Uzasadnienie
Decyzją z dnia 22 kwietnia 2003 r., znak [...], działając na podstawie art. 9a, art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 46 poz. 543 z 2000 r. - tekst jednolity / w związku z art. 127 § 2 i art. 138 § l pkt l k.p.a, po rozpatrzeniu odwołania Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] sierpnia 2002 r. znak; [...] orzekającej o zwrocie na rzecz M. J. niezabudowanej nieruchomości Skarbu Państwa położonej w K. przy ul. W. oznaczonej w ewidencji gruntów miasta K. jako działka nr [...] o pow. 1310 m2 obręb [...] - Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy,
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, co następuje
Wywłaszczenie nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. 1102 m2 i nr [...] o pow. 1088 m2 na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] września 1982 r. i z dnia [...] stycznia 1983 r. znak: [...]. Cel wywłaszczenia został określony już wcześniej w decyzji z dnia [...] września 1981 r. znak: [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego budowa Szpitala z Polikliniką dla KW MO w K.. Część nieruchomości stanowiącej przedmiot roszczenia o zwrot - oznaczonej aktualnie jako działka nr [...] o pow. 1310 m2 - nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Skoro spełniona została przesłanka zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, należało orzec ojej zwrocie.
Odwołanie od przedmiotowej decyzji w części orzekającej o zwrocie na rzecz M. J. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1310 m2 złożył Zakład Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, wnosząc o jej uchylenie w pkt 1-4 i orzeczenie o odmowie zwrotu na rzecz M. J. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1310 m2. W uzasadnieniu odwołania zarzucono błędną interpretację art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Bowiem nie utraciła mocy decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji. W okresie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, podjęte zostały na nieruchomości prace związane z celem wywłaszczenia, których rozpoczęcie wyklucza zwrot części nieruchomości. Nie jest więc możliwe dokonanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W odwołaniu wskazano również, iż działka nr [...] jest niezbędna odwołującemu w celu dostępu do znajdującej się na działce nr [...] sieci uzbrojenia technicznego (kanał ciepłowniczy, wodociąg, kanalizacja, zbiornik oleju opałowego, kotłownia) i zapewnienia dojazdu pojazdów służb technicznych oraz pojazdów dowożących zaopatrzenie do kotłowni.
Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, iż wywłaszczenie przedmiotowych nieruchomości położonych w K. przy ul. W., ul. N. i ul. P., w skład której wchodziła działka nr [...] o pow. 1102 m2 stanowiąca własność D. G., oraz działka nr [...] o pow. 1083 m2 stanowiąca własność M. J., nastąpiło decyzją z dnia [...].
09. 1982 r, znak [...] wydaną w trybie ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10, poz. 64 z 1974 r. z późn. zm.). Zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...].09.1981 r. znak; [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, nieruchomości te przeznaczone zostały na budowę Szpitala z Polikliniką dla KW MO w K.. Decyzja z dnia [...].09.1981 r, została zmieniona za zgodą stron w zakresie orzekającym o przyznaniu odszkodowania na rzecz D. G. w dniu [...].02.1983 r. Wnioskiem z dnia [...].01.2001 r. M. J. wystąpiła o zwrot nieruchomości położonej w K. przy ul. W. stanowiącej w dacie wywłaszczenia działkę nr [...] i część działki nr [...]. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...].
07. 2000 r, sygn. akt [...] spadek po D. G. nabyła w całości jej siostra M. T. J. z domu G.. W ocenie Wojewody postępowanie administracyjne prowadzone było zgodnie z przepisami k.p.a., a rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe i znajduje swoje uzasadnienie w ustawie o gospodarce nieruchomościami i w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Odnosząc się do zarzutów stanowiących przedmiot odwołania w zakresie dotyczącym zawartych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanek "zbędności" nieruchomości Wojewoda wskazał, iż w myśl tego przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja orzekająca o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo jeżeli utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. W ocenie organu II instancji z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż część nieruchomości oznaczona jako działka nr [...] porośnięta jest trawą i pojedynczymi drzewami. Stan zagospodarowania nieruchomości świadczy, że nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia jakim była budowa szpitala z polikliniką. Faktu tego nie zmieniają wskazane w odwołaniu prace zmierzające do realizacji celu wywłaszczenia podjęte na sąsiedniej nieruchomości w okresie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Organ orzekający o zwrocie nieruchomości ma obowiązek zbadać wymienione w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanki "zbędności" nieruchomości na cel wywłaszczenia. Okoliczność, iż nie utraciła mocy decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie może stanowić przedmiotu badania w przypadku, gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany przez okres ponad 20 lat. Organ odwoławczy nie uwzględnił również zarzutu niezbędności zwracanej nieruchomości z uwagi na konieczność dostępu do znajdującej się na sąsiedniej działce sieci uzbrojenia technicznego i zapewnienia dojazdu. Kwestia ustanowienia ewentualnych służebności przechodu i przejazdu może stanowić przedmiot badania w postępowaniu sądowym o ustanowienie służebności gruntowej; nie jest brana pod uwagę w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Powyższą decyzję zaskarżył do sądu administracyjnego Zakład Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w K. wnosząc o jej uchylenie. Skarżący ponownie wskazał na nieprawidłową interpretację przepisu art. 137 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonaną przez organy administracji, wskutek czego w błędny - zdaniem skarżącego - sposób orzeczono o zwrocie przedmiotowej nieruchomości. W ocenie skarżącego warunek, o którym w pkt l wskazanego przepisu (stanowiący przesłankę do uznania nieruchomości za zbędną i dający podstawę do jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi lub jego następcom prawnym) odnosi się wywłaszczonej nieruchomości, a nie do pojedynczej działki. Jeżeli w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia choćby na jednej z działek wchodzących w skład wywłaszczonej nieruchomości, to brak jest podstaw, aby uznać za zbędną którąkolwiek z pozostałych działek, na których nie rozpoczęto realizacji tych prac.
Z treści art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że część nieruchomości wywłaszczonej może zostać zwrócona tylko wtedy, gdy w stosunku do tej części utraciła moc decyzja o lokalizacji lub decyzja o warunkach zabudowy, a cel wywłaszczenia nie został osiągnięty. Natomiast jeżeli decyzje powyższe nie utraciły mocy, a prace związane z realizacją celu wywłaszczenia, pomimo upływu siedmioletniego okresu nie zostały rozpoczęte na jednej lub kilku działkach, wchodzących w skład wywłaszczonej nieruchomości, nie można uznać za zbędne tej lub tych działek, na których nie rozpoczęto prac. Powołując się na wykładnię gramatyczną przepisu art. 137 powołanej ustawy wskazano, że pkt l w ust. l odnosi się tylko do całości nieruchomości, a pkt 2 w ust. l art. 137 może odnosić równo do całości, jak i części nieruchomości. Skoro w ciągu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna rozpoczęto prace związane z celem wywłaszczenia, a decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o ustaleniu warunków nie utraciły mocy, brak jest podstaw, aby uznać za zbędną tą część nieruchomości, na której w ciągu 7 letniego okresu nie rozpoczęto prac związanych z celem wywłaszczenia (nawet wtedy, gdy od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna minął bardzo długi okres czasu).
Ponadto zarzucono, iż Wojewoda nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji do przedstawionych przez skarżącego dowodów na okoliczność tego, że na działce nr [...] planowana jest dobudowa pawilonu, w którym znajdzie się izba przyjęć, laboratorium rtg i blok operacyjny (program restrukturyzacji ZOZ MSWiA w K. na lata 2002 -2003). Planowana dobudowa ma swoje źródło w decyzji, o której mowa w art. 137 ust. l ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami. Zdaniem skarżącego argumenty powyższe wskazują, że działka nr [...] nie może zostać uznana za zbędną i podlegać zwrotowi.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a ponadto zwrócił uwagę, iż dla kwestii zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie mają znaczenia zamierzenia inwestora, który dopiero w przyszłości ma zamiar zrealizować inwestycje zgodnie z celem wywłaszczenia. Zdaniem organu odwoławczego okoliczność, iż nie utraciła mocy decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie może stanowić przedmiotu badania w przypadku, gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przez okres ponad 20 lat.
Rozpatrując skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 97 par l ustawy z dnia 30.
08. 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01. 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne. Przeto właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Niesporny jest stan faktyczny sprawy dotyczący faktu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości w trybie ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12.
03. 1958 r, o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na rzecz Państwa na potrzeby Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w K. jako niezbędnej dla realizacji zadań gospodarczych zgodnie decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...].09. 1981 r. znak; [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego budowy Szpitala z Polikliniką dla KW MO w K..
Bezsporną jest też okoliczność, że na wywłaszczonej nieruchomości nigdy nie został zrealizowany cel wywłaszczenia w postaci budowy Polikliniki - Szpitala. Skarżący kwestionują jedynie wykładnię art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami jako błędną, co spowodowało niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 136 ust. 3 tej ustawy. Na tle powyższych bezspornych okoliczności trzeba stwierdzić że zarzuty zawarte w skardze są bezpodstawne.
I/ Przepis art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, statuuje zasadę zwracania wywłaszczonych nieruchomości, które stały się zbędne do realizacji celu publicznego, ze względu na który zostały wywłaszczone stanowiąc, że: Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu /..../ Wynikające wprost z ustawy uprawnienie podmiotowe poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powstaje wówczas gdy stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nie ma przy tym żadnych ograniczeń czasowych dla tego roszczenia.
II/ W świetle przytoczonego wyżej przepisu art. 136 ust. 3 u. g. n. zbędność wywłaszczonej nieruchomości (na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu), stanowi materialnoprawną przesłankę do jej zwrotu na rzecz uprawnionego podmiotu. W związku z czym należało przy zastosowaniu dwóch kryteriów określonych w ustawowej definicji zbędności zawartej w przepisie w art. 137 ust. l pkt l i pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. faktycznym i prawno- faktycznym, ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, czy przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel, dla którego została przejęta przez Państwo, a tym samym czy istnieje (lub nie) przesłanka jej zwrotu. Oba te kryteria opierają się na założeniu wygaśnięcia celu wywłaszczenia; pierwsze z powodu zaniechania inwestycyjnego ("pomimo upływu 7 lat od dnia w którym decyzją o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu"), a drugie; ze względu na ustanie prawnej podstawy rozpoczęcia zadania inwestycyjnego ("utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu a cel nie został zrealizowany").
Przy czym cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle, stosownie do przepisu art. 136 ust. l ustawy, zakazującego użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Późniejsza zmiana celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu stosownie do art. 119 ust. l u. g n. jest niedopuszczalna, jak również jego rozszerzająca interpretacja ze względu na wyjątkowy charakter instytucji wywłaszczenia polegający na przymusowym odjęciu prawa własności.
Trzeba tu zauważyć, że w świetle naprowadzonych wyżej niespornych okoliczności związanych z wywłaszczeniem, konkretny cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości jest oczywisty. Wynika on wprost z decyzji o wywłaszczeniu "budowa Szpitala z Polikliniką dla KW MO w K. " zgodnie z powołaną wyżej decyzją Prezydenta Miasta Kielc z dnia [...].
09. 1981 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego tej budowy. Również oczywisty jest fakt niezrealizowania tego celu. Z protokołu naoczni wynika że przedmiotowa nieruchomość jest niezabudowana, porośnięta trawą i pojedynczymi drzewami. Trzeba się więc zgodzić z ustaleniami organów rozstrzygających w sprawie, że stan zagospodarowania tej nieruchomości dobitnie świadczy, że nie została ona wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia jakim była budowa szpitala z polikliniką. Weryfikacja w czasie tego zamierzenia inwestycyjnego wskazuje, iż mimo upływu okresu ponad 24 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, jego cel nie został zrealizowany. Słusznie zatem stwierdził organ odwoławczy, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Siedmioletni termin bowiem na rozpoczęcie inwestycji minął bezskutecznie. Plany na przyszłość skarżącego związane z tą nieruchomością, a zwłaszcza planowana na niej dobudowa pawilonu z izbą przyjęć, laboratorium rtg i blokiem operacyjnym nie mogą odnieść skutku w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji skoro decyzje te odpowiadają prawu.
Skoro bowiem z żądaniem zwrotu wywłaszczonej, przedmiotowej nieruchomości wystąpił uprawniony z mocy ustawy podmiot, a nieruchomość ta pozostaje w zasobach własności Skarbu Państwa i stosownie do przepisu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, to podlega ona zwrotowi z mocy art. 136 ust. 3 tej ustawy w stanie w jakim znajduje się w dniu zwrotu (art. 139), za rozliczeniem wedle reguł wynikających z przepisu art. 140.
W tym stanie rzeczy Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.