Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżących H.K. i S.K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 6 lipca 2016 r.
We wniosku skarżący oświadczyli, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Ich wspólny miesięczny dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego wynosi 700 zł.
Według oświadczenia w skład majątku skarżących wchodzi dom o pow. 154 m2, mieszkanie o pow. 37 m2, grunty rolne o pow. 10.980 m2, las o pow. 2.967 m2, budynek gospodarczy, droga nr [...] - udział 20/120 części w powierzchni.
Na uzasadnienie wniosku skarżący podali, iż znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w związku z którą nie są w stanie pokryć opłat sądowych bez wywoływania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Powodem trudnej sytuacji jest brak pracy poza gospodarstwem rolnym, które przez wieloletni brak dojazdu przynosi jedynie znikomy dochód, a także choroby skarżących.
W ramach zobowiązań i stałych wydatków miesięcznych skarżący wymienili - opłaty za media - 150 zł miesięcznie, zakup lekarstw- 70 zł miesięcznie, węgiel- 100 zł miesięcznie.
Rozpoznając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu lub w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zatem wniosek skarżących należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Zgodnie z wyżej powołanym artykułem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn, akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz.8). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy rozpatruje się w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s.85).
Oceniając sytuację materialną i życiową wnioskodawcy bierze się pod uwagę również sposób w jaki wnioskodawca gospodarował swoim majątkiem do chwili złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niewątpliwe i ta okoliczność wpływa, i kształtuje obecną sytuację materialną wnioskodawcy.
W przedmiotowej sprawie po dokonaniu analizy informacji wynikających z oświadczeń skarżących, referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczyli, iż wspólny miesięczny dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego wynosi 700 zł, wykazali iż są współwłaścicielami domu, mieszkania, gospodarstwa rolnego i innych nieruchomości. Oświadczyli, iż ich miesięczne koszty utrzymania zamykają się kwotą 320 zł. W tym miejscu orzekający pragnie zaznaczyć, iż kwota ta nie uwzględnia wydatków na żywność, wydatków na środki czystości, ubrania i inne drobne wydatki życia codziennego. Skarżący nie oświadczyli, że korzystają z pomocy opieki społecznej co w wykazywanej przez nich sytuacji majątkowej byłoby w pełni zasadne. Nie wykazali, iż mają jakiekolwiek zaległości w opłatach związanych z utrzymaniem domu, mieszkania czy nieruchomości gruntowych. Nie wykazują też w jaki sposób została wyliczona miesięczna kwota stanowiąca dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego.
W opinii orzekającego skarżący nie wykazali, iż znajdują się w sytuacji finansowej uzasadniające zwolnienie ich od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Zdaniem orzekającego dysponują dodatkowym dochodem, nie wykazanym w złożonym oświadczeniu, który pozwala na zaspokojenie potrzeb nie wykazanych we wniosku. Co za tym idzie nie upoważnia do zwolnienia ich os ponoszenia kosztów postepowania sądowego i bezpodstawnego przerzucania tego obowiązku na współobywateli.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).