Uzasadnienie
Niniejsza sprawa została wszczęta wskutek skargi D.K. na [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 20 lipca 2015r. znak. [....] w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 2 czerwca 2016 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w formie opłaty od skargi kasacyjnej. Referendarz stwierdził, że skarżący posiada stałe źródło dochodu, a brak bieżących dochodów nie jest jednoznaczny z faktycznym brakiem środków finansowych. Nadto skarżący posiada majątek m. in. w postaci domu jednorodzinnego, który może stanowić zabezpieczenie hipoteczne, a wartość majątku ruchomego (samochody, maszyny, urządzenia o łącznej wartości 80 000 zł) nie świadczą o jego ubóstwie i mogą zostać spieniężone.
D.K. wniósł w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniósł, że majątek wskazany w orzeczeniu nie może zostać spieniężony, ponieważ są to maszyny, urządzenia i pojazdy albo będące przedmiotem leasingu, albo niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej. Za nieracjonalną sugestię skarżący uznał wskazanie, że może sprzedać dom, w którym mieszka, a z kolei posiadana nieruchomość rolna jest przedmiotem współwłasności i spieniężyć ją trudno. D.K. zaznaczył też, że nie miał możliwości poczynienia oszczędności w celu opłacenia skargi kasacyjnej, natomiast z usług profesjonalnego pełnomocnika musiał skorzystać na tym etapie postępowania wobec wynikającego z przepisów przymusu adwokacko-radcowskiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016r., poz. 718 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.
W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym- gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Referendarz słusznie zaznaczył, że prawo pomocy powinno być przyznawane w sytuacjach wyjątkowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i dlatego powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 935/14, Lex Omega nr 1628836; z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II GZ 626/14, Lex Omega nr 1530567; z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt I OZ 714/14, Lex Omega nr 1529096 oraz z dnia 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1189/14, Lex Omega nr 1503696).
Sytuacja skarżącego absolutnie nie wskazuje, by nie był on w stanie wygospodarować kwoty niezbędnej do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 500 zł. Przychody prowadzonej przez niego firmy wyniosły w roku 2015 ponad milion złotych. Fakt, że skarżący wykazał stratę nie powoduje konieczności przyjęcia, że nie będzie w stanie wygospodarować środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych.
Zatem powstanie straty, nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Wykazanie jedynie straty w bilansie nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt II GZ 655/14, Lex Omega nr 1530572; z dnia 21 lipca 2014 r., sygn. akt I FZ 239/14, Lex Omega nr 1486755 oraz z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt II GZ 172/14, Lex Omega nr 1465304).
Można się zgodzić ze skarżącym, że niektóre ze wskazanych w postanowieniu referendarza sposobów pozyskania środków pieniężnych byłyby trudne do zrealizowania albo wysoce utrudnione, jak np. sprzedaż majątku wykorzystywanego w działalności gospodarczej. Nie może to jednak wpłynąć na prawidłowość konkluzji, że skarżący do osób ubogich nie należy i posiada możliwości wygospodarowania pieniędzy albo uzyskania ich np. w drodze pożyczki. Wbrew twierdzeniom sprzeciwu referendarz nie sugerował sprzedaży domu. Powołanie się na okoliczność posiadania nieruchomości nie oznacza automatycznie, że skarżący jest zmuszony do ich sprzedaży. Posiadany majątek może przecież przynosić potencjalne korzyści jak np. służyć jako zabezpieczenie pożyczki (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2014 r., sygn. akt I FZ 375/14, Lex Omega nr 1528772).
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak na wstępie, za podstawę biorąc art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a.