Uzasadnienie
W dniu 25 stycznia 2013r. A. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosek o przyznanie prawa pomocy, sporządzony na urzędowym formularzu PPF, w którym domagała się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [....] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru budowy obiektu budowlanego.
Postanowieniem z dnia 15 lutego 2013r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W ustawowym terminie A. P. wniosła sprzeciw od ww. postanowienia, kwestionując zawarte w nim stwierdzenie, że realizacja przez nią inwestycji polegającej na wykonaniu metalowej bramy wjazdowej z furtką jest jedną z przyczyn, dla których nie można przyjąć, że jest osobą ubogą. W dalszej treści pisma strona potwierdziła, że bardzo dobrze zna okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz potrafi bronić swoich interesów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270) zwanej dalej ustawą P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Tym samym już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego – w całości. W konsekwencji prowadzi to do ponownego rozpatrzenia wszystkich żądań zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd.
Stosownie do art. 246 § 1 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Oznacza to, że ubiegający się o taką pomoc winien w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa.
Należy przy tym zauważyć, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy P.p.s.a.). Podkreślić ponadto należy, że opłaty sądowe – do których zalicza się wpis – stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego względu może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia.
Ze złożonego formularza o udzielenie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości 2.203,17 zł miesięcznie. Skarżąca nie wykazała innego majątku poza czterdziestoletnim domem, wymagającym stałych remontów, położonym na działce o powierzchni 1.231 m² i nieużytkiem rolnym o powierzchni 39 arów. Wnioskodawczyni oświadczyła, że od wielu lat leczy się kardiologicznie, co potwierdza przedłożone zaświadczenie lekarskie.
W ocenie Sądu przesłanki finansowe i zarzuty, które powołała skarżąca odpowiednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w złożonym sprzeciwie nie uzasadniają uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy ani w zakresie całkowitym, ani częściowym. A. P. nie spełnia bowiem ustawowych kryteriów przyznania prawa pomocy, o których mowa w cytowanym powyżej art. 246 § 1 ustawy P.p.s.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia okoliczność, że wnioskodawczyni posiada stałe źródło utrzymania - emeryturę, z której osiąga regularny miesięczny dochód w kwocie 2.203,17 zł. Gospodarstwo domowe prowadzi sama, nie ma żadnej osoby na utrzymaniu.
Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód.
O posiadanych przez skarżącą możliwościach finansowych świadczy także planowane zamierzenie inwestycyjne, polegające na wykonaniu metalowej bramy wjazdowej z furtką. W świetle takich deklaracji, poświadczających zdolności finansowe strony nie sposób podzielić argumentacji skarżącej o braku możliwości pokrycia kosztów postępowania.
Niezależnie od powyższego, odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata wskazać trzeba, że w złożonym sprzeciwie A. P. potwierdziła, że bardzo dobrze zna okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz potrafi bronić swoich interesów. Należy przy tym wyjaśnić stronie, że na etapie postępowania sądowodaministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski. Ponadto zgodnie z gwarancjami procesowymi przewidzianymi w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy P.p.s.a. Sąd bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę, pouczając strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych.
Końcowo należy wyjaśnić skarżącej, że przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., związany z koniecznością poniesienia kosztów sądowych, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012r., sygn. akt: I FZ 51/12, LEX nr 1120552).
W świetle powołanych powyżej ustaleń nie budzi wątpliwości Sądu, że taka sytuacja nie zachodzi na gruncie rozpoznawanej sprawy – wobec czego wniosek A. P. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata podlegał oddaleniu.
Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 260 ustawy P.p.s.a.