Uzasadnienie
W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 12 czerwca 2013 roku w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy Spółdzielnia Produkcyjno-Usługowej "[...]" w Z. zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych ze względu na jej sytuację finansową.
W związku z tym, ze wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, stronie skarżącej został przesłany urzędowy formularz "PPPr" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W zakreślonym terminie brak został uzupełniony. Z danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że strona skarżąca prowadzi działalność handlową (sklep z artykułami dla rolników i stacja paliw) oraz usługową (usługi dla rolników sprzętem rolniczym, np. kombajnowanie, koszenie, itp. oraz usługi budowlano-remontowe). Podano, iż strona nie posiada kapitału finansowego. Wartość środków trwałych na dzień 31 grudnia 2012 roku wynosiła 4.314.182,95 zł. Ostatni rok obrotowy strona zamknęła stratą w wysokości 69.000 zł. Wskazano, iż Spółdzielnia dysponuje rachunkiem bankowym w "A" O/Z., na którym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zgromadzone były środki finansowe w wysokości 6.237,04 zł.
Uzasadniając wniosek o prawo pomocy podano, iż Spółdzielnia Produkcyjno-Usługowej "[...]" w Z. jest związkiem ekonomicznym bez kapitału finansowego. Firma powstała w latach, kiedy działalność rolnicza była w pewnym stopniu preferowana przez państwo, a rolnicy korzystali z licznych ulg państwowych i bonifikat. Rok 2012 strona zamknęła stratą. Regularne opłaty podatku od nieruchomości w wysokości 5.200 zł miesięcznie nastręczają stronie dużych problemów. Wystąpiono do Burmistrza o umorzenie i prolongatę tej daniny państwowej. Firma zatrudnia 24 pracowników, a opłaty podatkowe są zwiększeniem kosztów pracy, a tym samym powodują jej mniejszą atrakcyjność w przetargach, gdzie elementem rozstrzygającym jest cena. Z powyższego wynika, że każde dodatkowe koszty będą powodować mniejsza konkurencyjność firmy na rynku. Do wniosku strona załączyła wyciąg z rachunku bankowego za dzień 31 lipca 2013 roku oraz odpis z Krajowego Rejestru Sądowego na dzień 2 września 2013 roku.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe dokumenty źródłowe strona przesłała: kopie wyciągów z rachunku bankowego w banku "A" Oddział w Z. za okres od 1 lipca 2013 roku do 24 września 2013 roku, wykaz środków trwałych Spółdzielni (stan na dzień 30 września 2013 roku), odpis sprawozdania finansowego za 2012 rok (bilans, rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową), wyciąg z kont syntetycznych bilansowych za okres od 1 lipca 2013 roku do 30 września 2013 roku oraz deklaracje VAT-7 za miesiące czerwiec, lipiec i sierpień 2013 roku.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych.
Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10). Jeżeli strona skarżąca jest podmiotem gospodarczym, to powinno się unikać przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty prowadzenia postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienia NSA z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 91/2011 i z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04).
Brzmienie powołanego przepisu art. 246 § 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08 oraz z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 1020/12). To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy.
Opierając się na informacjach zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych dokumentach źródłowych uzupełniających dane zawarte we wniosku uznać należy, iż strona skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zasadność wniosku rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę jej możliwości finansowe.
Jak wynika z akt sprawy strona skarżąca jest spółdzielnią prowadzącą działalność handlową oraz usługową. Zauważyć należy, że podmiot skarżący nadal funkcjonuje w obrocie, nie toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne i brak jest informacji, aby utracił on płynność finansową. Wręcz przeciwnie, jak wynika z przedstawionych deklaracji podatkowych VAT-7 strona skarżąca prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, na bieżąco obraca środkami wielokrotnie przekraczającymi wysokość kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Strona posiada zatem możliwości zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, tym bardziej, że wysokość tych kosztów na obecnym etapie postępowania sprowadza się do wpisu od złożonej skargi w wysokości 500 zł stosownie do § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193).
Przeprowadzona analiza historii rachunków bankowych wnioskodawcy wskazuje, iż strona reguluje zobowiązania i dokonuje płatności w kwotach wielokrotnie przekraczających wysokość kosztów sądowych niniejszego postępowania. Poza tym na dzień 23 września 2013 roku saldo rachunku bankowego wnioskodawcy w Banku "A" w K. o/Z. było dodatnie i wynosiło 20.640,18 zł. Nie ma zatem przeszkód, aby z pozostających do dyspozycji strony środków sfinansować koszty sądowe, które w stosunku do ponoszonych wydatków można określić jako symboliczne.
Zauważyć także należy, iż wartość aktywów trwałych Spółdzielni według bilansu za ostatni rok wyniosła 1.387.000 zł. Tymczasem w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m. in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04, z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pogląd ten podziela także orzekający w niniejszej sprawie.
Wykazana przez wnioskodawcę strata w ostatnim roku obrotowym w wysokości 69.000 zł nie oznacza, iż nastąpił trwały brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej.
Podsumowując należy stwierdzić, że dokonana analiza sytuacji materialno - finansowej Spółdzielni Produkcyjno-Usługowej "[...]" w Z. nie pozwala na stwierdzenie, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z jej uczestnictwem w procesie. Strona posiada bowiem środki finansowe zgromadzone na rachunku bankowym, a dodatkowo dysponuje znacznej wartości majątkiem trwałym. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.