Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia z dnia 25 stycznia 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącej M.B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. U podstaw tego rozstrzygnięcia legło ustalenie, że niektóre z zadeklarowanych przez skarżącą wydatków nie mają charakteru koniecznych, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do tego, czy prowadzi ona gospodarstwa domowe sama, czy z innymi osobami - których dochodów nie ujawnia, a w konsekwencji orzekający nie jest w stanie ocenić rzeczywistej sytuacji materialnej i bytowej, rodzinnej skarżącej. Ponadto argumentem przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy nie może być też fakt, że ze skargi tej samej skarżącej toczy się bardzo duża ilość postępowań sądowych.
Postanowienie referendarza zaskarżyła sprzeciwem skarżąca. Podniosła, że jej syn nie prowadzi wspólnie z nią gospodarstwa domowego, "prowadzi własne życie", a skarżąca nie zna jego finansów. Ponadto zwróciła uwagę, że wysokie rachunki za energię elektryczną wynikają z faktu, że w mieszkaniu skarżącej nie jest doprowadzony gaz i nawet ogrzewanie jest na prąd. Jako dowód na zwiększone zużycie prądu w okresie zimowym skarżąca załączyła do sprzeciwu kserokopię rachunków za prąd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym.
Postanowienie referendarza odpowiada prawu.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmował zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu, a zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Skarżąca podała we wniosku, że jej comiesięczne wydatki obejmują:
← koszty energii elektrycznej 160 zł,
← telefon 50 zł,
← bilet miesięczny 100 zł,
← opłata za odpady 10 zł,
← opłata za wodę 52,64 zł - za trzy miesiące,
← leki 50 zł,
← opłaty za dojazdy autobusowe do lekarzy 28 zł,
← środki czystości 70 zł.
Ponadto skarżąca wskazała na zakup obuwia zimowego za cenę 128,94 zł.
Pozostałą część przychodu skarżąca wydaje na wyżywienie, przy czym zaznaczyła, że w grudniu dochód ten wyniósł 963,13 zł.
Oceniając przedstawioną przez skarżącą sytuację majątkową i rodzinną należy wskazać, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Wątpliwości budzi wysokość miesięcznego dochodu skarżącej. We wniosku wskazała na dochód z grudnia 2016 r., natomiast w sprzeciwie, wniesionym w lutym 2017 r., nie podała dochodu z poprzedniego miesiąca. Ze względu na liczne skargi M.B. i wielokrotnie składane wnioski o przyznanie prawa pomocy Sądowi z urzędu wiadomo, że skarżąca podaje różne kwoty z tytułu miesięcznych zarobków. Na przykład w sprawie sygn. II SA/Kr 1243/16 skarżąca podała, że w styczniu uzyskała kwotę 1400 zł, w grudniu 963 zł, a w listopadzie 789 zł ze względu na zwolnienie "chorobowe". Wahania wysokości miesięcznych zarobków są więc znaczne, przy czym skarżąca nigdy nie wykazuje ich w żaden sposób, jedynie podaje ich wysokość.
W tej sytuacji należy podzielić stanowisko referendarza, iż nie można ustalić faktycznej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej.
Dodatkowe wątpliwości budzi kwestia ewentualnego prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa domowego wspólnie z synem. W piśmie z dnia 24 czerwca 2016 r. (k. [...]) oświadczył on, że co rok przez 6 miesięcy przebywa za granicą, jest właścicielem mieszkania w K., ale często odwiedza matkę i dlatego zobowiązał się płacić za odpady miesięcznie 9 zł. Podnosi też: "w okresie sezonowym co dzień od rana do wieczora jestem poza domem w pracy w K".
Odnosząc się do tego oświadczenia trzeba stwierdzić, że wynika z niego fakt posiadania mieszkania w K., nie zaś zamieszkiwanie w tym mieszkaniu. Jednocześnie syn skarżącej podnosi, że całymi dniami jest w pracy oraz że odwiedza matkę często. Skarżąca kategorycznie stwierdza, że syn prowadzi osobne gospodarstwo domowe, jednak ustalenie tej okoliczności jest znacznie utrudnione.
Odnosząc się do znacznie wyższego niż w poprzednich miesiącach rachunku za prąd w marcu 2017 r. należy zwrócić uwagę, że do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca dołączyła kserokopie faktur za prąd za miesiące od września 2016 r. do stycznia 2017 r. Za pierwszy z wymienionych miesięcy faktura opiewa na kwotę 199,62 zł, natomiast za każdy kolejny miesiąc - na kwotę 160,12 zł. Z kolei do sprzeciwu dołączono kserokopie faktur za miesiące od marca do lipca 2017 r. - za pierwszy miesiąc na kwotę 520 zł, za kolejne miesiące - po 101,46 zł. Należy zwrócić uwagę, że nie wystawiono rachunku za luty 2017 r., a zatem opłata z terminem płatności w marcu obejmuje również zużycie z poprzedniego miesiąca, kiedy skarżąca nie płaciła za energię elektryczną.
Ponadto w kolejnych miesiącach tj. od kwietnia do lipca 2017 r. skarżąca będzie płacić za energię elektryczną o 50 zł miesięcznie mniej niż w poprzednich miesiącach, co oznacza, że kwota ta będzie stanowić dodatkowe źródło, z którego skarżąca będzie w stanie sfinansować koszty sądowe.
Biorąc powyższe pod uwagę należało utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza na podstawie art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 245 i art. 246 § 1 p.p.s.a.