Uzasadnienie
E. i A. P. wskazali we wniosku złożonym na etapie postępowania kasacyjnego, iż prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie. Rodzina utrzymuje się z dochodów osiąganych przez wnioskodawców z tytułu działalności gospodarczej skarżącego w wysokości ok. [...] zł oraz dochodów skarżącej z najmu w kwocie [...]zł. Łączne dochody małżonków wykazane w formularzu wniosku o prawo pomocy to kwota [...]zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiadają niewykończony dom jednorodzinny o pow. 100 m2, 3 budynki gospodarcze, około 2 ha nieruchomości gruntowej, rolnej oraz 830 m2 lasu.
Ponadto wykazują 0,6 ha tzw. innej nieruchomości. Ponadto wskazują na budynek przeznaczony do wynajmu oraz nieużytki w [...] części o pow. 1,7 ha. Wnioskodawcy nie wykazują we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości ani oszczędności. Wykazane koszty utrzymania szacują na kwotę około [...] zł. Skarżący wezwani zostali do uzupełnienia braków złożonego wniosku poprzez przedstawienie zeznań podatkowych za 2017 i 2016 r, w tym zeznań PIT 28, potwierdzenie dochodów osiąganych przez A. P. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej z równoczesnym wyjaśnieniem jej charakteru, oświadczenie czy strony posiadają samochody, oświadczenie jaki dochód osiągają z posiadanego gospodarstwa rolnego wraz z dopłatami z UE, ARiMR, a także przedstawienie rachunków bankowych. Na powyższe wezwanie strona przedstawiła zeznania PIT 28 obydwojga małżonków, wyciągi z rachunków bankowych, zaświadczenie o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez A. P. z dniem 1 grudnia 2017r.oraz zawiadomienie o toczącej się sprawie w kwestii przyznania dopłat z ARiMR.
Wyjaśniono, iż A. P. jest płatnikiem KRUS i nie pracuje wobec czego nie rozlicza PIT 37, natomiast E. P. jest bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Ponadto z rachunku bankowego E. P. wynika, iż do grudnia 2017r. otrzymywała ona zasiłek z Powiatowego Urzędu Pracy w kwocie [...]zł.
Postanowieniem z dnia 29 marca 2018r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
We wniesionym sprzeciwie wnioskodawcy wskazali, iż z posiadanych nieruchomości gruntowych nie uzyskują żadnych przychodów oprócz dopłat za użytki zielone. Zawiesili działalność gospodarczą i posiadają tylko jeden samochód ciężarowy z którego tytułu muszą opłacać podatek od środków transportowych oraz ubezpieczenia.
Sąd zważył, co następuje
Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zaskarżone postanowienie wydane przez referendarza sądowego jest prawidłowe.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych, (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (por. post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.).
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia.
W przedmiotowej sprawie również po uzupełnieniu w sprzeciwie, dane skarżących zawarte w złożonym przez nich oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nadal nie mają cechy dokładności, o której mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., gdyż wezwanie do uzupełnienia danych zostało wykonane przez skarżących w wybiórczym zakresie. Stosownie do treści art. 255 cyt. ustawy – strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli jej oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub też gdy budzi wątpliwości.
Skarżący nadal nieprecyzyjnie wskazują na spełnienie przesłanek do przyznania im prawa pomocy, gdyż ich wyjaśnienia są wzajemnie sprzeczne, niezgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Skarżący pomimo wskazania obecnie, iż zawiesili czasowo transportową działalność gospodarczą nie wyjaśnili, z czego aktualnie się utrzymują, ponieważ obecnie brak dochodów z działalności gospodarczej oznacza, iż nie są w stanie pokrywać wydatków na utrzymanie, a nie wyjaśnili z jakich źródeł opłacane są wskazywane w sprzeciwie koszty podatku od środków transportowych oraz inne opłaty ubezpieczeniowe w ramach zawieszonej działalności gospodarczej. Oznacza to albo dochody z innych źródeł albo posiadanie oszczędności.
Skarżący nie wyjaśniają również nadal jaki dochód otrzymują z posiadanego gospodarstwa rolnego, pomimo wskazania, iż grunty posiadane są wykorzystywane rolniczo. Nie wskazali nawet przybliżonych kwot uzyskiwanych z produkcji prowadzonej na gruntach, w tym dotychczasowych dopłat bezpośrednich. Jednocześnie wnioskodawcy posiadają również znaczny majątek – dom jednorodzinny, gospodarstwo rolne, inne nieruchomości, las, który zawsze może jego właścicielowi przynosić pożytki, może również stanowić zabezpieczenie kredytu czy pożyczki w sytuacji, gdy jego właścicielowi brakuje bieżących środkach finansowych. Każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Skoro skarżący mają znaczny majątek, który nie służy im do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, czerpią dochody z najmu, nie wykazują aby posiadali jakiekolwiek przeciwwskazania do podjęcia pracy w celu poprawy swej sytuacji bytowej, to niezasadnym jest domaganie się prawa pomocy.
Z uwagi na to, sytuacja materialno – finansowa skarżących budzi wątpliwości, a przedstawione okoliczności sytuacji materialno-bytowej strony nie uzasadniają przyznania im prawa pomocy w zakresie kosztów sadowych i ustanowienia dla nich pełnomocnika z urzędu.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia.