Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił zażalenie A. Ż. – S. na postanowienie z [...] o odrzuceniu jej skargi kasacyjnej od wyroku z [...].
W dniu 28 września 2015 r. uczestniczka J. Ż.-R. wniosła zażalenie na wskazane wyżej postanowienie. Do zażalenia dołączyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu PPF zawarła dodatkowo żądanie ustanowienia adwokata.
Postanowieniem z 10 listopada 2015 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W sprzeciwie od tego postanowienia wnioskodawczyni wskazała, że nie ubiega się o przyznanie jej pełnomocnika z urzędu, bo takiego nie potrzebuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z [..] oddalił wniosek zarówno o zwolnienie od kosztów sądowych, jak i o ustanowienie adwokata.
Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła wnioskodawczyni wskazując, że nie zgadza się ze wskazanym orzeczeniem oraz informując, że adwokata potrzebuje A. Ż.-S., a nie J. Ż.-R.
Postanowieniem z 25 lutego 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, powinno nastąpić z uwzględnieniem modyfikacji zakresu tego wniosku ograniczonego ostatecznie wyłącznie do zwolnienia od kosztów sądowych, a nie jak to orzekł sąd I instancji, także w zakresie ustanowienia adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ponadto z art. 245 § 3 p.p.s.a. wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Ponieważ wnioskodawczyni we wniesionym sprzeciwie ograniczyła żądanie zawarte w formularzu PPF i aktualnie żąda jedynie zwolnienia od kosztów, Sąd tylko w tym zakresie rozpatrzył jej wniosek.
Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna i bytowa jest trudna. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Występujący z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za jego uwzględnieniem, co oznacza, że jest zobowiązany wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu.
Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała należycie, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy. Ze złożonego przez uczestniczkę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi ona samodzielne gospodarstwo domowe, jest niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym, utrzymuje się z uposażenia w wysokości 2900 zł oraz renty w wysokości 2400 zł netto miesięcznie. Z oświadczenia wynika również, że komornik zajął jej wynagrodzenie i rentę w łącznej wysokości 2400 zł miesięcznie, co powoduje, iż nie ma ona środków na konieczne utrzymanie, w tym zakup żywności, leczenie i rehabilitację.
Jednocześnie wnioskodawczyni wykazała współwłasność w ½ części domu w stanie surowym i działki przy [...] oraz zadłużonego mieszkania w K. Wnioskodawczyni wskazała także zobowiązania, które ją obciążają, tj.: kredyt - 1700 zł, czynsz - 1170 zł, media 150 zł, rehabilitacja – 600 zł, koszty leczenia 300 zł. J. Ż.- R. oświadczyła, że dotychczas nie otrzymała odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości.
W ocenie Sądu analiza wszystkich wskazanych wyżej okoliczności wskazuje, że wnioskodawczyni jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego, ponieść koszty postępowania. Nie bez znaczenia dla tego ustalenia jest fakt, że skarżąca posiada znaczne dochody w łącznej wysokości 5300 zł, a także jest współwłaścicielką dwóch nieruchomości. Nadto wraz z siostrą jest uprawniona do uzyskania odszkodowania w wysokości 31.319 zł z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w K., która to kwota obecnie jest złożona do depozytu sądowego. Wnioskodawczyni, mimo deklarowanej złej sytuacji bytowej nie korzysta z pomocy społecznej, ani także nie wykazała, aby miała trudności ze spłatą istniejących zobowiązań. Mimo twierdzeń zawartych w zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczących pogorszenia się jej stanu finansowego oraz zdrowia, nie przedstawiła na tę okoliczność żadnych dowodów, wskazując wyłącznie, że stosowne dokumenty przesyłała już kilkakrotnie do sądu.
Wobec powyższych ustaleń nie można uznać wnioskodawczyni za osobę ubogą, która nie jest w stanie przy tak ukształtowanym stanie majątkowym zabezpieczyć środków koniecznych do poniesienia kosztów sądowych w toczącym się postępowaniu. Nie bez znaczenia jest też to, że na obecnym etapie postępowania niezbędne koszty sądowe ograniczają się wyłącznie do wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł.
W ocenie Sądu w sytuacji, gdy środki na utrzymywanie gospodarstwa domowego wnioskodawczyni uzyskiwane są przez nią ze stałego źródła dochodu, posiada majątek w postaci nieruchomości, a także nie ma trudności związanych z regulowaniem bieżących zobowiązań, nie można uznać, że istnieją wobec niej podstawy do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - aktualnie obejmującego zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100 zł.
Odnosząc się do argumentacji zawartej w sprzeciwie i powtórzonej w zażaleniu J. Ż.-R. z dnia 29 stycznia 2016 r. należy wyjaśnić, że niniejszym postanowieniem rozstrzygany mógł być jedynie wniosek J. Ż.-R. o przyznanie prawa pomocy na jej rzecz, a nie na rzecz skarżącej A. Ż.-S. Niedopuszczalne jest bowiem rozstrzyganie na skutek wniosku uczestnika, o prawie pomocy dla innej strony postępowania. Poza tym z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] dla A. Ż.-S. został ustanowiony adwokat, który został wyznaczony zarządzeniem Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w Kielcach z dnia 3 lipca 2015 r. i podjął swoje obowiązki.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.