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.). Z akt sprawy wynika, że T. B. złożył przed organem I instancji oświadczenie odnośnie sprawowania zarządu masą spadkową po śmierci Z. B., zmarłej w dniu 25.05.2007r. - współwłaścicielki nieruchomości przy P. 8, sąsiadującej z budynkiem zgłoszonym do rozbiórki. Doręczenie decyzji Prezydenta Miasta z dnia 14.03.2014r. nastąpiło w trybie art. 44 K.p.a. Skarżący nie wykazał, aby organ doręczył decyzję osobie, która nie jest spadkobiercą Z. B., a w konsekwencji, że organ wadliwie ustalił krąg jej spadkobierców.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że przesłanka braku udziału strony w postępowaniu daje podstawy do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Zgodnie z dyspozycją art. 147 zd. 2 K.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4, następuje tylko na żądanie strony. Za stronę w rozumieniu powołanego wyżej przepisu uważa się wyłącznie taką osobę, która nie brała udziału w postępowaniu, nie zaś każdy inny podmiot, który występował w sprawie.
W ocenie Sądu, organ I instancji należycie zgromadził materiał dowodowy, a organ II instancji w oparciu o ten materiał poddał ocenie wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na wydanie decyzji zatwierdzającej projekt rozbiórki i udzielającej pozwolenia na rozbiórkę firmie D. S.A.. Z uwagi na unormowania zawarte w ustawie Prawo budowlane nie można przyjąć, aby w każdej sprawie dotyczącej rozbiórki obiektu, wymagane było uzyskanie opinii biegłego. Jeżeli przepisy prawa materialnego i prawa procesowego nie nakładają obowiązku zastosowania konkretnego środka dowodowego, to wybór właściwego środka dowodowego należy do organu prowadzącego postępowanie wyjaśniające. Organ nie ma obowiązku nieograniczonego przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, a tylko w takim zakresie jaki jest niezbędny dla rozstrzygnięcia sprawy.
W tym kontekście należy uznać, iż strona nie zgadzając się z treścią przedstawionych przez inwestora opracowań załączonych do wniosku, mogła we własnym zakresie zlecić wykonanie ekspertyzy czy też zażądać przeprowadzenia oględzin celem podważenia dokonanej przez organ oceny stanu faktycznego. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie zabraniają bowiem podmiotowi, którego zamiarem jest wykazanie istnienia okoliczności mających jego zdaniem istotne znaczenie w sprawie, przedłożenia własnych dowodów, zwłaszcza, gdy celem jest wykazanie błędnego działania organu. W niniejszej sprawie strona skarżąca pomimo odmiennego stanowiska takich działań nie podjęła.
Skarżący na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015r. potwierdził, że w toku postępowania przed organem I instancji nie składał żadnych wniosków dowodowych dotyczących dodatkowych ekspertyz co do konstrukcji i zabezpieczenia budynku przy ul. P.
- 8. Z podniesionych wyżej względów Sąd za bezzasadne uznał zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów postępowania wskazanych w pkt 2 petitum skargi.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut przyjęcia przez organy obu instancji błędnej granicy pomiędzy działką nr 515 położoną przy ul. P. 10 oraz działką nr 516/3 położoną przy ul. P. 8 z uwagi na jej sporny charakter i nieuregulowany przebieg. Organ architektoniczno-budowlany musi odnieść swoje ustalenia do granicy ewidencyjnej i nie jest kompetentny do rozstrzygania sporów granicznych pomiędzy właścicielami sąsiednich nieruchomości. Należy również zauważyć, że powyższe okoliczności zostały podniesione dopiero na etapie skargi wniesionej do WSA w Kielcach, co oznacza iż nie mogły stanowić przedmiotu oceny organów administracji. Sąd administracyjny zaś kontroluje zaskarżoną decyzję na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego na dzień wydania rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.